داستان

مثل در ادبیات ما جایگاه ویژه‌ای دارد. هر مثلی به خودی خود تاریخ فشرده‌ای است که مردم امروز را به ریشه‌های فرهنگی گذشته‌ کشورمان پیوند می‌زند. مثل‌ها بسیار ارزشمندند، زیرا عمری به درازای عمر انسان دارند. هر مثلی تاریخ و قصه‌ شیرینی دارد که از نوع زندگی، ‌ باورها و آداب و رسوم اجداد ما پرده برمی‌دارد و به ما امکان می‌دهد که با تکیه بر تجربه‌های پیشینیان بهتر زندگی کنیم. کتاب حاضر، جلد دیگری از مجموعه "مثل ها وقصه‌هایشان" است و شامل قصه‌ها، افسانه‌ها، مثل‌ها، حکایت‌های طنزآمیز و... می‌باشد که پایه و اساس همه یک ضرب‌المثل است.

ضرب‌المثل‌ها تاریخ فشرده و نمایانگر داستانی کهن هستند که نقل به نقل به ما رسیده‌اند. در پس هر مثلی، قصه و حادثه‌ای نهفته است. کتاب حاضر سعی دارد داستان چرا و چگونه به‌وجودآمدن مثل‌ها را برای مخاطب بازگو کند. این کتاب سی داستان دارد و هر داستان روایت‌گر پیشینه یک ضرب‌المثل است.
برخی از ضرب‌المثل‌های آمده در این اثر عبارت‌اند ار: تخم‌مرغ دزد، شترمرغ دزد می‌شود؛ دوستی با مردم دانا نکوست؛ آن دنبه را گربه برد؛ از آتشی که افروختم خودم سوختم.

گفتار ما مردم فارسی‌زبان با ضرب‌المثل و حکایت‌ها پیوند خورده است و در سخنانمان مثل و شعر کاربرد زیادی دارد. پشت این ضرب‌المثل‌ها ماجرایی وجود دارد و براساس آن اتفاق این مثال‌ها به‌وجود آمده‌اند. کتاب حاضر در پی روایت‌کردن همین ماجراهاست که از دل آن‌ها ضرب‌المثل‌ها عنوان شده‌اند.
نویسنده با مطالعه ادبیات عامه کهن و اشعار شعرای پارسی‌گو، ریشه و سرآغاز به وجودآمدن برخی از ضرب‌المثل‌ها را روایت کرده است.
به طور مثال، اصطلاح «خروس بی‌محل» که به افراد وقت‌نشناس گفته می‌شود، طبق اطلاعاتی که نویسنده به دست آورده است به زمان پادشاه افسانه‌ای ایران، کیومرث، برمی‌گردد.

نویسنده با استفاده از نامه 47 نهج البلاغه آخرین روزهای زندگی امام علی را روایت کرده که در نهایت به ضربت خوردن و شهادت ایشان ختم می‌شود. در این داستان ما با راویان متعددی مواجهیم که از زاویه نگاه آنها و به صورت موازی با حوادث داستان درگیر می‌شویم. در جریان رویات داستان، ارزش‌های اخلاقی مورد توجه حضرت علی علیه‌السلام همچون رسیدگی به یتیمان و محرومان، انصاف در برخورد با دیگران حتی دشمنان و... به تصویر کشیده می‌شود.

روزبه، نوجوانی دوازده‌ساله است که با برادرش سام که کودکی هشت‌ساله است و پدر خود همراه می‌شود تا برای تجارت به حجاز بروند. آن‌ها در نزدیکی مدینه با راهزنان روبه‌رو می‌شوند. پدر کشته شده و روزبه و سام به بردگی گرفته می‌شوند. رمان «اسارت و نفرت» در واقع بیانگر فراز و نشیب ها، وقایع دردناک زندگانی روزبه و نحوۀ مواجهۀ او با پیامبر و واقعۀ غدیر است.

آسنا دختری نوجوان و یهودی است که که بعد از مرگ پدر و مادرش نزد پدربزرگش «صدقیا» در قلعه خیبر زندگی می‌کند. صدقیا که از عالمان و کاهنان اعظم یهود در کنیسه است متوجه توطئه‌ای بزرگ می‌شود. پدربزرگ رازی را در اختیار آسنا قرار داده و از او خواسته نامه‌ای را به دست مردی بزرگ برساند. آسنا برای انجام این مأموریت بزرگ، راهی سفری پرماجرا می‌شود و در این سفر با خطرات و تهدیدهای زیادی روبه رو می‌شود. او در مسیر رسیدن به مدینه در خلال اتفاقات مختلف با شخصیت امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام، حقانیت ایشان و برتری او بر بقیه صحابه آشنا می‌شود.

این داستان از زبان ابلیس خطاب به والفور بازگو شده است. والفور جن کوچکی است که از طرف ابلیس مأمور شده بود تا نگذارد واقعه غدیرخم به‌وقوع بپیوندد. ابلیس درس‌ها و توصیه‌های گوناگونی را به والفور می‌دهد و به او یاد می‌دهد تا حریص، دروغگو، مغرور و... باشد و این‌ها را به دیگران نیز بیاموزد. در خلال این گفته‌ها، ماجرای غدیرخم و حوادث پس و پیش آن روایت شده است. در بخشی از این داستان می‌خوانیم: «هر چه در ذهن ابوسفیان آوردم، برای خودش دلیلی آورد و آن پیشنهاد را از ذهنش پاک کرد. ابوسفیان از آمدن عمروبن‌عبدود به جنگ کاملاً ناامید بود؛ اما راهی‌کردن او به این نبرد که بسیار سرنوشت‌ساز بود، اهمیت زیادی داشت. چاره‌ای نبود، خودم به سراغ عبدود رفتم، با اینکه ابوسفیان می‌گفت فایده ندارد و او به‌جز نبرد برای اقوام خود، به میدان نمی‌آید.»

«شیطان در خانه» روایتگر زندگانی، جوانمردی‌ها، فراز و نشیب‌ها و نحوه به شهادت رسیدن امام حسن مجتبی(ع) می‌باشد.در این کتاب حیات امام حسن(ع) و دسیسه‌ای که در این بین دشمنان برای قتل او از پیش برنامه‌ریزی کرده بودند و در نهایت شهادت ایشان توسط همسرشان (جعده) به خوبی به روایت داستان درآمده است و با ظرافت تمام مظلومیت و جوانمردی حضرت را برای مخاطب نوجوان به تصویر می‌کشد.

زیتون دختری است هم عصر حضرت زهرا سلام الله علیها که برای مردی عرب کار می¬کند. او توسط ابوحسد از زنده¬ به¬گور شدن نجات یافته و حالا کنیز ابوحسد شده¬است. تنها آرزوی زیتون این است که نشانه¬ای از قبیله و خانواده خود بیابد تا شاید در نهایت بتواند مادر عزیزش را پیدا کند. او ناخواسته با دختر پیامبر آشنا می¬شود و نور وجود ایشان دل زبتون را روشن می¬کند. در پی این آشنایی حوادثی برایش اتفاق می¬¬افتد که منجر به برآورده شدن تمام آرزوها و خواسته¬های او می¬شود.

کیومرث یکی از پادشاهان افسانه‌ای و نام‌آشنای شاهنامه است که می‌خواست سرزمین ایران را از دست ارتوت و فرتوت که همه مردمان را در خواب و سردی فرو برده‌اند نجات دهد. این داستان درباره این اتفاق و نحوه پایه‌گذاری کشور ایران است. کیومرث در قصه حاضر، همراه با دخترش ماهرخ و آهنگری به نام شاهین و گروهی از مردم به نبرد با ارتوت و فرتوت می‌روند و ایران و ایرانیان را از شر اهریمنان رها می‌کنند.
این داستان کودکان و نوجوانان را با شخصیت اساطیری و افسانه‌ای کیومرث، خویشان و دوستان او آشنا می‌کند.