تاریخ ادبیات

در این کتاب بخشی از شعرهای تعلیمی زبان فارسی بر اساس تطور دوره‌های تاریخی آمده‌اند؛ یعنی در ابتدا حنظله بادغیسی و ابوسلیک گرگانی به عنوان نخستین شعرای پارسی‌گو و در آخر پروین اعتصامی و فریدون مشیری و... معرفی شده‌اند.
نویسنده کوشیده است تا از شعرای کمتر شناخته شده نیز اشعاری را بیاورد و گزیده‌ای از زندگی و حوادث دوره حیات شاعران نیز ارائه دهد.

کتاب حاضر در زمینه تاریخ ادبیات عرب در سه فصل، به بررسی فایده تاریخ ادبیات، پیدایش لغت عرب، خصائص شعر جاهلی، شعر در دوره‌های مختلف، بررسی علم نحو، تقسیمات سبک‌های نویسندگی و نثر دوره فترت و نثر دوره جدید اشاره دارد. این اثر همچنین در تبیین شعر عرب می‌گوید: شعر قدیم عرب اسیر تقلید و صنایع بدیعی بود، هرچند منعکس کننده زندگی اعراب نیز می‌شد. در حوزه رمان و نمایشنامه، اشاره می‌کند که این انواع، معمول عرب نبوده است لیکن در نهضت جدید ادبای لبنان به تقلید از نویسندگان اروپا، به نوشتن رمان پرداختند. دلیل این امر آمیزش بیشتر لبنانی‌ها با غرب بود.

این کتاب دو فصل دارد و ادبیات کودک را بررسی می‌کند. ازجمله مطالبِ فصل اول، عمده‌ترین شگردهای آفرینش ادبیت در ادبیات کودک است که خود شامل سه بخشِ آهنگین کردن کلام، تصویری کردن آن و آشنایی‌زادیی است. در فصل دوم، نویسنده اهمیت شعر برای کودکان و سیر تاریخی آن و همچنین شاخص‌ترین گونه‌های شعر کودک را بررسی می‌کند و بعد به سراغ آهنگ کلام می‌رود. سپس... .

ازآن‌جا که رویکردهای تطبیقی به ادبیات کودک تا امروز در انزوا رخ داده‎اند و این حوزه، مجموعه منسجمی از دانش و اطلاعات را ندارد، کتاب حاضر نخستین تلاش در راه بنای زیرساخت‌های این قلمرو است. این کتاب شش فصل دارد؛ فصل اول تا سوم، تلاشی برای توصیف و طبقه‌بندی ادبیات کودک از نظر تاریخی و قلمروهای عملکرد آن است و فصل چهارم تا ششم، پژوهشی دقیق از ترجمه و دریافت این موضوع را در اختیار می‏‌گذارد. این کتاب نگاهی تحلیلی و انتقادی در حوزه‌ ادبیات کودک دارد و باعث می‌شود خوانندگان نگاه عمیق‌تر و علمی‌تری به این حوزه داشته باشند.

کتاب حاضر شامل خلاصۀ تمام مباحث حفظی کتاب‌‌های درسی علوم و فنون ادبی است. بخش‌های آن عبارت‌اند از: تاریخ ادبیات؛ سبک‌شناسی شامل جدول‌های هدفمند تحلیل متون؛ زیبایی‌شناسی شعر و آرایه‌های ادبی در قالب عبارت‌های کوتاه؛ موسیقی شعر با طرح دو موضوع قافیه و عروض. فهرست آثار علوم و فنون ادبی 1 و2 و3، و فهرست واژگان و کنایات نیز در انتهای کتاب آمده‌اند.

کتاب فرائدالادب اثر میرزا عبدالعظیم قریب گرگانی است که برای تدریس در مدرسه‌های نوین آغاز قرن چهاردهم هجری تدوین شد. در این مجموعۀ پنج دوره‌ای، شعرهای زیبا، حکایت‌های شیرین، و مطالب تاریخی و ادبی مفیدی از متن‌های کهن و برجستۀ معاصر گردآمده‌اند. کتاب حاضر از مجموعه‌ای چندجلدی که نخستین کتاب‌های کودک و نوجوان چاپ‌شده در ایران را در بر می‌گیرند، به زندگی پربار و آثار ارزشمند عبدالعظیم قریب نگاهی می‌اندازد و سپس با آوردن متن اصلی کتاب «فرائدالادب»، جایگاه آن را در آموزش زبان فارسی بررسی می‌کند. همچنین، منابعی که در تدوین دورۀ سوم کتاب به کار رفته‌اند، معرفی می‌شوند.

رهنمای سعادت از نخستین کتاب‌های درسی ویژۀ دختران در مدرسه‌های جدید ایران است که احمد سعادت، مدیر انتشارات و کتاب‌فروشی سعادت، آن را در سال‌های پایانی حکومت قاجار در تهران تألیف و منتشر کرد. کتاب حاضر از مجموعه‌ای چندجلدی که نخستین کتاب‌های کودک و نوجوان چاپ‌شده در ایران را در بر می‌گیرند، در مقدمه به چگونگی تأسیس و عمومیت‌یافتن مدرسه‌های دخترانه در ایران نگاهی گذرا می‌کند و نخستین آثاری را که در دورۀ مظفرالدین شاه و محمدعلی‌شاه برای دختران منتشر شدند، نام می‌برد. همچنین، با آوردن متن اصلی کتاب «رهنمای سعادت»، ساختار و مضمون‌آن کتاب و بازتاب اجتماعی آن در ایران را نیز بررسی می‌کند.

داستان حسنک وزیر و نویسنده‌اش، یکی دیکر از عناوین مجموعه‌ «خرده مینا بر خاک» است که با هدف بازخوانی شاهکارهای نثر کهن فارسی شکل گرفته است.
نویسنده ابتدا کوشیده است در ده فصل زندگی ابوالفضل بیهقی و دلایلی را که به نوشتن اثر ماندگار تاریخ بیهقی منجر شد، با زبانی داستانی بیان کند. فصل آخر کتاب نیز گزارش نویسنده اصلی از بردار کردن حسنک وزیر به دست مسعود غزنوی است.بخشی که نویسنده از تاریخ بیهقی برگزیده است.

در حوزۀ پژوهش‌های ادبی و عرفانی، حافظ‌پژوهی یکی از وجوه مهم و پربحث و نظر است. ادیبان آذربایجانی، در عرصه‌های مهم تحقیقات ادبی و فرهنگی ایران نقش بارزی داشته‌اند. در کتاب حاضر، نقش ادیبان و محققان آذربایجانی در تکوین و پیشبرد حوزه‌های حافظ‌پژوهی از دو منظر بررسی شده‌است: اهمیت نقش این پژوهشگران در حفظ هویت اصیل ایرانی و کمک به فرایند هویت طلبی ملی؛ اهمیت تحقیقات آن‌ها از لحاظ زبان و ادب فارسی. مهم‌ترین یافته‌های این محققان در حوزه‌های تصحیح و شرح دیوان حافظ و اندیشه‌های او بازنمایی‌شده‌اند.

تاریخ ادبیات یکی از مباحث درس ادبیات فارسی است که در کنکور نیز تعدادی سؤال را به خود اختصاص می‌دهد. کتاب حاضر با تأکید بر موضوع تاریخ ادبیات، می‌کوشد تمام نکات مربوط به اشخاص و آثار، اعلام کتاب‌های درسی دورۀ متوسطه را با ارائۀ کلیدواژه‌ها و سرواژه‌های خاص، خلاصه و چکیدۀ جامع مباحث، با دسته‌بندی ویژه و ارائۀ نمونه سؤال‌های سال‌های گذشته، دانش مخاطب را در تاریخ ادبیات تقویت کند. نشانه‌هایی در هر بخش آمده‌اند که هر کدام معنای خود را دارند و برای مثال به مطالب خوانده شده یا نشده اشاره می‌کنند.