تدریس اثربخش

کتاب حاضر در دو فصل تدوین شده است؛ فصل اول دربارۀ مراحل تدریس است. نویسنده در فصل دوم رسانه‌های آموزشی و اهمیت آن‌ها را در نظام آموزش و پرورش بررسی می‌کند. در فصل اول دربارۀ داشتن طرح درس مناسب و مراحل نوشتن آن توضیح داده شده و نمونه فرم طرح درس و نحوۀ چینش کلاس برای تدریس نیز آمده است. در بخش دیگر فصل اول به مهارت ایجاد انگیزه در دانش‌آموزان، فن بیان، توجه به تفاوت‌های فردی فراگیرندگان و جذاب‌سازی محتوای درس اشاره شده است. در فصل دوم، مباحثی مانند جهانی‌شدن و فناوری اطلاعات، آموزش الکترونیکی و ضرورت استفاده از فناوری مطرح شده است.

لازم است معلم به منظور کارایی و موفقیت در کار خود به نکات ظریف روان‌شناسی نیز واقف باشد. نویسندۀ این کتاب در هشت فصل مخاطب معلم را با روان‌شناسی کاربردی آشنا می‌کند. ابتدا روان‌شناسی را معرفی و تعریف می‌کند و دربارۀ روان‌شناسی تربیتی توضیح می‌دهد. ویژگی‌های روان‌شناختی و رشدی دانش آموزان در فصل بعد ارائه می‌شوند. معلمان موفق و شیوۀ مدیریت کلاس، طراحی آموزشی، روش‌های کاربردی تدریس، راهبردهای ارتقای انگیزش، هوش و خلاقیت، و روش‌ها وفنون سنجش و ارزشیابی از دیگر مباحث کتاب هستند.

در فرایند آموزش، روش‌های تدریس بسیاری وجود دارند که چگونگی آن‌ها بر کیفیت آموزش تأثیر می‌گذارد. در کتاب حاضر ابتدا انواع روش‌های سنتی و جدید تدریس مثل «حفظ و تکرار، سخنرانی، نمایش علمی و بحث گروهی» معرفی شده‌اند. سپس این روش‌ها نقد و بررسی شده و تأثیر نوع انتخاب آن‌ها در یادگیری دانش‌آموز ذکر شده‌است. در نهایت نیز محاسن و معایب استفاده از روش‌های تدریس بررسی شده‌اند.

تفاوت بین معلمان مؤثر و ضعیف در میزان دانش علمی و سواد آن‌ها نیست، بلکه در چگونگی به انجام‌رساندن دانسته‌هاست. این کتاب می‌کوشد متفاوت عمل‌کردن را به معلمان بیاموزد. چارچوب فکری معلمان موفق، برداشت آن‌ها از مشاهدۀ کلاس و دانش‌آموزان، موضوع اصلی مورد تمرکز آن‌ها، چگونگی مدیریت انرژی و زمان، و اصول تصمیم‌گیری آ‌ن‌ها از موضوعات این کتاب هستند که در نوزده فصل ارائه شده‌اند. کتاب بر نظریات و عملکردها، شیوه‌ها و تعامل در چارچوب اصلی زندگی در کلاس و مدرسه تمرکز دارد و تمام مواردی را که معلمان موفق انجام می‌دهند، شرح داده است.

امروزه وجود تفکر خلاق در بین اعضای جامعه یکی از عوامل پیشرفت هر کشور است. پرورش خلاقیت به سیستمی خلاق نیاز دارد. کتاب حاضر در هشت فصل می‌کوشد به معلمان کمک کند شاگردان خلاقی تربیت کنند. ابتدا نظام آموزش و پرورش ایران، موانع مسیر نوآوری‌های آموزشی و پرورش خلاقیت در مدارس ایران بررسی و راهکارهای گریز از آن‌ها اعلام شده‌اند. سپس مفهوم خلاقیت بیان شده تا دیدی مشترک ایجاد شود. در فصل سوم نویسنده دربارۀ پرورش یا ذاتی بودن خلاقیت، و چرایی اهمیت آن و در نهایت چگونگی آموزش آن سخن گفته‌ است. در فصل‌های بعد، چگونگی تقویت انگیزه‌های درونی و استفاده از انگیزاننده‌های بیرونی، روش‌ها و تکنیک‌های آموزش خلاق و مثال‌های مربوط، و ارزیابی خلاقیت و راهکارهای ارزیابی مثبت، 24 راهبرد آموزش خلاق و نمونۀ عملی از آموزش خلاقیت در کلاس درس توضیح داده شده‌ است.

امروزه هدف آموزش ریاضی به‌طور کلی تغییر کرده است و دیگر بر یادگیری صرف چهار عمل اصلی تاکید نمی‌شود، زیرا ماشین حساب‌ها این کار را می‌کنند. کتاب حاضر در هفت فصل مباحث گوناگونی چون روند تحول آموزش ریاضی، روش‌های تدریس و ارزیابی ریاضی، عوامل بروز خطاهای این درس، پرورش تحلیل و خلاقیت از طریق ریاضیات، آموزش ارزش مکانی، آموزش تفریق و آموزش زمان را برای معلمان بررسی و مشخص می‌نماید.

این اثر خاطرات معلمی جوان از اولین سال تدریس به بزرگ‌سالان را در بر‌می گیرد که مشکلات موجود در امر یاددهی یادگیری و مسائل رفتاری فراگیران را بررسی و به ریشه‌یابی آنها می‌پردازد و راه‌هایی را برای یاددهی مؤثر پیشنهاد می‌دهد.

فرهنگ آموزش و یادگیری متأثر از رسانه، فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطی است. با توسعه فناوری، کاربردی کردن آموزش و پرورش و اصالت‌بخشیدن به آموزش مادام‌العمر می‌تواند محقق شود. کتاب حاضر به معرفی کاربرد فناوری اطلاعات در آموزش و پرورش، رسانه و انگیزش پرداخته است. نظریه‌های انگیزش، عوامل بنیادی و شیوه‌های یادگیری را توضیح داده و نقش رسانه را در یادگیری بررسی کرده است.

بسیاری از موفقیت‌های تدریس در اثر تعامل با همکاران و دانش‌آموزان به دست می‌آید. این کتاب بر اساس نظریات پذیرفته شدۀ علمی و تجارب واقعی، در کلاس‌های درس واقعی نوشته شده و به مخاطب کمک می‌کند همیشه در حال یادگیری باشد. در این کتاب بر انتقال دیدگاه‌های متفاوت تدریس تأکید می‌شود و شکاف بین تئوری و عمل در تدریس پُر می‌شود. کتاب حاضر در هفت بخش مفهوم جدید یاددهی - یادگیری، اصول آن، برنامه ریزی برای آن، ارتباط و عناصر آن، سبک‌های مدیریتی معلمان و انضباط درونی و بیرونی را تشریح می‌کند.