مستندنگاری

کتاب «بچه‌های خیابان روبروی بهشت» روایتی از زندگی‌نامه و خاطرات 74 شهید دلاور و 3 آزاده سرافرازی است که در کوچه‌های خیابان «شهید بنی‌طبا» واقع در خیابان خاوران میدان خراسان تهران نامشان می‌درخشد. خیابان روبروی این خیابان قبل از تغییر نام، به خیابان «بهشت» موسوم بود و از همین رو نام این کتاب «بچه‌های خیابان روبروی بهشت» انتخاب شده است که خاستگاه بیشتر 74 شهید «مسجد رضایی» بود. این مسجد در جنوب شهر تهران با تقدیم بیش از هفتاد شهید نام‌آور، ماندگار و شنیدنی شد و نگارنده کتاب گوشه‌ای از این تاریخ را به تحریر درآورده است.

مجموعه‌ی «زنان و مردانی که ایران را ساخته‌اند» درباره‌ی زنان و مردانی است که با سرمایه، استعداد و تلاش خود، در ایران کاری مهم انجام داده‌اند یا نام ایران را در جهان بلندآوازه کرده‌اند. کتاب «مشق الفبا» به زندگی و خدمات محمد بهمن‌بیگی می‌پردازد. او کسی بود که در ایل به دنیا آمد. تحصیلاتش را در دانشگاه تهران ادامه داد، اما در نهایت به ایل برگشت و به تأسیس مدارس، دبیرستان و دانش‌سرای عشایری کمک کرد.

میرزاحسن رشدیه در سال 1329 در تبریز به دنیا آمد. او که عاشق درس‌خواندن بود و دلش می‌خواست همه فرزندان ایران‌زمین را باسواد کند و برای یافتن روش‌های جدید آموزش به مصر، ‌بیروت و استانبول سفر کرد. او با دقت به شیوه‌های آموزش در آن کشورها نگاه کرد و بعد تصمیم گرفت مدرسه رشدیه را تأسیس کند. اولین شعبه این مدرسه را در ایروان بنیاد نهاد. در سال 1268 نخستین مدرسه ایرانی را در تبریز راه انداخت. رشدیه بارها بارها تهدید شد، ‌مدارسش را خراب کردند و خودش و دانش‌آموزانش را مجروح ساختند اما او راهش را ادامه داد. کتاب حاضر با زبان داستانی زندگی این معلم و مؤسس اولین مدرسه ایرانی را روایت می‌کند.

این کتاب به زندگی دکتر محمد قریب می‌پردازد. او یکی از اولین پزشکان متخصص اطفال و بنیان‌گذار نخستین بیمارستان تخصصی کودکان در ایران است. قریب در سال 1288 در روستایی از توابع آشتیان به دنیا آمد و یکی از کسانی بود که به عنوان اولین گروه دانشجویان برای ادامه‌ی تحصیل به فرانسه رفت و بعد از اتمام تحصیلاتش به ایران بازگشت و زندگی خودش را وقف درمان کودکان و راه‌اندازی بیمارستانی برای آن‌ها کرد. او علاوه بر این‌ها در دانشگاه تهران، دروس پزشکی را به دانشجویان این رشته درس می‌داد. دکتر قریب یک کتاب نیز درباره‌ی بیماری‌های کودکان تالیف کرده است. او در سال 1353 بر اثر سرطان از دنیا رفت. کتاب حاضر با روایت داستان زندگی دکتر محمد قریب به کودکان انگیزه می‌دهد و به آن‌ها نشان می‌دهد که با تلاش و پشتکار خودشان نه تنها می‌توانند انسان‌هایی موفق بشوند بلکه می‌توانند در مسیری گام بردارند که در خدمت هم‌نوعان خودشان باشد.

احسان‌اله قاسمیه فرزند عباس در سال 1336 در محله کلیمی‌نشین سرپله کاشان در خانواده‌ای متمول و دین‌دار بدنیا آمد. مادرش خانه‌دار و پدرش از تجار چای و برنج کاشان و از بانیان هیئت قاسم‌بن‌الحسن کاشان بود. کودکی او پر شروشور و باجثه‌ای درشت و قوی و در عین حال بسیار مهربان و شوخ‌طبع بود. معروف است در مقر ریاست جمهوری، مقام معظم رهبری که آن زمان سمت ریاست جمهوری را داشت، وقتی صدای اذان احسان را می شنید می‌فرمود: «در اتاق محل کار را باز بگذارید قاسمیه اذان می‌گوید». پایان دوران سربازیش در سنندج، با علنی شدن انقلاب همزمان شد. در راهپیمایی که در دی ماه سال 57 به مناسبت تشییع جنازه استاد نجات‌الهی برگذار شده بود مجروح شد. پدرش برای دور بودن او از فضای انقلاب او را برای ادامه تحصیل راهی آمریکا کرد. با شروع جنگ بر خلاف میل پدر درس را نیمه کاره رها کرد و به ایران بازگشت و عضو سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و گردان 9 پادگان ولیعصر شد. با آغاز عملیات بیت‌المقدس با سمت فرماندهی گردان به جنوب رفت. در ابتدای عملیات از ناحیه پهلو مجروح شد و درحالی‌که درمانش کامل نشده بود از بیمارستان فرار کرد و خودش را به خط مقدم رساند و ادامه عملیات در 19 اردیبهشت 1361 در جبهه خونین‌شهر در حالی که بچه‌های گردان در محاصره قرار گرفته بودند به درجه رفیع شهادت نائل شد.

مجموعه‌ی «کی؟ چی؟ کجا؟» مجموعه‌ای آموزشی-زندگینامه‌ای برای کودکان و نوجوانان است که با هدف آشنایی نسل جوان با افراد تأثیرگذار، مکان‌های تاریخی و مفاهیم مهم جهان شکل گرفته است. هر جلد از این مجموعه، با بهره‌گیری از زبانی ساده، روایت داستانی و تصاویر، تلاش می‌کند تا اطلاعات مستند را ارائه دهد. این مجموعه در کنار تقویت درک مطلب، به پرورش ذهن کودک کمک می‌کند و او را با دنیای واقعی و چهره‌هایی الهام‌بخش پیوند می‌زند.
کتاب «گرتا تونبرگ»، زندگی این فعال نوجوان محیط زیست را روایت می‌کند. جیل لئونارد، این اثر، با نگاهی مستند و داستان‌پرداز، دغدغه‌های گرتا درباره بحران اقلیمی و شکل‌گیری جنبش جهانی اعتصاب‌های آب‌وهوایی را با نثری روان برای مخاطب کودک و نوجوان بازگو می‌کند. هدف کتاب ارائه‌ی الگویی از اراده، شجاعت و تأثیرگذاری یک نوجوان در سطح جهانی است.

روایت تلاش و پشتکار برای رسیدن به موفقیت برای نوجوانان و جوانان امری ضروری است. این کتاب تلاش کرده است تا با معرفی تاریخچه، رشته‌ها، قهرمانان و لحظات مهم المپیک زمستانی و ارائه اطلاعات مستند، روند شکل‌گیری و تحول این رقابت‌ها را از آغاز تا دوره‌های اخیر بررسی کرده و خلاصه‌ای از پیشرفت ورزشکاران در این رقابت‌ها به مخاطب ارائه دهد. محتوای کتاب شامل توضیح درباره ورزش‌های زمستانی، کشورها و ورزشکاران برجسته و تأثیرات فرهنگی و جهانی این رویداد بین‌المللی است.

در دلِ سختی‌های جنگ، رشدهای بزرگی هم بود. سختی‌هایی که اکبر کاظمی شاید یکی از آن آدم‌هایی باشد که مزه‌اش را خوب چشیده است، آن هم درست وسط میدان مین وقتی برای شناسایی منطقه عملیاتی والفجر8 وارد خاک عراق شد. اما از بد حادثه پانزده روز و شانزده شب بیخ گوش عراقی‌ها و در چند فرسخی‌شان زمین‌گیر می‌شود، طوری که نه راه پیش داشته، نه راه پس! او در این معرکه نه تنها پایش روی مین رفته و توان حرکت کردن از او گرفته می‌شود. روزبه‌روز هم ضعیف‌تر می‌شود. چهره‌اش هم آنقدر عوض می‌شود که موقع نجاتش همه او را یک سرباز عراقی می‌دانند تا یک رزمنده ایرانی. اتفاقی که حالا سی‌واندی سال از وقوع آن می‌گذرد...

در «تاکسی دایموند 53» با داستانی واقعی سروکار داریم. از آن جنس داستان‌هایی که پر است از اتفاقات جالب و غیرمنتظره که خواننده را با خود همراه می‌کند. این کتاب، مقطعی از زندگی دکتر غلامرضا شیران را روایت می‌کند و مثل هر روایتی از زندگی، در گذر از فراز و نشیب‌های بسیار شکل می‌گیرد. ماجرای جوانی است که به قصد تحصیل به آمریکا می‌رود و زندگی در جایی متفاوت از کشورش را تجربه می‌کند. چون هزینه‌های اقامت و تأمین حداقل‌های زندگی زیاد هستند، او به عنوان راننده پاره‌وقت در تاکسیرانی مشغول به کار می‌شود. در یکی از عادی‌ترین روزهای کاری در فرودگاه واشنگتن حادثه‌ای روی می‌دهد و به ماجرایی مهم در زندگی قهرمان داستان تبدیل می‌شود...

این کتاب اثری تحلیلی‌ـ‌تاریخی درباره‌ی یکی از پرتحول‌ترین دوره‌های تاریخ مدرن ژاپن است که به بررسی دوران گذار ژاپن از ساختار فئودالی سنتی به یک دولت مدرن، صنعتی و متمرکز می‌پردازد؛ دوره‌ای که با ورود ناوگان آمریکایی در سال 1853 آغاز شد و با اصلاحات گسترده‌ی امپراتور میجی شکل گرفت. نویسنده مستندوار، تحولات سیاسی، نظامی، اقتصادی و فرهنگی این عصر را ترسیم می‌کند؛ از لغو نظام شوگونی، تغییر ساختار طبقاتی و ایجاد نظام آموزشی نوین تا توسعه‌ی ارتش ملی و نفوذ ژاپن در شرق آسیا. کتاب، در کنار تحلیل‌های تاریخی، به بررسی نقش نخبگان، تأثیر غرب، و شکل‌گیری هویت نوین ملی ژاپن نیز پرداخته و مخاطب را با چرایی صعود سریع این کشور در آستانه‌ی قرن بیستم آشنا می‌کند. نگاه نویسنده گزارشی، تحلیلی و ترکیبی از داده‌های مستند با نگرش تطبیقی است و نشان می‌دهد ژاپنی ها چگونه با برنامه ریزی اصلاحات را در کشورشان آغاز کردند.