علوم زیستی

تنوع گستردۀ جانوران و گیاهان کرۀ زمین روبه کاهش و نابودی است. گونه‌هایی نیز در طول تاریخ منقرض شده‌اند. در این کتاب به یکی از عوامل اصلی این معضل که همانا انسان است، پرداخته می‌شود. ابتدا از اهمیت تنوع زیستی صحبت می‌شود. جانوران در معرض خطر و عوامل آن معرفی می‌شوند و بحث حفاظت از زیستگاه‌ها مطرح می‌شود. در نهایت نیز راه‌هایی که علم برای حل مشکل پیش پای ما می‌گذارد، فعالیت‌های دانشمندان و نیز چالش‌های علمی موضوع عنوان می‌شوند.

کاربرگ ابزار عملیاتی‌کردن اهداف طرح درس است. کتاب حاضر یکی از اجزای بستۀ آموزشی محسوب می‌شود و نویسنده اصرار دارد از آن به عنوان برگۀ سنجش استفاده نشود. معلم کاربرگ را باید در ضمن تدریس و به عنوان مکمل طرح درس استفاده کند. کاربرگ حاضر به درس زیست‌شناسی پایۀ یازدهم علوم تجربی اختصاص دارد و محتوای آن در 24 هفتۀ آموزشی ارائه ‌شده است. برگه‌های کتاب قابل جداشدن هستند و می‌توان کاربرگ هر هفته را جداگانه به همراه داشت.

کشف دنیای طبیعی از طریق مشاهدۀ مستقیم و فعالیت‌ کودک را به ایجاد و افزایش حس مسئولیت‌ نسبت به گیاهان، حیوانات و منابع طبیعی تشویق می‌کند. مجموعه کتاب‌های «حاجی‌لک‌لک» مفاهیم علمی را به زبان داستانی و بسیار ساده به کودکان می‌آموزند. این کتاب از مجموعۀ کوچک‌تری به نام «معجزه‌های طبیعت»، به بیان چرخۀ دانه در طبیعت اختصاص دارد و شرایط و چگونگی رشد و مراحل آن را توضیح می‌دهد. بذر با داشتن شرایط مناسب یعنی گرما، نور و آب رشد می کند. در پایان کتاب نکاتی به والدین و نیز فعالیت‌هایی به کودکان پیشنهاد شده‌اند که درک مطالب را بهتر می‌کنند.

میمون‌ها دستۀ بزرگی از حیوانات هستند که با انسان‌ها شباهت ظاهری دارند. مخاطب در این کتاب با این خویشاوندان نزدیک انسان آشنا می‌شود. «گیبون‌ها، اورانگ‌اوتان‌ها، گوریل‌ها، بونوبوها، بابون‌ها، مکک‌ها، شامپانزه‌های جهنده و لمورهای جهنده» انواعی از این جانوران هستند. راه‌های برقراری ارتباط این حیوانات، نحوۀ حرکتشان، دوست و دشمنشان و خطر انقراضشان نیز از جمله موضوعاتی هستند که در این کتاب به آن‌ها پرداخته شده‌است.

حیوانات را می‌توان به دسته‌های بسیاری تقسیم کرد. مخاطب در این کتاب با حیواناتی آشنا می‌شود که شب‌ها زندگی می‌کنند. آن‌ها را می‌شناسد و دربارۀ حس فوق‌العاده، چشمان تیزبین و بینی‌های حساس آن‌ها می‌خواند. حشرات شب‌زی، حشره‌خواران، جوندگان، کیسه‌داران نیمه‌شب و خزندگان‌ بی‌قرار از دیگر مباحث این کتاب هستند که همگی با تصویرهای رنگی و بزرگ ارائه شده‌اند.

این کتاب از فراساختارهای سلولی و کربوهیدرات‌ها تا آمینواسیدها، پروتئین‌ها و ساختارهای ابرمولکولی را بررسی می‌کند و مفاهیم پیچیده را با توضیحات نوشتاری و تصویری شفاف ارائه می‌کند. کتاب در 6 بخش مفاهیم اصلی بیوشیمی تا انرژی‌های زیستی و ژنتیک و ده کاربرد اساسی بیوشیمی در زندگی روزمره را بررسی می‌کند.

در این کتاب به زبانی داستانی کنجکاوی دانش‌آموز نوجوانی در مباحث حوزه زیست‌ فناوری نشان داده شده است. این پرسش‌ها از حباب‌های روی نان شروع و به باکتری‌ها، سوخت‌های زیستی، کمپوست و کمپوست‌سازی، آنزیم‌ها و میکروارگانیسم‌ها می‌رسد. مؤلف از کنجکاوی درونی دانش‌آموز برای آموزش مسائل بیوتکنولوژی کمک گرفته است.

اثر حاضر با تکیه بر محتوای علم زیست‌شناسی برای استفاده معلمان نوشته شده است. محتوای کتاب با آنچه در بخش‌های علوم زیستی موجود در کتاب‌های درسی کودکان آورده شده، منطبق است و مفاهیم به کمک شکل، جدول، کادر و غیره بیان شده‌اند که بیشتر به مفاهیم کاربردی در زندگی شخصی پرداخته شده است.

بدن انسان پیچیدگی‌هایی دارد که دانستن دربارۀ آن‌ها مفید و در عین‌حال سرگرم‌کننده است. کتاب حاضر دانش‌نامه‌ای است مصور دربارۀبدن انسان. «افسانه و جادو و پزشکی، بدن میکروسکوپی، چارچوب بدن، قدرت عضله، سیستم عصبی، درون مغز، پوست و لامسه، چشم‌ها و بینایی، گوش‌ها و شنوایی، بویایی و چشایی، قلب، گردش خون، درون ریه ها، گوارش، رشد و نمو، بدن‌های آینده، بیماری‌ها و انواع روش‌های درمان» از جمله مواردی هستند که این دانش‌نامه به آن‌ها پرداخته است. از آن‌جا که کتاب به صورت دانش‌نامه تنظیم شده، اطلاعات دقیق و در عین حال مختصری را شامل می‌شود. کتاب کاملاً ترکیبی از متن و تصویر است و مطالب بر اساس موضوع فهرست شده‌اند. واژه‌نامه‌ای الفبایی نیز در پایان کتاب موجود است.

طبیعت و شناخت آن از موضوعات قابل توجه کودکان است. کتاب حاضر مجموعه‌‌ای است از پروژه‌هایی بسیار ساده و ابتدایی که به صورت عملی، توسط کودکان قابل انجام است. نویسنده کوشیده است با فعالیت‌هایی ساده و تمرین‌ها و بازی‌ها مخاطب را به طبیعت ببرد و او را در عین سرگرم شدن، آموزش دهد. محتوای علمی این کتاب بر پایۀ علوم تجربی و به‌خصوص بخش زیستی بنا شده‌است و مخاطب دربارۀ موضوعاتی مثل «ردپا و مدفوع جانوران، کرم‌ها، چگونگی پراکنده‌شدن دانه‌ها، شب و ماه، زباله و آلودگی، دگردیسی، دانه،حبوبات، میوه و درخت کاج و بذر» نکاتی می‌آموزد.در همۀ صفحه‌های کتاب نکاتی در کادرهایی رنگی آمده‌اند که توجه مخاطب را به ایمنی کار جلب می‌کنند.