زنان

در تاریخ ایران اسلامی، دهه شصت و سال‌های بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، در دل خود نهادهایی را پرورش داد که علاوه بر نو بودن، دستاوردهای کم‌نظیری در حوزه‌های مختلف برای کشور و انقلاب داشت، که یکی از آن‌ها «نهاد‌ امور تربیتی» است. کتاب «سلوی» خاطرات شفاهی سلوی فلسفی، معلم پرورشی دهه شصت است. این کتاب، روایت یک مهاجرت اجباری، از عراق تا ایران، است. تبیین زندگی ایشان، دریچه‌ای نو و متفاوت از حیات زن تراز انقلاب اسلامی را به روی ما می‌گشاید و نشان می‌دهد او نیز مثل بسیاری از بانوان سرزمین ایران، در کورۀ زندگی آبدیده شده و در فراز و فرودهای انقلاب، راهش را پیدا کرده است.

«دخترک ارغوانی» داستان دختری به نام تمام اکحل یکی از آوارگان فلسطینی است که در نقاشی و استفاده از رنگ‌ها برای نشان دادن احساسات و افکارش استعداد دارد. او نقاشی خانه‌ی قدیمی را که در آن‌جا بزرگ شده است را می‌کشد. او و خانواده‌اش ساکن یافا بودند که به خاطر جنگ و ظلم مجبور به ترک خانه می‌شوند. «تمام» که در آن خانه فهمیده عاشق نقاشی است پس برای دیدن مجدد خانه به راه می‌افتد ولی او را به خانه راه نمی‌دهند و او سنگی از خانه برمی‌دارد و شروع به نقاشی می‌کند. قسمتی از کتاب را می‌خوانیم: «در خانه را زد، پنجره‌ها لرزیدند و رعشه‌ای در خانه افتاد. دیوارها به سقف گفتند، و آشپزخانه به اتاق خواب، و جاده به باغچه گفت: بعد از این همه سال، حالا «تمام» آمده است.»

دنیای دختران و زنان، سادگی و پیچیدگی را توأمان دارد. درست مانند دالانی با هزار راهرو و دروازه که در هر یک، شخصیت والایی حضور دارد که خالق هستی‌بخش فطرتش را انسان‌ساز و آرامش‌بخش آفریده است. در میان این دالان قلبی متصل به نور الهی نهفته است که هر که را با پای دل وارد این دالان و راهرو شود، می‌تواند امید داشته باشد قلب آن را لمس کند. کتاب «هزار تو» روایت زنان و دختران ایران اسلامی‌ست که با حفظ روحیه زنانه، در راه هدف خلقت خود که همان تربیت جامعه است، مقاومت‌ عظیم داشته‌اند.

جنگ همیشه طعم پایان می‌دهد. پایان زندگی، پایان آرزو و امیدهای بر دل، پایان عمر و جوانی و در این داستان پایان چشم‌انتظاری زنی است که در روزهای اول جنگ، لحظه‌های پراسترس و سرگردانی مردمانی که پناه و عزیزان‌شان را از دست می‌دهند و در انتظار دستی مددرسان به آسمان می‌نگرند، را لمس می‌کند. این زن به دلیل توانایی دیدن چیزهایی که دیگران قادر به دیدنش نیستند، توسط مردم «شوم» خوانده می‌شود و با جنگ خرمشهر و درگیری در تبعات آن، با استفاده از عنصر خیال، سعی در کنار آمدن با شرایط دارد.

کتاب «خون، براده‌هایی از شهر»، داستانی است که به زندگی و مسائل اجتماعی در جنوب ایران می‌پردازد. این کتاب با روایت زندگی ربابه، زنی مستقل و مبارز، از خانواده کولی و دوره‌گرد که در کودکی به خرمشهر آمده است و آن‌جا زندگی می‌کند. اما مردم شهر او را از خودشان نمی‌دانند. کتاب، روزهای آغاز دفاع مقدس را در دل خرمشهر روایت می‌کند و علاوه بر بیان حال و هوا و اتفاقات روزهای ابتدای جنگ، از عشق، غربت، خیانت، مبارزه و استقامت سخن می‌گوید و خواننده را درگیر پیچیدگی‌های اخلاقی و اجتماعی می‌کند.

کتاب «پانصد صندلی خالی»یک سفر عمیق و انسانی به دل تاریکی‌های جنگ و محاصره است. این اثر، روایت واقعی و مستند زنی است که در محاصره سه ساله الفوعه سوریه زندگی می‌کند و با قلمی پر احساس، لحظات تلخ و شیرین زندگی در شرایطی غیرقابل تصور را به تصویر می‌کشد. کتاب نه تنها داستانی از انتظار مرگ و گرسنگی است، بلکه نوری است بر تاریخ مظلومیت شیعه و زندگی روزمره مردمی که در شرایطی سخت و طاقت‌فرسا به سر می‌برند. نویسنده، معلمی از الفوعه، با دو دختر و همسرش، در این روزنوشت‌ها، جزئیات زندگی در محاصره را به تصویر می‌کشد و احساسات عمیق خود را از ترس، امید و مقاومت به اشتراک می‌گذارد. این اثر، نه تنها یک روایت از محاصره، بلکه یک درس از مقاومت و امید است و شما را به تفکر و تأمل در مورد زندگی و انسانیت وادار خواهد کرد.

کتاب «ام علاء»، به زندگی فخرالسادات طباطبایی، ملقب به ام علاء، می‌پردازد. او زنی مؤمن، صبور و متواضع است که در نجف متولد شده است و در کنار حرم امام علی (ع) زندگی می‌کند. این کتاب روایتگر رشادت‌ها و فداکاری‌های این بانو و خانواده‌اش در دوران حکومت صدام است. چهار پسر و همسرش در راه اعتلای اسلام به شهادت می‌رسند و خود او نیز به همراه همسرش مدتی را در زندان حزب بعث سپری می‌کند. کتاب همچنین به مظلومیت شیعیان عراق و جنایات صدام در حق آنها اشاره دارد.

تا حالا شده دنبال راه‌رسیدن به موفقیت باشی ولی ندانی باید از کدام طرف بروی؟ یا برایت پیش آمده که بین مسیرهای مختلف سردرگم شده باشی و نتوانی راه درست را انتخاب کنی؟ یا ندانی اصلا چه استعدادی داری و چه‌جوری می‌توانی به آن پی‌ببری؟ کتاب دختران ایران می‌خواهد یک نقشه‌ی راه نشان دهد. چه‌جوری؟ با روایت زنانی از سرزمین‌مان که هرکدام راهی را رفته‌اند و به موفقیت رسیده‌اند. از داستان خانم قاضی، کارآفرین، ورزشکار تا شاعر، معلم، فرمانده. از داستان دختری که وکیل می‌شود و سر از دادگاه‌های آلمان درمی‌آورد تا زنی که اولین فرماندار شمال کشور می‌شود. با خواندن هرکدام از شانزده ماجرای کتاب دختران ایران، می‌توانید دنبال خودتان بگردید و مسیر آینده‌ را پیدا کنید.

کتاب میریام مجموعه مصاحبه‌هایی است که با خواهر امام موسی‌صدر، بانو رباب صدر، انجام گرفته تا در خصوص سال‌های فعالیت و همکاری در امور فرهنگی و سیاسی مسلمانان با برادرش در لبنان به تبیین بنشیند. قالب نوشتاری این اثر، تاریخ شفاهی است که نشستن پای صحبت مطلعان و افراد باتجربه از موضوعات و وقایع را به مخاطب خود می‌چشاند، تا با زوایای تازه‌ای از زندگی امام موسی‌صدر و نقش‌آفرینی اجتماعی خواهر ایشان، با وضوح بیشتری آشنا شده و تجربه‌ها و خاطرات ایشان، از خطر زوال و فراموشی رهانیده شود. همچنین علاوه بر جنبه‌های تازه‌ای از زندگی و مبارزات امام موسی‌صدر، خود او نیز به‌عنوان یک زن کنش‌گر و دغدغه‌مند به جهان معرفی می‌گردد، تا نقش زینبی(س) خود را در زمانه‌اش به درستی ایفا نماید. روایت او، حکایت چند دهه کوشش مستمر با حفظ هویت دینی، ذیل ارزش‌های اخلاقی، در زمانه و جامعه‌‌ای است که زن را جدی نمی‌گرفت و این بانو بر آن بود که در کنار برادر یا در غیاب او این ذهنیت را تغییر دهد.

به نظر شما انقلاب ما با کمک چه کسانی به پیروزی رسید؟ چند نفرشان را می‌شناسید؟ آیا فقط مردان برای آن تلاش کردند و از جانشان مایه گذاشتند؟ زنان چه طور؟ شما زنی را سراغ دارید که در وسط وسط میدان مبارزه با طاغوت از همه چیزش گذشته باشد؟ زخمی شده باشد، بارها به زندان افتاده باشد، ساواک او و خانواده‌اش را زیر نظر گرفته باشد، برای حفظ جانش مجبور به فرار از ایران شده باشد؟ کسی به ذهنتان رسید؟ حالا اگر بفهمید همین شخص در برهه‌ای کوتاه، محافظ امام خمینی بوده و بعد از پیروزی انقلاب هم باز دست از تلاش و مبارزه نکشیده و مدتی هم فرمانده سپاه یکی از شهرهای ایران بوده، چه تصویری از او در ذهنتان شکل می گیرد؟
بله! این ویژگی‌ها متعلق به خانم مرضیه حدیدچی است که در این کتاب به صورت مبسوط به آن پرداخته شده است. خانم حدیدچی (دباغ) در این کتاب خاطرات خود را خیلی مفصل و دقیق بازگو کرده‌اند و از سختی‌ها و رنج‌هایی که در این مسیر متحمل شده‌اند گفته‌اند. اگر به خواندن خاطرات آدم‌های مهم علاقه‌مندید، این کتاب گزینه‌ی مناسبی برای شماست!