زورگویی

در جمع‌های کودکان، گاهی اوقات پیش می‌آید که یکی از کودکان به دیگران زور می‌گوید و با قلدری و دروغ باقی دوستانش را اذیت می‌کند. این داستان که هفدهمین کتاب از مجموعه «قصه‌های قطاری» است، درباره جرثقیلی به نام ادوارد که دو قطار را با زورگویی آزار می‌دهد. پس از مدتی طوفانی سهمگین آمد و همه‌چیز بر سر جرثقیل و قطارها آوار شد. این طوفان ادوارد را متوجه موضوعاتی کرد که اوضاع را تغییر داد.
ادوارد از همان روز متوجه شد نتیجه قلدری به نفع هیچکس نیست و رفتارش را با دوستانش بهتر کرد.

گاهی اوقات کودکان کارهایی می‌کنند که دوستانشان را ناراحت می‌کند، مثلاً سهم غذای دیگری را می‌خورند یا دوستشان را از روی نیمکت به زمین می‌اندازند و...! اژدهای نارنجی هم در این داستان از همین رفتارها داشت و خودخواه بود تا اینکه اژدهایی صورتی به مدرسه آمد. صورتی از نارنجی خیلی زورگوتر و خودخواه‌تر بود. اژدهای نارنجی زمانی که از رفتارهای اژدهای صورتی خسته شد، متوجه شد که کارهای خودش خیلی آزاردهنده است؛ برای همین تصمیم گرفت خوب و مهربان باشد. او با صحبت‌کردن توانست اژدهای صورتی را هم به کارهای نادرستش آگاه کند.

پلنگ توی مدرسه جنگل تازه‌وارد بود، ولی زرافه را بازی نمی‌داد و او تنها مانده بود. پلنگ هم برای جشن‌تولدش زرافه را دعوت نکرد؛ چون زرافه خیلی با او بدرفتاری کرده بود ولی... . این داستان درباره قُلدری و تنها ماندن کودکانی است که دیگران عمدا آن‌ها را بازی نمی‌دهند و در فعالیت‌هایشان شریک نمی‌کنند. با مطالعه این کتاب، کودکان تشویق می‌شوند نه‌تنها به رفتارهای خود در مقابل دیگران دقت کنند بلکه در مواقعی که دیگران برای آن‌ها قلدری می‌کنند، کمک بگیرند.

«بولاند» بچه‌دایناسوری بود که از دایناسور بودن خسته شده بود؛ چون با وجود دوستان زیاد، یک دشمن گنده و گردن‌کلفت هم داشت؛ به اسم «تایرون» که از همه گنده‌تر و قوی‌تر بود و مدام بولاند را اذیت می‌کرد. روز شنبه با کیسه‌ای پر از آب، روز یکشنبه با پشت پا گرفتن، روز بعد با گرفتن غذای بولاند به زور و... . بولاند سعی می‌کرد از او فرار کند؛ اما فایده‌ای نداشت و تایرون دیر یا زود او را پیدا می‌کرد و... .

در یک جنگل سرسبز گرگدنی بود که فکر می‌کرد خیلی قوی است. او فکر می‌کرد چون زورش زیاد است باید به همه دستور بدهد. اگر کسی به حرفش گوش نمی‌داد با شاخ محکم و نوک‌تیزش به او حمله می‌کرد. جانوران جنگل از دست کرگدن خیلی عصبانی بودند ولی زورشان به او نمی‌رسید. تا این‌که یک روز که کرگدن داشت گوزنی را دنبال می‌کرد سُر خورد و با کله افتاد توی یک مردابی که پر از لجن بود...

زورگویی، تحقیر و ترس پدیده‌هایی هستند که همۀ کودکان آن‌ها را تجربه می‌کنند و متأسفانه انزوا و کمبود اعتمادبه‌نفس از پیامدهای آن محسوب می‌شوند. کتاب حاضر در پی آگاهی دادن به کودکان در این باره، راهکارهایی عملی را در موقعیت‌های واقعی به کودکان تمرین می‌دهد. نویسنده توانایی‌های کودکان را به گنج تشبیه‌کرده و او را به ارزش قائل‌بودن برای خود سوق می‌دهد.

قلدری شکلی از رفتار پرخاشگرانه و شامل عدم توازن قدرت است که ممکن است تأثیراتی فیزیکی و روان‌شناختی بر سلامت روان قربانی بگذارد. کتاب حاضر مفهوم قلدری و انواع، علل، عوامل و پیامدهای آن را برمی‌شمارد. قلدرها را طبقه‌بندی می‌کند و دیدگاه‌های خانواده، شناختی، عصبی-زیستی، و اجتماعی-فرهنگی در برابر آن را شرح می‌دهد. جهت‌گیری نسبت به موضوع و مهارت‌های حل مسئله، دیدگاه اسلام و اجزای خودپنداری، ویژگی‌های خود، افسردگی، سبب‌شناسی و عوامل روانی اجتماعی موضوع نیز در این کتاب بررسی شده‌اند.

«نوربرت خرگردن» کرگدنی است که در دشت‌های آفریقا زندگی می‌کند. او به همه‌چیز و همه‌کس بدگمان است و بسیار زورگوست. هیچ‌کس حریف هیکل قوی و بزرگ او نمی‌شود. حیوانات جنگل که دیگر از دست او خسته شده‌اند، دور هم جمع می‌شوند تا نقشه‌ای بکشند و نوربرت را ادب کنند. هر کدام از حیوانات پیشنهادی می‌دهد؛ اما هیچ‌کدام از روش‌ها قابل اجرا نیست تا اینکه «کارل چنگولی»، پرنده فضول با منقاری سرخ، برای ادب کردن نوربرت به روش خودش عمل می‌کند و... .

دورۀ کودکی بهترین دورۀ آموزش پیشگیرانه است و برنامۀ آموزش مهارت‌های زندگی یکی از آموزش‌های پیشگیرانه‌است. مجموعۀ چند جلدی«ما آگاهیم» در هر جلد به آموزش یک یا چند مهارت پرداخته‌است. در این جلد، مهارت‌‌های «مقابله با زورگویی، ادب رفتاری و ادب کلامی» مد نظر قرار دارند. داستان اول کتاب به موضوع «ایستادن در برابر زورگویی» می‌پردازد و داستان دوم می‌کوشد مخاطب را باموضوع دعوا و نحوۀ برخورد با آن آشنا کند. نویسنده ابتدا دربارۀ موضوع توضیحاتی می‌دهد و سپس تمرین و فعالیت‌هایی در این‌باره می‌آورد.

قلدری از رفتارهایی است که با کنترل مناسب می‌توان مانع از مشکلات آن شد. جلد شانزدهم از مجموعۀ چند جلدی «مهارت‌های زندگی» می‌کوشد با بیانی ساده توجه کودک را به چیستی قلدری، و چگونگی رفتار قلدرها جلب کند. سپس توضیح می‌دهد که قلدرها چه کسانی را و چطور اذیت می‌کنند و چه می‌خواهند. در ادامه، به کودک می‌آموزد چگونه بتواند جلوی قلدرها را بگیرد، چطور از خودش دفاع کند، از دردسر دوری کند و از بزرگ‌ترها کمک بخواهد.