علوم تربیتی

کتاب «خشت نو» حاوی بیانات رهبر شهید انقلاب‌اسلامی درباره‌ی آموزش و پرورش است که مجموعه‌ای جامع از نقشه، طرح و راهبردها و سیاست‌های نظام در امر تحول بنیادین آموزش‌وپرورش را شامل می‌شود. این اثر با رجوع به تمامی بیانات، پیام‌ها و ابلاغیه‌های معظم‌له از ابتدای دهه 60 تا سال 1401، تدوین شده‌ است.
کتاب حاضر مشتمل بر چهار فصل است: گفتار اول: جایگاه و کارکرد آموزش و پرورش در جامعه؛ گفتار دوم: لزوم و ضرورت تحول در آموزش و پرورش؛ گفتار سوم: معنا و مختصات تحول در آموزش و پرورش؛ گفتار چهارم: ضروریات و بایسته‌های تحول در آموزش و پرورش.
در گفتار اول، جایگاه و اهمیت نهاد آموزش‌وپرورش بررسی شده که مبنایی برای درک ضرورت تحول در گفتار دوم فراهم می‌آورد. مخاطب با درک نقش حساس این نهاد در سرنوشت جامعه، به اهمیت تحول و تعالی آن پی برده و با دغدغه‌ای آگاهانه به مطالعۀ ضرورت تحول می‌پردازد. سپس در گفتار سوم، معنای تحول از دیدگاه معظم‌له و ملاحظات مربوط به چیستی آن تبیین شده است. در ادامه، گفتار چهارم به چگونگی محقق ساختن تحول و بایدها و نبایدهای این فرآیند اختصاص یافته است. این بخش که هستۀ اصلی کتاب محسوب می‌شود، حاوی حدود هشتاد توصیۀ کاربردی برای اصلاح، تعالی و کارآمدسازی آموزش‌وپرورش است.

کتاب «تربیت کودک» اثری پژوهشی و کاربردی است که با هدف تجهیز مربیان، معلمان، طراحان آموزشی و برنامه‌ریزان عرصه‌ی تربیت کودک و نیز یاری‌رسانی به والدینی که دغدغه‌ی تربیت اسلامی فرزندان خود را دارند، منتشر شده است. این کتاب، الگویی جامع و عملی برای تعلیم و تربیت در دوره‌ی کودکی بر پایه‌ی اندیشه‌های نورانی حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (مدّظلّه‌العالی) ارائه می‌دهد. در این اثر، موضوعاتی همچون: عرصه‌ها و اهداف تربیت؛ اصول تربیت در دوران کودکی؛ رویکردهای طراحی برنامه‌ی آموزش کودک؛ و ضوابط تولید محصولات آموزشی و تربیتی کودک به شکلی منسجم و علمی بررسی شده‌اند. این کتاب دربردارنده‌ی مباحث نو و منتشرنشده‌ی رهبر شهید انقلاب اسلامی حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (مدّظلّه‌العالی) در حوزه‌ی تربیت کودک است و با بهره‌گیری از نظارت و مشاوره‌ی متخصصان حوزه‌ی کودک تحقیق و تدوین شده است. این اثر مرجعی ارزشمند برای والدین، معلمان و طراحان برنامه‌های تربیتی کودکان به شمار می‌آید.

این کتاب به بررسی پیوند میان روان‌شناسی و آموزش مذهبی می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه مفاهیم روان‌شناختی می‌توانند در فهم بهتر فرایند تربیت دینی، رشد باورها، شکل‌گیری نگرش‌های مذهبی و شیوه‌های آموزش مؤثر به کار روند. نویسنده در این کتاب می‌کوشد پیش‌نیازهای مفهومی لازم را برای آن‌که کودکان خردسال آموزش‌های مذهبی را یاد بگیرند شناسایی کرده و چالش‌هایی را که کودکان و معلمان در فرایند آموزش مذهبی با آن مواجه‌اند به‌روشنی بیان کند.

این کتاب اثری در زمینه‌ی روان‌شناسی رشد و اصول والدگری است که با زبانی ساده و کاربردی، راهکارهای تربیت درست کودکان از خردسالی تا حدود 12 سالگی را بررسی می‌کند. نویسنده تلاش می‌کند والدین را با اصول تربیتی متوازن آشنا کند—یعنی ترکیب محبت، نظم و استقلال در رشد شخصیتی فرزند. همچنین بر «ارتباط مثبت» تأکید دارد؛ یعنی والد به جای اعمال قدرت، با درک احساسات کودک و گفت‌وگوی سازنده، رفتار درست را آموزش می‌دهد. مباحث اصلی کتاب شامل: شناخت مراحل رشد روانی و هیجانی کودک؛ نقش والد در شکل‌دهی خودباوری و اعتمادبه‌نفس کودک؛ شیوه‌های انضباط مثبت (بدون تنبیه بدنی یا تحقیر)؛ نحوه‌ی تقویت مهارت‌های اجتماعی، حل مسئله و همدلی؛ تربیت در فضای دیجیتال و مدیریت رسانه‌ها.

این کتاب یک منبع راهنما برای پژوهش‌ها و پرسش‌های مرتبط با مسائل ناشنوایان و ناشنوایی است و اولین گام در شناخت فرهنگ و جامعه ناشنوایان به شمار می‌رود. ناشنوایان علی‌رغم تفاوت‌ها، دارای استعداد و ظرفیت‌هایی هستند که با آموزش درست و رسیدگی به موقع به فعلیت می‌رسند و به انسان‌های فرهیخته و پرتلاش تبدیل می‌شوند که بسیاری از آنها چنین هستند.

این مجموعه شامل تکلیف‌های درک دستور، حافظۀ شنیداری، حدس با کمک توصیف و داستان به‌همراه نمونه‌ و فایل صوتی است که متخصصان، مربیان و خانواده‌ها می‌توانند از آنها استفاده کنند. همچنین 5 موقعیت زبان‌محور نیز ارائه‌ شده ‌است که در آن تکلیف‌های متعدد حافظۀ 1 تا 5 آیتمی در بافت گوناگونی از هدف‌های زبانی گنجانده ‌شده و به‌همراه فایل صوتی هر تکلیف در دسترس‌اند. چنانچه کودک از آغاز گوش‌دادن را بیاموزد، نیازش به کار مستقیم روی تکلیف‌های گوناگون به‌طور مجزا کاهش‌ خواهد ‌یافت. فایل‌های صوتی و ویدئوهایی که شامل توضیح نسبتاً کاملی دربارۀ فهرست‌های شنوایی-کلامی و روش استفاده‌شان هستند نیز در ابتدای این مجموعه گنجانده ‌شده‌اند. با استفاده از این فهرست‌ها می‌توانیم مهارت گوش‌دادن را در کودک ایجاد‌ کرده و پس از آن تنها به کار روی مهارت‌های شنیداری‌ای بپردازیم که از قلم افتاده‌اند.

کتاب «نکات کاربردی تربیت کودک»، راهنمایی عملی برای والدینی است که به دنبال بهبود شیوه‌های تربیتی خود هستند. این کتاب با ارائه راهکارهای علمی و کاربردی، به والدین کمک می‌کند تا با چالش‌های تربیت کودکان خود بهتر کنار بیایند و به رشد سالم و موفقیت‌آمیز آنها کمک کنند. نویسنده این کتاب متخصص در حوزه روان‌شناسی کودک و آموزش والدین است و کتاب بر اساس تحقیقات روان‌شناسی و تجربیات عملی نوشته شده است.

پیوند عاطفی یا دل‌بستگی یکی از مفاهیم روانشناسی است که جان بالبی آن را ارائه کرد؛ براساس نظریه بالبی، دل‌بستگی کودک به مادر، دارای یک کارکرد طبیعی و غریزی برای به دست آوردن و حفظ کردن احساس امنیت است. بالبی معتقد است که این دل‌بستگی به لحاظ کیفی، با هر دل‌بستگی دیگری که بعداً اتفاق می‌افتد تفاوت دارد.
کتاب حاضر ترجمه کتابی است که به قلم جاناتان پیدر در سال 2009 میلادی به نگارش درآمده و به مفهوم دلبستگی و اهمیت آن در کار بالینی پرداخته است و برای مشاوران، مربیان تربیتی و والدین علاقه‌مند به علوم روانشناسی مفید خواهد بود.

این کتاب در زمره مجموعه‌هایی است که به آن‌ها «راهنما» می‌گویند. کتاب راهنما راه را نشان می‌‌دهد. این راهنما شامل 501 نکته برای راهنمای والدین است تا بتوانند به موفقیت کودکان خود به ویژه در تحصیل و آموزش کمک کنند. این کتاب را به مثابه دستنامه‌ای است که به صورت عملی توضیحاتی داده است، پیشنهادهایی که همه خانواده‌ها می‌توانند برای افزایش شانس موفقیت فرزندانشان در مدرسه از آن استفاده کنند.
مراقبت، گوش دادن، ستایش، دلگرمی و جدی گرفتن فرزندان از جمله مواردی است که در این کتاب مورد توجه قرار گرفته تا با بهره‌گیری از آنها عزت نفس کودکان را تقویت نمود تا شخصیتی سالم و موفقی را کسب کنند.

عزت نفس نه تنها نقش مهمی در موفقیت یا شکست کودک در مدرسه و موقعیت‌های اجتماعی دارد، بلکه بر نحوه نگرش کودک به جهان نیز تأثیر می‌گذارد. نویسنده با استفاده از تجربیات خود به عنوان یک مربی مادام‌العمر، توصیه‌ها و اطلاعات ارزشمندی را در مورد ایجاد عزت‌نفس در کودکان ارائه می‌دهد. 501 راه برای تقویت عزت‌نفس به والدین نشان می‌دهد که چگونه به فرزندان خود کمک کنند تا تصورات مثبتی را که برای داشتن زندگی موفق، سازنده و شاد لازم است، را در خود ایجاد کنند.