علوم تجربی

تقریباً زندگی تمام جانوران در زمین در معرض خطر است. نسل بسیاری از جانوران پستاندارِ مورد بحث در این کتاب از سوی انسان تهدید می‌شود. کتاب حاضر نه تنها به معرفی پستانداران بزرگ و ناشناخته می‌پردازد بلکه دربارۀ جانوران جالبی سخن می‌گوید که اگر از بین بروند گنجینۀ مهمی از دست می‌رود. این کتاب جلد شصت‌و‌دوم از مجموعه کتاب‌های "چرا و چگونه" است که با ارائۀ تصاویر به معرفی جانوران وحشی و زندگی آن‌ها می‌پردازد.

کودکان پیش از ورود به مدرسه کشف‌های تازه می‌کنند و درپی آن سؤال طرح می‌کنند، به جست‌و جوی پاسخ می‌روند، از دیگران می‌پرسند و یافته‌هایشان را به اشتراک می‌گذارند. کتاب پیش رو می‌کوشد، برای تقویت این حس در دوران مدرسه و درآمیختن پژوهش با برنامۀ درسی رسمی آموزشی روش‌هایی عملی ارائه دهد. در بخش اول کتاب شیوۀ آماده‌سازی کلاس و دانش‌آموزان برای پژوهش مطرح می‌شود. نحوۀ نهادینه‌‌کردن علاقه به پژوهش با انجام پژوهش‌های داخل و خارج از کلاس نیز در بخش دوم توضیح داده می‌شود. بحث روش ارزشیابی و ابزار آن نیز در فصل سوم آمده است.

برای درک عمیق علوم و کاربردهای آن‌ها باید بتوانیم آن‌ها را تجربه کنیم. کتاب حاضر برای مخاطب فرصتی فراهم می‌سازد که ضمن انجام آزمایش علمی، تجربه‌های جدید کسب کند و تفریح کند. آزمایش‌های کتاب را می‌توان فردی یا گروهی و با ساده‌ترین وسایل موجود در خانه انجام داد. بیش از پنجاه آزمایش علمی و سرگرم‌کننده در این کتاب موجود است. در پایان هر آزمایش مفاهیم علمیِ مبنای آزمایش و روش‌ طراحی آزمایش‌های جدید و آزمودن فرضیه‌های گوناگون تشریح شده‌اند.

طبیعت و شناخت آن از موضوعات قابل توجه کودکان است. کتاب حاضر مجموعه‌‌ای است از پروژه‌هایی بسیار ساده و ابتدایی که به صورت عملی، توسط کودکان قابل انجام است. نویسنده کوشیده است با فعالیت‌هایی ساده و تمرین‌ها و بازی‌ها مخاطب را به طبیعت ببرد و او را در عین سرگرم شدن، آموزش دهد. محتوای علمی این کتاب بر پایۀ علوم تجربی و به‌خصوص بخش زیستی بنا شده‌است و مخاطب دربارۀ موضوعاتی مثل «ردپا و مدفوع جانوران، کرم‌ها، چگونگی پراکنده‌شدن دانه‌ها، شب و ماه، زباله و آلودگی، دگردیسی، دانه،حبوبات، میوه و درخت کاج و بذر» نکاتی می‌آموزد.در همۀ صفحه‌های کتاب نکاتی در کادرهایی رنگی آمده‌اند که توجه مخاطب را به ایمنی کار جلب می‌کنند.

گیاهان از جمله موجودات زنده‌ای هستند که در طبیعت موجودند. کتاب حاضر دانش‌نامه‌ای است دربارۀ گیاهان. مخاطب در آن با انواع سلول‌های گیاهی آشنا می شود، بخش‌های هر گیاه را می‌شناسد، دربارۀ ساختمان برگ‌ها و انواع آن‌ها می‌خواند، انواع ریشه‌ها، گل‌ها و دانه‌ها را می‌شناسد، با هاگ و گرده‌افشانی آشنا می شود، دربارۀ درختان و انواع آن‌ها می‌خواند و گیاهان گوشت‌خوار، بیابانی و انگل را می‌شناسد. همچنین، متوجه می‌شود ونوس مگس‌خوار چیست و چگونه تغذیه می‌کند، بزرگ‌ترین گل دنیا کدام است و چرا کاکتوس خار دارد؟

درس علوم و تسلط به مباحث کتاب درسی علوم به تمرین وتکرار نیاز دارد و کتاب‌های کمک‌آموزشی این وظیفه را بر عهده گرفته‌اند. کتاب حاضر در همین زمینه، با توجه به محتوای کتاب درسی علوم سال چهارم ابتدایی، بیشتر درس‌ها را به دو قسمت با عنوان‌های زنگ اول و زنگ دوم تقسیم‌کرده‌است. در پایان هر زنگ، پرسش‌ها و تمرین‌های مربوط آمده‌اند. پرسش‌های پایانی هر درس شامل انواع جای‌خالی، درست و نادرست، چندگزینه‌ای و تشریحی است تا دانش‌آموزان با حالت‌های متنوع سؤال آشنا شوند. پرسش‌هایی نیز در کتاب آمده‌اند که برای دانش‌آموزان علاقه‌مند طراحی شده‌اند و کمی مشکل‌تر هستند. چیدمان مطالب کتاب طوری است که دانش‌آموزان بتوانند در هر هفتۀ آموزشی مطالب و تمرین های مربوط به آن را مرور و حل کنند.

کتاب‌های کار در یادگیری بهتر درس‌ها به دانش‌آموزان کمک می‌کنند. کتاب حاضر از مجموعۀ «یوز» بر اساس تغییرات جدید کتاب درسی علوم پایۀ پنجم دبستان و منطبق با آن تنظیم شده است. هر فصل شامل این بخش‌هامی‌شود: درس‌نامه (توضیح متن درس و نکات مهم)، عبارت‌های درست و نادرست، پرسش‌های تشریحی، پرسش‌های درس، پرسش‌های مبتکرانه و پاسخ‌های آن‌ها. نمونه آزمون‌های پایان ترم نیز در کتاب گنجانده شده‌اند. پرسش‌های مبتکرانه برای دانش‌آموزان علاقه‌مند طراحی شده‌اند.

پوشش‌های بدن جانوران ویژگی‌های خاصی دارند که جانور را در برابر سرما و گرما یا سایر عوامل طبیعی حفظ می‌کنند. کتاب حاضر دربارۀ پوشش بدن حیواناتی مثل گاومیش، گورخر، گوزن ، موش کور و جوجه تیغی اطلاعاتی به مخاطب می دهد. این پوشش کمک می کند، موش کور در تونل‌های زیر زمینی به سادگی حرکت کند، روباه قطبی در زمستان اصلاً احساس سرما نکند، تنبل از دید حیوانات درنده مخفی بماند و گورخر دشمنانش را دچار گیجی کند. نویسنده پس از ارائۀ اطلاعاتی دربارۀ موی بدن حیوانات، دربارۀ موی انسان، چگونگی رشد آن و نیز نحوۀ مراقبت از آن اطلاعاتی به مخاطب می دهد.

دنیای زندگی حیوانات اقیانوس ها معمولاً چندان شناخته شده نیست. کتاب حاضر از مجموعۀ «من ... را دوست دارم»، دربارۀ اقیانوس‌ها و حیوانات درون آن‌ها صحبت می‌کند: کوسه، هشت پا، اسب دریایی، دلقک ماهی، دلفین، لاک‌پشت، نهنگ، ماهی پرنده، سفره‌ماهی و مارماهی. متن کتاب با تصویرهای بزرگ و واضحی از این حیوانات همراه‌شده است. در صفحه‌های پایانی کتاب، با عنوان «مطالب خواندنی»، توضیحات اضافه‌ای دربارۀ ویژگی‌ها و چگونگی شکار این حیوانات ارائه شده است.

دایناسورها، به دلیل ویژگی‌های خاصشان، مورد علاقۀ کودکان هستند. کتاب حاضر از مجموعۀ «من ... را دوست دارم»، دربارۀ10 نوع دایناسور، نام‌های آن‌ها، انواع گوشت‌خوار و گیاه‌خوار، چنگال‌هایشان، تخم‌گذاری و تولید مثل آن‌ها و شکارچی‌ها و تندروهایشان صحبت می‌کند. در صفحه‌های پایانی کتاب، با عنوان «مطالب خواندنی»، معنی اسم انواع دایناسورها آمده است.