علوم تجربی

چگونگی تبدیل دانه به گیاه و سپس میوه فرایندی زمان‌بر و درعین حال جالب و پیچیده دارد. کتاب حاضر از مجموعه‌ای 24 جلدی است. در این کتاب، مخاطب دربارۀ چگونگی تبدیل هسته به میوه نکاتی یاد‌ می‌گیرد. دربارۀ چگونگی کاشتن بذر و هسته گلابی می‌خواند، روش نگهداری از نهال را می‌آموزد، دربارۀ چگونگی تبدیل نهال به درخت پرمیوه می‌خواند، مراحل داشت و برداشت را یاد‌می‌گیرد و درنهایت نیز متوجه می‌شود میوه پس از رسیدن چگونه بسته‌بندی و به بازار فرستاده می شود و به دست مصرف‌کننده می‌رسد.

جشنوارۀ جابربن حیان چند سالی است که در مدرسه‌ها برگزار می‌شود و یکی از اهداف آن تربیت دانش‌آموزانی است که در ورود به دانشگاه روش‌های تحقیق کردن را آموخته باشند. کتاب حاضر راهنمایی است که مراحل انجام یک پروژۀ علمی یا فنی و مهندسی را به طور مفصل توضیح می‌دهد. سپس نمونه‌هایی عینی از چند پژوهش دانش‌آموزی ارائه می‌کند. کتاب شامل چک لیست‌ها، فهرست‌ها و جدول‌هایی است که در انجام پروژه‌ها به دانش‌آموزان و معلمان آن‌ها کمک می‌کنند.

در دنیای امروز ضرورت استفاده از مواد قابل بازیافت به خوبی احساس می شود. کتاب حاضر سه روش مفید برای باز استفاده از مواد پیشنهاد می‌دهد. کلمات کلیدی این راهکارها، «بازآوری، بازگردانی و بازیافت» هستند. در این کتاب، در قالب داستانی کودکانه، مخاطب می‌آموزد چگونه وسایلی را که به نظر غیرقابل استفاده‌اند، بازآوری کند. چگونه کمتر دور بریزد و آنچه را لازم ندارد، نخرد و بازگردانی کند. و در نهایت چگونه بازیافت کند؛ یعنی زباله‌ها را دسته‌بندی و تر و خشک را جدا سازد تا مواد جدید از آن‌ها ساخته شوند. مخاطب فعالیت‌های مرتبطی را همراه با کتاب انجام می‌دهد. در صفحات پایانی نیز دانستنی‌هایی برای والدین ارائه شده‌اند.

دایناسورها از موجودات مورد علاقۀ نوجوانان و حتی بزرگ‌ترها هستند. کتاب حاضر دربارۀ انواع دایناسورها، نام‌های آن‌ها، گوشت‌خوارها و گیاه‌خوارها ، چنگال‌های دایناسورها، و شکارچی‌ها و تندروهایشان صحبت می‌کند. جالب است که مخاطب با انواع دایناسورهای گردن دراز، کله استخوانی و کله گنده نیز آشنا می‌شود. دربارۀ موجودات دیگری که هم‌زمان با دایناسورها زندگی ‌می‌کردند نیز می‌خواند. همچنین، در قسمتی از کتاب، جدولی زمانی دربارۀ زمان زیست جانواران ابتدایی بر زمین آمده است و دوره‌های زمین‌شناسی و دایناسورهای هر دوره معرفی و زمان تقریبی مرگ آن‌ها اعلام شده است.

حیوانات انواع گوناگونی دارند که بندپایان یک دسته از آن‌ها هستند. در این کتاب با بندپاپان آشنا می‌شویم که خود چند دسته‌اند: حشرات، عنکبوتیان و هزارپایان. حیواناتی مثل سوسک، ملخ و هزارپا در این کتاب معرفی شده‌اند و دربارۀ ویژگی‌ها و ساختمان بدن آن‌ها توضیحاتی آمده است. مگس‌هافقط دو بال دارند، زنبورها و لانه‌هایشان، عنکبوت و تارهایش، پروانه‌ها و چگونگی شکل‌گیری آن ها، و مورچه‌ها و زندگی کلونی آن‌ها نیز از جمله موضوعات این کتاب هستند.

دانستن دربارۀ بدن انسان از موضوعات مورد علاقۀ نوجوانان است. در کتاب حاضر، مخاطب با اسکلت انسان، ماهیچه‌ها و عضلات، کارکرد بینی، و انواع مزه‌ها آشنا می‌شود. دربارۀ چگونگی نفس کشیدن و کارکرد شش‌ها و نای می‌خواند، با قلب و قسمت‌های چپ و راست آن آشنا می‌شود، متوجه می‌شود که هر قطرۀ خون حاوی چه موادی است، دربارۀ گوش و شنیدن یاد‌می‌گیرد، با ساختمان چشم آشنا می‌شود، مغز را می‌شناسد، درمورد رویا و خواب دیدن می‌خواند و سرانجام هم دربارۀ سال‌خوردگی نکاتی یاد‌می‌گیرد.

به منظور عملیاتی شدن و اجرای صحیح ارزشیابی توصیفی، لازم است فعالیت‌های مرتبطی در این باره انجام گیرند. «پروژه» از جمله روش‌ها وابزارهای این نوع ارزشیابی است که مجلدی با عنوان کتاب کار پروژه در پنج درس «فیزیک، نجوم، شیمی، زیست‌شناسی و زمین‌َشناسی» در این زمینه منتشر شده است. کتاب حاضر راهنمای عملی و کاربردی استفاده از این مجموعه و کمک‌کار معلمان است تا با به کارگرفتن آزمایش های عملی این کتاب‌ها بتوانند در فرایند ارزشیابی توصیفی نیز آموخته‌های دانش‌آموزان را به درستی ارزیابی کنند. این کتاب پروژه را به معلم می‌شناساند و چرایی و مزایای استفاده از آن را توضیح می‌دهد. همچنین نکاتی را دربارۀ حجم لازم برای پروژه، ارزشیابی پروژه و نحوۀ ارائة آن به معلم می‌آموزد. در ضمن، نتایج همۀ آزمایش‌های پنج کتاب مجموعه را دربردارد و چرایی نتیجه را توضیح می‌دهد.

برای آنکه آموخته‌ها در ذهن فراگیرنده ثبت شود، او بایدبتواند آن‌ها را در موقعیت‌های مناسب به کار گیرد.کتاب حاضر از مجموعۀ «کتاب کار پروژه» به موضوع «زمین‌شناسی» اختصاص دارد و شامل 45 آزمایش علمی در این باره است. هر آزمایش یکی از مفاهیم شاخۀ فیزیک را دربرمی‌گیرد، در حد دانش‌آموز دورۀ ابتدایی تنظیم شده‌ و بسیار ساده و با وسایل در‌دسترسی مثل آب گازدار، خط‌کش، باتری، سیم، میخ، برادۀ آهن، واشر و قرقره انجام‌پذیر است. این کتاب به تعداد آزمایش‌های آن، کاربرگ‌هایی دارد که در صفحۀ روبه‌روی هر آزمایش‌آمده‌اند. کاربرگ‌ها شامل سه عنوان کلی «مشاهده و اطلاعات، نتیجه‌گیری و گام بعدی»هستند. موضوع‌های آزمایش‌هانیز عبارت‌اند از: اصل برنولی، گرانیگاه، جریان الکتریکی، حرکت، صدا، الکتریسیتۀ ساکن، گرانیگاه، ماشین‌های ساده و الکترو مغناطیس.

با انجام آزمایش می توان مفاهیم علوم تجربی را در ذهن ماندگار کرد. کتاب حاضر از مجموعۀ «کتاب کار پروژه» به موضوع «زمین‌شناسی» اختصاص دارد و شامل 45 آزمایش علمی در این باره است. هر آزمایش یکی از مفاهیم علوم تجربی را دربرمی‌گیرد، در حد دانش‌آموز دورۀ ابتدایی تنظیم شده‌ و بسیار ساده و با وسایل دردسترسی مثل بطری خالی، آب، چسب، مقوا، خاک، چراغ قوه و دماسنج انجام‌پذیر است. این کتاب به تعداد آزمایش‌های آن، کاربرگ‌هایی دارد که در صفحۀ روبه‌روی هر آزمایش‌آمده‌اند. کاربرگ‌ها شامل سه عنوان کلی «مشاهده و اطلاعات، نتیجه‌گیری و گام بعدی»هستند. موضوع‌های آزمایش‌هانیز عبارت‌اند از: فشارهوا، حرکت لایه های رسوبی، زلزله، رطوبت، ماگما، کانی، جزر و مد، آتش‌فشان و سنگ‌ها.

در صورتی که آموخته‌های درسی به مرحلۀ عمل و آزمایش برسند، مفاهیم آن‌ها در ذهن پایدار می شوند. کتاب حاضر از مجموعۀ «کتاب کار پروژه» به موضوع «شیمی» اختصاص دارد و شامل 45 آزمایش علمی در این باره است. هر آزمایش یکی از مفاهیم علوم تجربی را دربرمی‌گیرد، در حد دانش‌آموز دورۀ ابتدایی تنظیم شده‌ و بسیار ساده و با وسایل دردسترسی مثل بطری خالی، قطعه‌های یخ، دماسنج، گلدان، آب و رنگ خوراکی انجام‌پذیر است. در این کتاب، در صفحۀ روبه‌روی هر آزمایش، کاربرگ آن آمده است که شامل سه عنوان کلی «مشاهده و اطلاعات، نتیجه‌گیری و گام بعدی» است. موضوع‌های آزمایش‌های کتاب عبارت‌اند از: جذب، اسید یا باز، تغییر شیمیایی، بلورها، نیروی جاذبه، تغییر فیزیکی، تغییر حالت ماده، تعلیق، کشش سطحی و محلول‌ها.