علوم تربیتی

پدران و مادران و نیز مربیان، باید چه چیزهایی درباره کودکان و نوجوانان بدانند؟ چه شناخت‌هایی به دست آورند تا در تربیت آنان موفق شوند؟ اثر حاضر حاصل هفت گفتار از دانشوران علو‌م تربیتی در مؤسسه فرهنگی توحید قم می‌باشد، این گفتار حاوی نکته‌های ظرفی در موضوعات زیر است: عوامل اکتسابی تربیت، خودشناسی کودکان، پرورش اخلاقی دانش‌آموزان، تربیت وارونه، ویژگی‌های شخصیتی کودک، نقش تعامل خانه و مدرسه و رسانه در گرایش کودکان به نماز.

یکی از نیازمندی‌های اساسی والدین و معلمان در تربیت و پرورش اخلاقی کودکان برقراری ارتباط سالم با آن‌هاست که مهم‌ترین زمینه رشد و پرورش اخلاقی آن‌ها را فراهم می‌کند. بهترین معیاری که بر اساس آن تربیت و کیفیت پرورش اخلاقی کودکان را می‌توان ارزیابی کرد، شبکه ارتباطی اعضای خانواده است. کتاب حاضر نقش ارتباط، روش‌های ارتباط با کودکان و نوجوانان، مراحل شکل‌گیری مقررات اخلاقی در کودکان و نوجوانان و نقش ارزشیابی تحصیلی در شخصیت کودکان را بررسی می‌کند.

یکی از اساسی‌ترین مسائلی که امروزه در محافل علمی و آموزشی جهان مطرح است، تربیت و پرورش انسان است. از دیدگاه اسلام، تربیت مجموعه روش‌هایی است که از ابتدای تولد و حتی پیش از آن، باید به کار برد تا استعدادهای نهفته در وجود انسان، رشد مناسب را پیدا کرده و در مسیر الهی قرار گیرد. کتاب حاضر، درصدد است والدین و مربیان را با روش تربیت و هدف آن از دیدگاه اسلام آشنا کند.

تربیت معلم و دستیابی به ارزش‌های والای انسانی و راهبری و راهنمایی با رویکرد دینی در نظام تعلیم و تربیت از طریق مدرسه مطلوب امکان‌پذیر است. اینکه مدرسه مطلوب چگونه شکل می‌گیرد؟ مبانی آن چیست؟ شاخصه‌ها و ویژگی‌های مدرسه مطلوب چه مواردی است؟ و اهداف و برنامه‌های آن به چه سمت و سویی می‌رود؟ از جمله سؤالاتی است که کتاب «مدرسه مطلوب: مبانی، شاخصه‌ها، اصول و روش‌ها» قصد دارد به آن بپردازد.

تربیت معلم و دستیابی به ارزش‌های والای انسانی و راهبری و راهنمایی با رویکرد دینی در نظام تعلیم و تربیت از طریق مدرسه مطلوب امکان‌پذیر است. اینکه مدرسه مطلوب چگونه شکل می‌گیرد؟ مبانی آن چیست؟ شاخصه‌ها و ویژگی‌های مدرسه مطلوب چه مواردی است؟ و اهداف و برنامه‌های آن به چه سمت و سویی می‌رود؟ از جمله سؤالاتی است که کتاب «مدرسه مطلوب: مبانی، شاخصه‌ها، اصول و روش‌ها» قصد دارد به آن بپردازد.

بهترین زمان برای تربیت کودکان، از سنین اولیه تا 12 سالگی و مهم‌ترین مکان محیط خانه و صالح‌ترین افراد والدین کودک می‌باشند؛ اما در صورتی که روند صحیحی در رساندن فرزندانشان به این مقصود نداشته باشند، از همان قدم‌های نخستین، کودک را بی‌رحمانه از مسیر درست خود دور می‌سازند و اگر زیرساخت‌های اولیه بد پایه‌گذاری شود، در آینده تغییر و یا ترمیم آن بسیار سخت و طاقت‌فرسا خواهد بود. این کتاب به بیان مواردی از آسیب‌های تربیت بی‌رحمانه می‌پردازد و توصیه‌هایی برای مقابله با آن آسیب‌ها بیان می‌دارد.

هر دوره سنی از زندگی کودکان ویژگی‌های مختص خود را دارد که والدین و مربیان باید نسبت به این ویژگی‌ها اطلاع داشته باشند. در دوره‌های نخست زندگی، تربیت کودکان به صورت غیرمستقیم صورت می‌پذیرد. از نظر متخصصین هفت سال اول زندگی با رشد کلامی کودکان مواجه هستیم که کودک با ضمیری پاک، آماده پذیرش هر نوع کلامی بدون دانستن معنا و مفهوم آن می‌باشد، کودک زیر 7 سال تأثیرپذیری بالایی دارد و به همین دلیل تربیت در دوره هفت سال اول زندگی از اهمیت بالایی برخوردار است و بسیاری از والدین و مربیان در این زمینه دغدغه و پرسش دارند که چگونه می‌توانند یک نقش مؤثر در تربیت کودکان خود داشته باشند. کتاب حاضر به دنبال پاسخ به این پرسش‌ها با استفاده از مبانی دینی و با توجه به روایات معصومین می‌باشد.

کتاب «الفبای زندگی؛ خواندن و نوشتن به مثابه‌ی زیستن»، تلاشی در تحلیل فرهنگی و اجتماعی خواندن و نوشتن است. در این اثر، نویسنده با نگاهی جامعه‌شناختی، از خواندن و نوشتن صرفاً به‌عنوان ابزارهای سوادآموزی یاد نمی‌کند، بلکه آنها را بنیان‌های اصلی تجربه‌زیستی و برقراری ارتباط با جهان می‌داند. کتاب مجموعه‌ای است از یادداشت‌هایی که نشان می‌دهد چگونه نوشتن و خواندن، نه یک مهارت فنی، بلکه بخشی از فرایند انسان‌شدن، اندیشیدن و زیستن است. نویسنده از خلال تجربه‌های شخصی، خاطرات آموزشی و تأملات نظری، به این می‌پردازد که چگونه کلمات، کتاب‌ها، و نوشتارها بخشی از حافظه‌ی جمعی و ساختار فرهنگی ما را می‌سازند. زبان کتاب، تحلیلی است و رویکردی تازه به مسئله‌ی سواد و فرهنگ ارائه دهد؛ رویکردی که بر پیوند میان آموزش، هویت، فرهنگ و تجربه‌ی زیسته تأکید دارد.

مغز انسان با ساختار ویژه‌ای که دارد از قدرت یادگیری بسیار بالایی برخوردار است که علت سازگاری وی با محیط پیرامونش می‌باشد. پیچیدگی‌های مغز و فرایند مربوط به آن در مقوله‌ی بررسی و نقد فرایند یادگیری در انسان توسط دو گروه از پژوهشگران مورد مطالعه قرار می‌گیرد؛ رفتارگرایان و متخصصان علوم شناختی. نویسنده این کتاب با توجه به جدید بودن پژوهش‌های علوم‌شناختی در حوزه‌ی یادگیری در این اثر کوشیده است ابتدا ساختار مغز انسان را معرفی کرده و سپس با اشاره به نظریه‌ها به کاربردهای آن‌ها در خصوص یادگیری در مراکز آموزشی بپردازد. بنای ایشان در ارائه‌ی مطالب بر این بوده که مخاطب این کتاب را در درک بهتر نظریه‌های علوم شناختی و کاربرد آن‌ها در محیط آموزشی یاری دهد.

این کتاب به معلمی و آداب زندگی اختصاص دارد. هر چند موضوع مهارت‌های زندگی بسیار ذهن‌آشناست؛ اما بررسی تأثیر معلم معتقد و پایبند به آداب زندگی که این مهارت‌ها را بخشی از حرفه خود می‌داند مقوله‌ای است که کمتر به آن پرداخته شده و می‌تواند بازتعریف تازه‌ای از شایستگی‌ها حرفه‌ای معلمان بیافریند. از این‌رو هفت فصل این کتاب مهارت‌های مختلف زندگی با ذکر نمونه بررسی و مطرح شده‌اند. در هر بخش سوالاتی تحت عنوان (بیندیشیم) قرار داده شده است تا آموزش به شکلی کاملاً تعاملی پیش برود.