نقد ادبی-آموزش ادبی

کتاب حاضر درس‌مایه‌ای برای متون روایی است. متون روایی یکی از درس‌های دوره کارشناسی رشته آموزش زبان فارسی است. این کتاب سیر تاریخی ـــ سبکی نثر روایی زبان فارسی را از مشروطه تا دهه هشتاد بررسی می‎کند و حاوی شش فصل است. فصل اول نثر دوره مشروطه و عوامل تاثیرگذار بر آن را بررسی می‎کند. فصل دوم از ظهور داستان کوتاه سخن می‎گوید. فصل سوم با اشاره به جنگ جهانی دوم، به رمان‎های تاریخی و اجتماعی این دوره و ویژگی‌آن‌ها اشاره می‎کند. فصل چهارم... .

کتاب حاضر ضمن بررسی ادبیات کودک در دوران‌های مختلف تاریخی، با توجه به تفاوت‌های فردی و سطح رشد و نیازهای روانی و اجتماعی کودکان، به اصول نگارش این حوزه می‌پردازد. همچنین تعدادی از نویسندگان ادبیات کودک و نوجوان در فصل پایانی کتاب معرفی شده‌اند.

این کتاب با رویکردی ساختارشناسانه به دوره‌های تاریخی شعر کودک، عناصر ساختاری این شاخه شعری را معرفی کرده و به اقتضای آن، گونه‌های شعری و خصیصه‌های ساختاری آن‌ها را بررسی می‌کند. همچنین معرفی توصیفی شعر و شاعران کودک ، ذکر نمونه‌های شعری، چه عامیانه و چه سنتی و چه شعر ناب با نگاهی تخصصی از دیگر بخش‌های این کتاب است.

این کتاب تجربه، نگارش قوی، نکات کاربردی، ثبات، شفافیت و توجه به جزئیات را یکجا برای رسیدن به مقام یک قصه‌گوی موفق به مخاطب ارائه می‌کند. چگونگی ارتقای ابزارهای روایت در قصه‌گو نیز یکی دیگر از مباحث کتاب است.

برخورداری از ادبیاتی با کیفیت برای کودکان از ارکان غنا بخشیدن به زندگی فرهنگی و اجتماعی آنان است. در این کتاب سیر تحول مباحث مربوط به ادبیات کودک با ارائه مقالاتی از کارشناسان و متخصصان ادبیات کودک در چهار حوزه نوشتن برای صفحه نمایشگر، روش‌های خلاق ترویج خواندن، نوشتن برای کودکان و برآمدن «فانتزی» به‌عنوان یک نوع ادبی جهانی بررسی شده است.

نویسنده در این کتاب طی چهارده مبحث به بررسی نشر کتاب‌های نظری ادبیات کودک و نوجوان در ایران پرداخته است. صحبت درباره چیستی، چرایی و چگونگی نشر کتاب کودک و نیز بررسی اجمالی تاریخ ادبیات فارسی پیش از دوران چاپ و مدرنیسم از مباحث این کتاب است.

نویسندگان این اثر با رویکرد تدریس مبتنی بر طنز سعی دارند تا آن را به عنوان رهیافتی آموزشی و پرورشی ارائه کنند تا مربیان با به کارگیری آن به هرچه دلپذیرتر شدن آموزش و کلاس‌های درس نزدیک شوند. این کتاب بر پایه مطالعات تجربی و پژوهش‌های کیفی استوار است و بنا دارد با تمرکز بر ساختارشکنی در محتوای درس و جاذبه‌های طنز گفتاری و طنز رفتاری مربیان، رویکردی را به مخاطبین ارائه کند که تأثیر بسزایی در به کارگیری روش‌های نوین تدریس خواهد گذاشت.

تفکر انتقادی درواقع پلی است، برای حرکت از تفکر منطقی به سوی تفکر خلاق. داستان و نوشتار روایت‌گونه برای سنین کودکی و نوجوانی مناسب‌ترین ابزار برای استوار ساختن پایه‌های تفکر انتقادی است. کتاب حاضر کاری علمی و نظام‌مند است که نه‌تنها در حوزه ادبیات کودکان، بلکه در حوزه‌هایی که به نحوی با تعلیم و تربیت سرو کار دارند، مفید خواهد بود. نویسنده ابتدا تفکر و انواع آن را توضیح می‌دهد، سپس به این مسئله می‌پردازد که داستان‌ها چگونه می‌تواند در پرورش تفکر انتقادی کودکان مؤثر باشند.

نوشتن یکی از مهارت‌های زبانی است که ظرایف و ویژگی‌های خاص خود را دارد. امروزه برای آموزش نگارش خلاق معمولا از روش‌هایی مانند «بدیعه‌پردازی» استفاده می‌شود. این روش با استفاده از یک سری قیاس‌ها به پردازش ذهن نویسنده و خلاقیت کمک می‌کند. در روش بدیعه‌پردازی با حرکت از جزء به کل ابتدا واژه‌ها و عبارت‌ها تولید می‌شوند و سپس جمله‌ها و پاراگراف‌ها شکل می‌گیرند. کتاب حاضر به آموزش نوشتن اختصاص یافته که رویکرد جزء به کل در آن رعایت شده است.

طی سال‌های گذشته نه‌تنها فرهنگ کودکان دچار تغییرات شده، بلکه در فعالیت‌های علمی و پژوهشی مربوط به آنها نیز دگرگونی‌های اساسی به‌وجود آمده که لزوم توجه به این حوزه را بیش از پیش نمایان کرده است.‌ نگارنده در این کتاب به فلسفه ادبیات کودک به عنوان مقوله‌ای چندصدایی و کارناوالی توجه دارد و درباره ضرورت انتقال این نوع دیدگاه در ترجمه آثار ادبی که مخاطب آن کودکان‌اند تأکید دارد. وی همچنین در باب اهمیت توجه به فرهنگ و زبان کشور مقصد و جایگاه خواننده کودک و نوجوان در برگردان متون بحث می‌کند.