برنامه‌ریزی آموزشی

کتاب حاضر جلد اول مجموعۀ "طراحی آموزشی" و شامل نُه فصل است. در این کتاب مبانی نظری طراحی آموزشی، مزایا و محدودیت‌های آن، ویژگی‌های طراحان مبتدی و خبره و واژگان پرکاربرد این حوزه بررسی شده است. در آغاز، واژگان مطرح در مدل‌های طراحی آموزشی به دقت تشریح شده و در ادامه، موضوع تحلیل و ارزیابی نیازهای یادگیرندگان و وظایف یادگیری مورد بحث قرار گرفته است. راهبردهای هدایت‌کنندۀ یادگیری به هشت طبقۀ دانش بیانی، مفاهیم، اصول، رویه‎ها، حل مسائل در حوزه‌های خاص، راهبردهای شناختی، تغییر نگرش و مهارت‌های روانی-حرکتی تقسیم شده‌اند. در هر فصل، نمودارها و مدل‌های فرایند طراحی آموزشی آمده و در انتهای هر فصل خلاصۀ مباحث فصل در یک نمودار گنجانده شده است.

موضوع کلاس‌های چندپایه بحث همیشگی دورۀ آموزش ابتدایی بوده است. کتاب حاضر اطلاعات مفصلی را دربارۀ چندپایگی دربردارد. در ابتدا کلاس چندپایه را تعریف و فرصت‌ها و محدودیت های آن را برمی‌شمارد. سپس نکات برنامه‌ریزی آموزشی کلاس‌های چندپایه، نحوۀ تنظیم جدول‌های هفتگی، مدیریت زمان و نقش معلم، قوانین و مقررات سامان‌دهی گروه‌های یادگیری، سازمان‌دهی محتوا، طرح برنامۀ درسی و شبکۀ مفهومی درسی چندپایه را به تفصیل توضیح می دهد.

این کتاب تلاش می‌کند تا علاوه بر معرفی تاریخچه‌ای از آموزش و پرورش پیش از دبستان در جهان و ایران، مولفه‌های اصلی برنامۀ پیش از دبستان در ده کشور دنیا را هم بررسی کند. از موضوعات دیگر کتاب می‌توان به محیط یادگیری در آموزش پیش‌دبستان، سن ورود به این پایه، ویژگی‌های کودک پیش‌دبستان، ویژگی‌های مربیان، الگوهای مطرح در آموزش و پرورش و اهداف دورۀ پیش‌دبستان اشاره کرد. اساس‌نامۀ دورۀ پیش‌دبستانی، سند ملی و دستورالعمل اجرایی برنامۀ آموزش و پرورش پیش از دبستان در سال تحصیلی 1395-96 در پیوست آمده است.

نویسنده در این کتاب مهارت درست مطالعه کردن را به مخاطب آموزش می‌دهد. او ضمن بررسی عوامل مؤثر در مطالعۀ کارآمد، آسیب‌شناسی مطالعۀ ناکارآمد را مطرح می‌کند. در مرحلۀ بعد مقولاتی چون مدل‌های مطالعۀ مرسوم، مدل‌های یادداشت‌برداری، مرور مطالب و عوامل تمرکز حواس را مورد بررسی قرار می‌دهد.

اصول و مبانی کلی و نظری برنامه‌ریزی باید در عمل و با مهارت در برنامه‌ریزی راهبردی و عملیاتی در سطح واحد آموزشی همراه شود. کتاب حاضر راهبردهای عملی و عینی در بهبود کیفیت در واحدهای آموزشی و دانشگاهی را بررسی می‌کند. نویسنده کوشیده است گام‌های برنامه‌ریزی آموزشی رادر سه حوزۀ مدرسه، واحد دانشگاهی و دانشگاه مجازی تبیین کند. شناسایی مبانی و فرایندهای برنامه‌ریزی آموزشی در سطح یک واحد و تشریح دقیق و گام به گام هر یک، عناصر اصلی این اثر را تشکیل می‌دهند.

یکی از دغدغه‌های اصلی مدیران مدارس تهیه و تدوین برنامۀ سالانه است. کتاب حاضر می‌کوشد در حوزۀ اجرا و عملیاتی‌سازی و بر اساس اسناد بالادستی، بسته‌ای را در اختیار مدیران مدارس قرار دهد که برنامۀ سالانه را همراه با تقویم اجرایی، برنامۀ هفتگی و طرح درس در برگیرد. این کتاب شامل برنامۀ سالانۀ ویژۀ مدیر مدرسه (پیش‌نیازهای بالادستی، توصیه‌های مدیریتی و واژه‌نامۀ تخصصی تدوین برنامۀ سالانۀ مدرسه) و طرح درس‌های نیمه‌ساختۀ همۀ کتاب‌های پایۀ دهم است. در بخش سوم هم بستۀ مدیریت کلاسی ارائه شده‌است.

با وجود درهم‌تنیدگی دنیای امروز و اهمیت یافتن علوم بین‌رشته‌ای، توجه به آن در آموزش عالی حائز اهمیت است. این کتاب مشتمل بر شش فصل است. در فصل اول،‌ مبانی نظری برنامه درسی بین رشته‌ای و تفاوت‌های رویکرد رشته‌ای و بین‌ رشته‌ای بررسی شده است. فصل دوم با مروری بر گونه‌شناسی، رویکردها و الگوهای بین رشته‌ای به بررسی موضوع برنامه درسی اختصاص یافته است. در فصل سوم تلاش شده است تا یک الگوی نظری برنامه درسی بین رشته‌ای طراحی شود و در فصل چهارم و پنجم و ششم تاکید اصلی بر طراحی یک الگوی کاربردی است.

کتاب حاضر مجموع سخنرانی‌های مقام معظم رهبری طی دیدار با معلمان و فرهنگیان از سال 1381 تا 1394 را در برمی‌گیرد که شامل نظریات و رهنمون‌های کاربردی ایشان درباره تحول بنیادین نظام تعلیم و تربیت و برنامه درسی ملی است.

در هزاره جدید که جهان به سوی جهانی‌شدن پیش می‌رود، لزوم تغییر و اصلاح شیوه‌های آموزشی بیشتر مشهود است. این کتاب با پرداختن به مفاهیم و چارچوب‌های اصلاحات آموزشی، الگوهای متعددی از ایده‌های جدید آموزشی و استراتژی‌هایی برای فرایندهای کلیدی مهندسی مجدد آموزشی و مدیریت ارائه می‌دهد و چرایی ضرورت اصلاح امور آموزشی را واکاوی می‌کند.

برنامه درسی علمی است که به مطالعه و بررسی تاریخچه، رویکردها، نهضت‌ها، نظریه‌ها، ارزشیابی، تحقیقات و روند فعلی و آتی حوزه برنامه درسی می‌پردازد. در نوشتار حاضر سعی شده است تا با استفاده از راهبرد تقسیم‌بندی پارادایمی، نظریه‌های برنامه درسی بر اساس پارادایم‌های چهارگانه تولید علم؛ یعنی پوزتیویستی، تفسیری، انتقادی و پست‌مدرنی ساماندهی و طبقه‌بندی شوند.