تاریخ شفاهی

«ققنوس» روایتی داستانی بر اساس زندگی شهید حاج‌علی فارسی، فرمانده جهادگر است؛ اثری که با تکیه بر زندگی و مجاهدت‌های این شهید، تصویری از روحیه جهادی، مسئولیت‌پذیری و ایستادگی ارائه می‌کند. کتاب مخاطب را با مسیری همراه می‌کند که در آن خدمت به مردم، حضور در میدان‌های دشوار و تلاش برای انجام وظیفه، بخش مهمی از زندگی شخصیت اصلی را شکل می‌دهد. عنوان «ققنوس» نیز یادآور انسانی است که از دل سختی‌ها و آزمون‌ها سربرمی‌آورد و با فداکاری و ایمان، اثری ماندگار بر جای می‌گذارد. این اثر در کنار روایت زندگی شهید، مفاهیمی مانند ایمان، ایثار، جهاد، مسئولیت‌پذیری و خدمت به مردم را برجسته می‌کند. از مهارت‌های قابل توجه کتاب می‌توان به مهارت فردی، مسئولیت‌پذیری و کار گروهی اشاره کرد.

«غریب غرب» روایتی مستند و داستان‌پرداز از زندگی شهید سیدمحمدسعید جعفری، از چهره‌های اثرگذار سال‌های نخست انقلاب و دفاع مقدس در غرب کشور است. کتاب با بهره‌گیری از خاطره‌نگاری، مخاطب را با زندگی، شخصیت و فعالیت‌های این شهید در دوران انقلاب و آغاز جنگ تحمیلی آشنا می‌کند؛ روزگاری که کمبود امکانات، اختلافات سیاسی و فعالیت گروه‌های ضدانقلاب، شرایطی دشوار برای دفاع از کشور پدید آورده بود. در میان روایت‌ها، موضوعاتی مانند پایبندی به فرایض دینی، مسئولیت‌پذیری، شجاعت، مبارزه با جریان‌های ضدانقلاب، وحدت شیعه و سنی و ارتباط با شخصیت‌هایی چون شهید صیاد شیرازی برجسته شده است. این اثر می‌تواند علاوه بر آشنایی با بخشی از تاریخ معاصر ایران، مهارت‌هایی مانند شناخت الگوهای رفتاری، مسئولیت‌پذیری، تحلیل شخصیت، همدلی و توجه به ارزش‌های اخلاقی و اجتماعی را در خواننده تقویت کند.

کتاب هشت هزار و چند آرزو سفرنامه‌ای مستند از بوسنی و هرزگوین است که با نگاهی تاریخی، فرهنگی و انسانی، مخاطب را با سرزمینی آشنا می‌کند که خاطرات جنگ و امید به زندگی در آن درهم آمیخته است. نویسنده در خلال روایت سفر، از شهرها، یادمان‌ها و دیدار با مردم این کشور، تصویری ملموس از پیامدهای جنگ، هویت فرهنگی و زندگی امروز بوسنی ارائه می‌دهد. این اثر با تلفیق مشاهدات شخصی، روایت‌های تاریخی و خاطرات ساکنان، خواننده را به سفری تأمل‌برانگیز در دل یکی از مهم‌ترین رخدادهای معاصر اروپا می‌برد.

«جومونگ یا ابوزینب» روایت خاطرات رحمت‌الله رئیسی از شش ماه اسارت در سوریه است؛ روایتی که از کودکی او در روستایی از توابع اقلید آغاز می‌شود و مسیر زندگی‌اش را از مدرسه و فعالیت‌های انقلابی تا حضور در جبهه‌های جنگ ایران و عراق دنبال می‌کند. در بخش دوم، رئیسی به همراه گروهی از پاسداران برای آموزش نیروهای سوری راهی دمشق می‌شود، اما گرفتار کمین گروه جیش‌الحر شده و به اسارت درمی‌آید؛ اسارتی که بارها تا مرز اعدام پیش می‌رود. تلاش‌های او برای فرار، خواب‌های صادقه و امید به آزادی، بخش مهمی از این خاطرات را شکل می‌دهد. کتاب با روایتی مستند و پرکشش، مخاطب را با تجربه اسارت، مقاومت، حفظ هویت و امید در شرایط دشوار آشنا می‌کند و مهارت‌هایی مانند تاب‌آوری، شجاعت، امیدواری و حفظ روحیه را تقویت می‌کند.

کتاب «به تماشا نمی‌شود»، مجموعه‌ای از 19 روایت درباره مواجهه با شهدای پرواز اردیبهشت 1403 است. روایت‌ها از لحظات نخست حادثه و جست‌وجوی بالگرد آغاز می‌شوند؛ زمانی که امدادگران، خبرنگاران و روایت‌نویسان در فضایی آکنده از اضطراب و امید، درگیر یکی از مهم‌ترین بحران‌های آن روزها هستند. با روشن‌شدن خبر شهادت رئیس‌جمهور و همراهانش، فضای روایت‌ها از انتظار و امید به سوگ و مواجهه با فقدان تغییر می‌کند. نویسنده با استفاده از روایت‌های میدانی، تجربه‌های شخصی و مشاهدات افراد مختلف، بخش‌هایی از این حادثه را در میدان، میان مردم، در رسانه‌ها و مراکز مدیریت بحران به تصویر کشیده است. کتاب در کنار ثبت یک واقعه تاریخی، به مفاهیمی مانند شهادت، همدلی، مسئولیت اجتماعی، مدیریت بحران و نقش روایت در شکل‌گیری حافظه جمعی می‌پردازد و تصویری انسانی از روزهای پرالتهاب اردیبهشت 1403 ارائه می‌دهد.

کتاب «آذرخش و رقص فانتوم‌ها؛ خاطرات آزاده خلبان حسینعلی ذوالفقاری»، روایت زندگی یکی از خلبانان نیروی هوایی ارتش و تجربه‌های او از انقلاب، دفاع مقدس، عملیات‌های هوایی، اسارت و بازگشت به ایران است. روایت کتاب از کودکی و ورود ذوالفقاری به دانشکده خلبانی آغاز می‌شود و سپس آموزش در آمریکا، انتخاب هواپیمای فانتوم، خدمت در پایگاه سوم شکاری همدان و حضور در مأموریت‌های جنگی را دنبال می‌کند. در یکی از مأموریت‌های مهم دوران دفاع مقدس، هواپیمای او هدف پدافند عراق قرار گرفت و پس از اجکت، به اسارت درآمد. ذوالفقاری بیش از هشت سال در اسارت بود و سرانجام در شهریور 1369 به میهن بازگشت.

کتاب حسنعلی‌خان امیرنظام گروسی زندگی و خدمات یکی از برجسته‌ترین رجال سیاسی و فرهنگی عصر قاجار را با تکیه بر اسناد و منابع تاریخی بررسی می‌کند. نویسنده ضمن روایت مسئولیت‌های مهم امیرنظام در عرصه‌های نظامی، دیپلماسی و مدیریت کشور، نقش او را در توسعه روابط خارجی، اجرای طرح‌های عمرانی و پیشبرد اصلاحات اداری تبیین می‌کند. این اثر همچنین به فعالیت‌های علمی، فرهنگی و آثار مکتوب امیرنظام گروسی پرداخته و تصویری جامع از شخصیت، اندیشه و تأثیر او بر تاریخ سیاسی و فرهنگی ایران در سده سیزدهم هجری ارائه می‌دهد.

«نگاهی که جا ماند» روایت زندگی شهید مهندس صفر روحی است؛ مردی که کودکی سخت و پر فراز و نشیبی داشت. پدر هنگام تولدش حضور نداشت، مادر به‌تنهایی او را بزرگ کرد و صفر در یازده‌سالگی با از دست دادن مادر، بار دیگر با تغییری بزرگ در زندگی روبه‌رو شد. بازگشت به خانه پدری و دشواری سازگار شدن با خانواده، او را در نوجوانی به گریزی از خانه کشاند؛ تا اینکه حضور در مسجد مسیر زندگی‌اش را تغییر داد. کتاب با روایت این فراز و نشیب‌ها، چگونگی شکل‌گیری شخصیت و انتخاب‌های سرنوشت‌ساز او را دنبال می‌کند و نشان می‌دهد گاهی یک تصمیم می‌تواند آینده یک انسان یا حتی یک نسل را تغییر دهد. این اثر مخاطب را به تأمل درباره انتخاب، مسئولیت، ایمان، خودسازی و تأثیر محیط بر شخصیت انسان دعوت می‌کند.

دختر خمین کتابی روایتی درباره زندگی و مبارزات اشرف‌السادات طباطبایی است؛ دختری نوجوان از شهر خمین که در سال‌های پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، در فضای اختناق و محدودیت‌های حکومت پهلوی رشد کرد. این کتاب روایتگر مسیری است که از یک زندگی عادی دانش‌آموزی آغاز می‌شود و با حوادثی مانند اخراج از مدرسه به دلیل داشتن حجاب و شهادت پدرش به دست مأموران حکومت پهلوی، به راهی تازه برای مبارزه و فعالیت انقلابی تبدیل می‌شود. نویسنده در این اثر، با تمرکز بر خاطرات و تجربه‌های شخصی قهرمان داستان، تصویری از نقش زنان و نوجوانان در جریان مبارزات انقلاب اسلامی ارائه می‌دهد. دختر خمین تلاش می‌کند شجاعت، ایمان، پایداری و روحیه مقاومت یک دختر جوان در برابر ظلم و بی‌عدالتی را به مخاطب معرفی کند و بخشی از تاریخ اجتماعی و سیاسی آن دوران را از زاویه‌ای انسانی روایت کند.

کتاب «سیل یاری» روایتی میدانی و مستند از سیل بزرگ فروردین‌ماه 1398 در استان خوزستان است. نویسنده با حضور مستقیم در مناطق سیل‌زده، تجربه‌های مردمی، احساسات، واکنش‌ها و شکل‌گیری خودجوش گروه‌های جهادی را در روزهای بحرانی آن حادثه بازگو کرده است. او با نثری گزارشی و روایی، از دل سیلاب و از میان مردم روایت می‌کند؛ از روستاهایی که در مسیر آب قرار گرفتند تا تلاش‌های بی‌وقفه نیروهای محلی، جوانان داوطلب و گروه‌های امدادی که برای نجات روستاها و تقویت سیل‌بندها شبانه‌روز در میدان بودند. این کتاب به مخاطب می‌آموزد که در بحران‌ها، همدلی و ایثار مردمی می‌تواند نیرویی عظیم بسازد و روحیه جهادی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی، در سخت‌ترین شرایط راه‌گشا است.