تربیت معلم

این کتاب سعی دارد وظایف معلم راهنما را از حالت تیتروار و دستوری خارج کند و به معلم راهنما بگوید که او مسئول هدایت و سرپرست انسان‌های بزرگ آینده است؛ این مسئولیت به تعهد، شور درونی و تاب‌آوری زیادی نیاز دارد. مواردی که در این کتاب پیشنهاد شده‌اند همچون یک قطب‌نما برای معلم عمل می‌کنند تا او بتواند به کار خود نظم ببخشد؛ مواردی مانند: شناخت وضعیت تحصیلی دانش‌آموزان، بررسی رفتاری و درسی دانش‌آموزان، جلسه با اولیای دانش‌آموزان.

کتاب حاضر از دو بحران سخن می‌گوید؛ بحران ناکارآمدی ایفای مأموریت نظام تعلیم و تربیت و بحرانی که کرونا برای وضعیت آموزشی به وجود آورد. در این کتاب تلاش شده است تا ابعاد این دو بحران ترسیم و تحولات رخ داده در نتیجه آن‌ها بررسی شود.
نویسنده پس از ریشه‌یابی و تبیین نظری این چالش‌ها، معماری نظام تعلیم و تربیت کنونی، دوران گذار و دوره برتر را در سه بخش گوناگون ترسیم و خصوصیات آن‌ها را به اجمال بررسی می‌کند.

این کتاب سلسله بحث‌هایی است که در مرکز تربیت معلم، از نیمه دوم سال 1359 در زمینه تعلیم و تربیت اسلامی آغاز شده‌اند. مرحوم آیت‌الله حائری شیرازی در این بحث‌ها بر اساس قرآن و روایت‌ها، مبانی و روش‌های تربیت دینی و رابطه بین مربی و متربی را برای معلمان، شاگردان و فعالان حوزه تعلیم و تربیت شرح می‌دهند.
این کتاب فصل‌های متعددی دارد که نام برخی از آن‌ها عبارت‌اند از: تربیت و علوم انسانی؛ تربیت و انقلاب‌های اجتماعی؛ تربیت و تلقی صحیح از حیات و مرگ؛ فلسفه نظم.

نویسنده در این کتاب براساس تجربه و تخصص خود، مجموعه نکاتی را به‌منظور کمک به ارتقای حرفه‌ای معلمان، گردآوری کرده است. کتاب با ارائه 50نکته درباره ارتقای حرفه‌ای معلمان بر ابعاد مختلف ارتقای حرفه‌ای مانند تحقیق روی تدریس خود معلم، مشارکت در جریان تفکر انتقادی، توسعه و افزایش دانش فردی در حوزه‌ای تخصصی، توسعه مهارت‌های تدریس، و خلق و ترویج فرهنگ ارتقای حرفه‌ای در مؤسسه یا آموزشگاه‌ها، تمرکز دارد.

در این کتاب ابتدا سیر تاریخ و تحولات تربیت معلم از دارالمعلمین تا دانشگاه فرهنگیان، بررسی می‌شود. سپس 74 سند از مجموعه مصوبه‌های شورای‌عالی معارف و شورای‌عالی فرهنگ و شورای‌عالی آموزش‌وپرورش درباره تربیت معلم شامل اساسنامه‌ها؛ آیین‌نامه‌ها؛ نظام‌نامه‌ها؛ و دستور تحصیلات و مجوزهای موردیِ مرتبط، طی نزدیک به یک سده فعالیت شورا، ارائه می‌شود. در پایان، 11مصوبه مجلس شورای ملی درباره تربیت معلم به همراه حدود 300 منبع مرتبط با آن پیوست می‌شود.

در این کتاب، به شکل تفصیلی با رویکرد به کارگرفته شده در تربیت معلم، یعنی تربیت «معلم فکور» آشنا می‎شوید که سعی دارد به صورت فزاینده، عمل فکورانه را درمعلم و دانشجومعلم بارور کند. با این رویکرد، از جمله موضوعات و محورهای زیر در کتاب پی گرفته می‌شود: «تربیت فکری معلم از نگاه دین»، «ابعاد تفکر انتقادی در تربیت معلم فکور»، «نویسندگی، ابزار حرفه‌‏ای و بالندگی معلم فکور»، «اخلاق حرفه‎ای معلم فکور»، »تجربه زیسته معلم فکور»، «فناوری اطلاعات و توسعه حرفه‎ای معلم فکور»، «دانشگاه فرهنگیان و تربیت معلم فکور».

در سنجش برای یادگیری بر مشارکت مشترک معلم و دانش‌آموز در نوشتن اهداف یادگیری، اجرای ابزارهای جمع‌آوری اطلاعات و تهیه و ارائۀ بازخورد به منظور اصلاح، بهبود یا ارتقای عملکرد تحصیلی تأکید می‌شود. کتاب حاضر کوشیده است مفروضات، اصول، باورها و مراحل تدوین تا اجرای سنجش برای یادگیری، به صورت علمی و با ارائۀ نمونه‌های عملی و کاربردی در کلاس، برای دانش‌افزایی و مهارت افزایی معلمان معرفی شوند.

هدف دوره پیش‌دبستانی، رشد همه‌جانبه کودک در ابعاد جسمانی، عاطفی، ذهنی و... است. در کتاب حاضر مطالب مختلف و آنچه که باید یک مربی بداند، در دو بخش تنظیم شده است. «اهداف کلی دوره پیش‌دبستانی»، «آشنایی با ویژگی‎های مربیان» و «ویژگی‌های کودکان»، ازجمله مطالبی است که در بخش اول آمده است. در بخش دوم، آشنایی با تمامی مطالب و محتوای درسی پیش‌دبستانی که مورد نیاز هر مربی است، آمده است که خود شامل قسمت‌های مختلفی می‎شود.

کتاب حاضر با هدف توانمندسازی مربیان کشور و افزایش صلاحیت‌های حرفه‌ای آنان تألیف شده است. کتاب شامل یازده فصل است. اهداف، اصول، رویکردها و نظریه‌های آموزش پیش‌از دبستان، آموزش پیش از دبستان در سایر کشورها (کره جنوبی، ژاپن، فنلاند و سوئد)، ویژگی‌های مطلوب برای مربیان این دوره و تجهیزات استاندارد برای مراکز آموزشی، محتوای آموزشی مناسب و روش‌های آموزش و پرورش پیش از دبستان، ویژگی‌های کودکان پنج تا شش سال و ارزیابی از یادگیری کودکان این دوره موضوعاتی است که در فصول کتاب مورد بحث قرار گرفته است.

آموزش در قرن بیست و یکم به معلمان کارامد و ماهر نیاز دارد. کتاب حاضر راهنمایی است به این منظور و می‌کوشد رهنمودهایی به معلمان ارائه دهد. در فصل اول کتاب، موضوع شایستگی معلمان تببین و چارچوب‌های کلی آن مطرح می‌شود. آشنایی با دانش تخصصی معلمان و استانداردهای آن نیز در این فصل آمد‌ه‌است. در فصل دوم شایستگی تدریس و مؤلفه‌های آن، و نیز استاندارهای تدریس بیان و تشرح شده‌اند.