شناخت

بینش اجتماعی کودکان در آشنا شدن آنان با آداب اخلاقی تقویت می‌شود. مجموعۀ 55 جلدی «فکر، کودک، فلسفه» برای رشد فکری کودکان،‌ آن‌ها را به تفکر دربارۀ موضوعاتی فرا می‌خواند تا کودک دربارۀ خود و جهان اطراف خود بیشتر بیندیشد. جلد اول از این مجموعه دربارۀ نیاز انسان‌ها به یکدیگر و پیوند آن‌ها به هم است. همچنین، آن‌ها را با تشکر کردن آشنا می‌کند. کتاب دوزبانه است. نویسنده نمونه‌هایی از آنچه را به بقای دیگری کمک می‌کند مثال می‌آورد و از آن تشکر می‌کند.

افزایش شهرنشینی و شرایط حاکم بر آن، بازی‌های دسته‌جمعی و در نتیجه کسب مهارت‌های اجتماعی توسط کودکان را نیز تحت تأثیر قرار داده‌است. مجموعۀ «مهارت‌های زندگی» شامل 10 جلد کتاب است که هر جلد یکی از مهارت‌ها را مورد توجه قرار می‌دهد. جلد اول این مجموعه به مهارت«شناخت خود» اختصاص دارد. در این کتاب پنج بازی، پنج کاربرگ (نقاشی، کاردستی، خلاقیت، حل‌کردنی و مهارت‌های نوشتاری، دو داستان و سه شعر ذکر شده‌اند که همگی می‌کوشند کودک را به درک شناخت خود و کشف توانایی‌های خود برسانند. ء

همۀ موجودات در حال رشد و حرکت به سوی کمال هستند و یکی از موانع مهم در این راه شیطان است. این کتاب در از ابتدا اهمیت سیر و سلوک و تزکیه سخن می‌گوید. در ادامه از عوالم وجودی و جایگاه همۀ موجودات از جمله شیطان گفت‌و‌گو می‌کند. در مرحلۀ بعد از نحوۀ ظهور اعمال در انسان و نیز چگونگی نفوذ او صحبت می‌کند. در انتها نیز به اصل موضوع، یعنی راه‌های مقابله با شیطان، می‌پردازد.

ذهن آگاهی به معنای بودن در زمان حال و کنترل افکار و هیجانات است و دو عنصر اساسی دارد. یکی حضور در زمان اکنون و دیگری قضاوت‌نکردن در مورد رخدادها. کتاب حاضر در راستای پرداختن به روش‌های نوین در سنت رفتار درمانی، ابتدا موضوع شناخت درمانی را بررسی می‌کند. سپس به موضوع کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی و نیز درک پذیرش و درمان تعهدی در مفهوم می‌پردازد. در بخش دوم کتاب، موضوع ذهن‌آگاهی و پذیرش، و مؤلفه‌های آن بررسی می‌شوند.

شناخت درمانی مراجعان را تشویق می‌کند بدون قضاوت دربارۀ تجربه‌ای که با آن روبه‌رو می‌شوند، رابطۀ خود را با فکر و احساس تنش‌زا تغییر دهند و آنچه را تجربه می‌کنند بپذیرند. کتاب حاضر ویژگی‌های مهم و اساسی شناخت درمانی و مبتنی بر ذهن‌آگاهی را به شکلی نظری و عملی مطرح می‌کند و تمرکز خود را روی برنامۀ شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی قرار می‌دهد که به شکلی گروهی، برای افراد در معرض آسیب‌دیدگی‌ افسردگی برگشت‌پذیر ارائه می‌شود. متن این کتاب به 30 ویژگی متمایز این فرایند می‌پردازد.

در زمینۀ استفادۀ کاربردی از روان‌ شناسی شناختی، در قالب درمان اختلالات، منابع مفیدی در دسترس هستند. در کتاب پیش رو، مفاهیم پرکاربرد روان‌شناسی شناختی، به شکل آموزش و نه لزوماً درمان، در مورد افراد بهنجار و نه دچار اختلال، مطرح شده است. این آموزش‌ها در قالب 22 تکنیک برای بهبود روابط بین‌فردی، شناسایی، کنترل و اصلاح رفتار، هیجانات و باورهای منفی، شناسایی و اصلاح خطاهای شناختی و افکار به وجود آورندۀ خشم، استرس و افسردگی، به همراه شیوۀ اجرا و پی‌گیری برای برگزاری کلاس و مشاوره‌های فردی، مخصوص متخصصان روان‌شناسی و مشاوره، ارائه شده‌اند.

شناخت و فراشناخت از جمله مقوله‌هایی هستند که با آن‌ها بیشتر سر و کار داریم. ترکیب روان شناسی و شناخت نیز روان‌شناسی شناختی را به وجود آورده‌است. در کتاب حاضر بعضی نظریه‌های روان‌شناسی شناختی ذکر شده‌اند. فرایندهایی شناختی مثل توجه، ادراک، تفکر و تصمیم گیری بیشتر مورد بحث قرار گرفته‌اند و ارتباط آن‌ها با شناخت مورد نظر بوده‌است. در بخش اول کتاب تاریخچۀ شناخت و نظریه‌های شناختی و خود شناخت و در بخش دوم فراشناخت، الگوها و نظریه‌ها و ارزیابی فراشناخت مطرح‌شده اند.

آگاهی فرد از خود و اعضای بدن به شناخت بیشتر او کمک می‌کند. کتاب حاضر از مجموعۀ «چی مثل چی» برای کودک و به زبان کودکانه، دربارۀ بدن او، و فکر و احساسات او توضیح می‌دهد. شناخت کودک از دنیای خود به شدت تحت تأثیر شادی‌ها و اعتماد به‌نفس او قرار دارد. تجربیات فرد ارزش‌ها را برایش مشخص می‌سازد و به رشد شخصیت او کمک می‌کند. درک درست کودک از جسم، اندیشه و رفتارش باعث می‌شود خود را بیابد و بتواند ارزش ها را بشناسد.

ایجاد و تقویت قدرت شناخت و اعتماد به نفس در کودکان به مطالعه و مهارت نیاز دارد. کتاب حاضر داستانی تخیلی است در همین باره. کودکی از فکر عجیبش احساس خجالت می‌کند و در ابتدا آن را پنهان می‌سازد. بعد از مدتی به آن علاقه‌مند می‌شود و دلش می‌خواهد فکرش را گسترش دهد و آشکار کند. مخاطب با خواندن این داستان تخیلی احساس اعتماد به نفس پیدا می کند و از فکرهای جدید و شاید غریبی که به ذهنش می‌رسند احساس شرم یا ترس نمی‌کند. به این ترتیب او به خودسازی نزدیک‌تر می‌شود.

این نوشتار محصول چندین سال تجربه کارگاهی است که کارآمدی نظریه اریک برن را با نگرشی متفاوت و در راستای خودشناسی و پاسخ سؤال «من کیستم» در اختیار مخاطب قرار می‌دهد. نگارنده از تجربیات شخصی خود بهره گرفته و فرایند رشد بالغ، عوامل مؤثر و زیرساخت‌ها و نحوه مدیریت آن را شرح می‌دهد و روش‌های علمی تغییر را توضیح می‌دهد.