مطالعات اجتماعی

نویسنده از لابه‌لای‌تاریخ با استناد به نمونه‌های واقعی به بیان این نکته می‌پردازد که رشد تمدن غرب و اروپا مدیون تمدن ایرانی ــ اسلامی است. او اشاره می‌کند که این امر هیچ منافاتی با تأثیرات مهم تمدن یونانی، رومی، چینی، هندی، یهودی و یا حتی رشد تمدن ژرمن‌ها و رومانی‌ها ندارد. در این راستا از دانشمندانی چون خوارزمی، ابن‌سینا، ابن‌هیثم، ابوریحان بیرونی و صدها دانشمند دیگر یاد شده است.

در روایتی داستانی گوشه‌هایی از فرهنگ و تمدن مردم ایران، پس از ورود اسلام به تصویر کشیده شده است. این داستان از دوران انوشیروان، شاهنشاه ساسانی آغاز می‌شود و با پرداختن به حکومت عباسیان ادامه می‌یابد و با معرفی کتابخانه‌ها و نحوه ورود صنعت چاپ در دوره ناصرالدین شاه قاجار پایان می‌پذیرد.

نویسنده سعی دارد در روایتی تصویری کودکان را با تاریخچه زندگی اجتماعی و عوامل پدیدآورنده زندگی روستایی آشنا سازد و به دنبال آن زندگی شهری و نیز روابط شهر‌نشینان در فضای شهری را معرفی می‌کند. همچنین این آشنایی با شناخت حقوق شهروندی و نحوه اداره کردن شهرهای بزرگ و سازمان‌های اداره کننده شهرها کامل می‌شود.

رویکرد این کتاب مبتنی بر پرورش مهارت‌های کاوشگری است تا دانش‌آموز را برای چگونه یادگرفتن یاری کند. متن شامل تمرین‌هایی است که در قالب چهارگزینه‌ای، جای خالی، کوتاه‌پاسخ، بلند‌پاسخ و نقشه و نمودار طراحی شده است. چک لیست‌های ارزشیابی از محتوای هر فصل نیز در کتاب درج شده است.

در کتاب حاضر با تکیه برمهارت‌های کاوشگری سعی شده است تا دانش‌آموزان، مانند یک دانشمند کوچک با انجام تمرینات کتاب به کشف مطالب اساسی جغرافیایی، تاریخی، اجتماعی شهرستان نجف‌آباد اصفهان بپردازند. برقراری ارتباط، مشارکت و خلاقیت در این روش از ارکان اصلی است و مقدمه‌ای برای توانمند شدن آ‌ن‌ها در زندگی روزمره به حساب می‌آید.

این کتاب در قالب داستان و با بیانی متفاوت به معرفی روش‌های برنامه‌ریزی و درس خواندن و نیز تمرین خود‌کنترلی و خود ارزیابی می‌پردازد. شخصیت اصلی داستان رباتی به‌نام ریباست که قرار است به دو نوجوان با نام‌های نیما و سارا در درس خواندن کمک کند. ریبا با ورود به زندگی آدم‌ها و آشنا شدن با روحیات آن‌ها، موجب می‌شود تا دو نوجوان به تفکر درباره رفتار‌ها و ارزش‌های انسانی بپردازند.

کتاب به بررسی گوشه‌هایی از قیام یحیی‌بن‌زید‌بن‌علی‌بن‌حسین ( 125 ـــ107 ه.ق) پرداخته است. این قیام علیه خلیفه عباسی برپا شده و در آن یحیی کشته می‌شود. پس از شهادت او ابومسلم خراسانی قیام کرد و همه کسانی را که در شهادت یحیی نقش داشتند، به قتل رساند.

در این مطالب که برای دانش‌آموزان تیز‌هوش فراهم آمده است، با تکیه بر کتاب درسی و پس از ارائه خلاصه مباحث هر درس، سؤالات متناسب در دو سطح «دانش» و «فرادانش» آورده شده است. پاسخ‌گویی به این سؤالات دانش‌آموزان را برای شرکت در امتحانات مدارس ممتاز آماده می‌کند.

شرح زندگی مهدی آذریزدی (1388 ــــ 1300) نویسنده کودک و نوجوان ایران، در این کتاب آمده است. آذر از نخستین پایه‌گذاران نقد کتاب به شیوه امروزی است که مجموعه «راهنمای کتاب چیست» را به نگارش در آورده است، همچنین دوران زندگی آذر‌یزدی به ترتیب به عنوان مقدمه‌نویس، تصحیح‌گر، تهیه‌کننده فهرست اعلام، تألیف کتاب‌ با نام‌های مستعار، نشر کتاب و... مورد بررسی قرارگرفته است.

کتاب پیش رو منبعی کمک آموزشی برای تقویت دانسته‌های کلاسی دانش‌اندوزان است. در ابتدای هر درس، خلاصه‌ای از نکته‌های مهم یادآوری شده تا دانش‌آموزان قادر باشند به سؤال‌های مختلفی از جمله جای خالی، درست و نادرست، پرسش‌های چهارگزینه‌ای و تشریحی پاسخ دهند. در انتهای هر فصل نیز یک آزمون در نظر گرفته شده تا فرصت ارزشیابی کلی از مطالب آن فصل فراهم آید.