پرسش‌های متداول

کلیات

1- با وجود تأیید کتاب توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چه نیازی به تأیید مجدد سازمان پژوهش وجود دارد؟

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، هنگام بررسی یک کتاب معمولاً ملاحظات آموزشی ندارد؛ مثلاً بررسی نمی‌کند که مباحث یک کتاب کمک‌درسی از ساده به سخت مرتب شده‌ است یا خیر. یا فرضاً رویکرد کتاب با رویکرد برنامه درسی همسویی دارد یا با آن مغایر است. این موارد فقط توسط کارشناسان متخصص موضوع قابل تشخیص است.

به همین دلیل، شورای عالی آموزش و پرورش، طبق مصوبه 828 خود یعنی آیین‌نامه سامان‌دهی منابع آموزشی (که با امضای رئیس جمهور وقت ابلاغ شد) ورود هرگونه منبع آموزشی و تربیتی (از جمله کتاب) را به فضای آموزشگاه‌ها به تأیید سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی منوط کرد.

2- آیا شما در سامان‌دهی منابع آموزشی و تربیتی، فقط کتاب‌های کمک‌درسی را بررسی می‌‌کنید؟

ما افزون بر کتاب‌های کمک‌درسی، کتاب‌های داستانی (اعم از شعر و داستان و خاطره و نمایش‌نامه) و کتاب‌های آموزشی و تربیتی دیگر را نیز بررسی می‌کنیم. به طور کلی هر کتابی، در هر موضوعی قابل ارزیابی است، به شرطی که در نظام تعلیم و تربیت اعم از دانش‌آموزان، مربیان یا معلمان یا کارشناسان، مخاطب بالقوه داشته باشد.

این قاعده یک استثنا دارد و آن هم کتاب‌های کمک‌درسی دوره ابتدایی است که استفاده از آن‌ها در مدارس این دوره، توسط وزارت آموزش و پرورش ممنوع شده است. بنابراین از ثبت و ارسال کتاب‌های کمک‌درسی خودداری فرمایید.

ضمناً ما علاوه بر منابع مکتوب، منابع غیرمکتوب مانند فیلم، نرم‌افزار، وسیله آموزشی و... را نیز مورد بررسی قرار می‌دهیم. برای ثبت و ارزیابی منابع غیر مکتوب باید به سامانه مربوط (اینجا) مراجعه فرمایید.

3- کتاب‌های مناسب چه می‌شوند؟

کتاب در صورتی که حداقل، 60 درصد امتیازهای لازم را به دست آورده باشد، مناسب شناخته می‌شود. کتاب‌های مناسب به فاصله بسیار اندکی، بر روی سامانه کنترل کیفیت معرفی می‌شوند (اطلاعات شناسنامه‌ای، همراه با تصویر جلد کتاب و چکیده‌ای از آن).

در ابتدای هر ماه فهرستی از کتاب‌های مناسب ماه قبل روی وبگاه سامان‌کتاب منتشر می‌شود.

در مرحله بعد فهرست کامل کتاب‌های مناسب هر سال، در کتاب‌نامه‌‌های رشد (که بر اساس دوره‌های تحصیلی تفکیک شده‌اند) به شکل الکترونیکی منتشر می‌شوند و از طریق وبگاه سامان‌کتاب در دسترس عموم کابران قرار می‌گیرند. (اینجا)

همچنین گزیده‌ای از این کتاب‌ها به همراه گزیده‌ای از منابع غیرمکتوب، در قالب فهرستگان رشد منتشر و در اختیار آموزشگاه‌ها قرار داده می‌شوند. (اینجا)

کتاب‌های منتخب، بر حسب امتیاز به دست آمده، به جشنواره کتاب رشد راه می‌یابند و یک بار دیگر در رقابت با دیگر کتاب‌های مناسب همان دوره، مورد داوری قرار می‌گیرند و بالاخره تعدادی از بهترین کتاب‌ها در کتاب‌های درسی معرفی می‌شوند.

4- وقتی کتابی مناسب نباشد، چه می‌شود؟

اولاً: مناسب نبودن یک کتاب، لزوماً به معنی بد بودن کتاب نیست. این نتیجه به این معنی است که کتاب برای فضای مدرسه و دانش‌آموز یا معلم مناسب نیست.

ثانیاً: نتیجه کتاب‌های نامناسب محرمانه است و فقط از طریق ایمیل ثبت شده یا پروفایل ناشر در سامانه، به اطلاع خود ناشر می‌رسد.

ثالثاً: در صورتی که ناشر کتاب مایل باشد، می‌تواند دلایل رد کتاب خود را بخواهد و اگر دلایل را قانع کننده ندانست، با ذکر استدلال خواهان ارزیابی مجدد کتاب شود. ناشران محترم می‌توانند درخواست‌های خود را از از طریق بخش "تماس با ما" (در سامانه)، به کارشناس مربوط اعلام کنند.

رابعاً: در صورت قبول نظر ارزیاب، ناشر می‌تواند پس از رفع اشکالات و ویرایش کتاب، ‌ آن را با شابک جدید منتشر سازد و دوباره برای ارزیابی ارسال کند.

5- برای شرکت در جشنواره رشد چه باید کرد؟

کتاب‌هایی که به جشنواره راه می‌یابند از بین همان کتاب‌هایی برگزیده می‌شوند که قبلاً مورد ارزیابی قرار گرفته و مناسب شناخته شده‌اند. بنابراین برای حضور در جشنواره کتاب رشد، به اقدام تازه‌ای نیاز نیست. البته در برخی گروه‌ها، که فراوانی کتاب‌ها بالاست، معمولاً بخشی از کتاب‌ها که از بیشترین امتیاز برخوردارند، راهی جشنواره می‌شوند.

ارزیابی

1- آیا پیش از چاپ کتاب می‌توان از معیارهای ارزیابی شما مطلع شد؟

بله. پاسخ مثبت است. کتابچه‌هایی توسط سامان‌دهی منابع آموزشی منتشر شده است با عنوان "راهنمای تولید کتاب‌های آموزشی". این کتابچه‌ها بر اساس موضوع تنظیم شده‌اند و با مطالعه آن و رعایت چهارچوب‌های آن می‌توان مطمئن شد که کتاب از خان ارزیابی می‌گذرد. در این کتابچه‌ها حتی فرم‌های ارزیابی کتاب و معیارهای مؤثر در امتیاز آوری یک کتاب آورده شده است.

نسخه الکترونیکی و پی دی اف این کتابچه‌ها در وبگاه سامان‌کتاب (اینجا) قابل مشاهده و مطالعه است.

2- آیا امکان ارزیابی کتاب و اصلاح آن‌، پیش از انتشار وجود دارد؟

متأسفانه به دلیل تعداد بسیار زیاد کتاب‌های آموزشی اکنون امکان چنین خدمتی وجود ندارد. شما می‌توانید ضمن مطالعه "راهنمای انتشار کتاب‌های آموزشی" پیش از تدوین کتاب خود (اینجا)، از نظر مشورتی کارشناسان و مؤلفانی که سابقۀ تألیف کتاب دارند و شما می‌شناسید، بهره بگیرید.

3- آیا همه کتاب‌های آموزشی و تربیتی را می‌توان برای ارزیابی ارسال کرد؟

هر کتابی را که تصور می‌کنید برای یک دانش‌آموز یا یک معلم (به عنوان یک معلم) یا دیگر دست‌اندرکاران و کارشناسان تعلیم و تربیت مفید و مناسب است، می‌توانید برای ارزیابی ارسال فرمایید. فقط باید توجه داشت کتاب، چاپ اول همان سال یا یک سال قبل باشد.

منظور ما از دانش‌آموز عبارت است از نوآموز پیش‌دبستانی تا دانش‌آموز سال آخر متوسطه دوم و هنرجوی سال آخر هنرستان؛

 منظور از معلم عبارت است معلمان و مربیان تمام دوره‌های آموزشی از جمله هنرآموزان هنرستان‌ها؛

مدیران مدارس، مربیان بهداشت کارشناسان و دانشجومعلمان و تمام افرادی که در سطح غیر عالی، به نوعی با نظام تعلیم و تربیت سر و کار دارند، نیز در زمره دست‌اندرکاران مذکور قرار می‌گیرند.

4- آیا فقط کتاب‌های چاپ اول پذیرفته می‌شود؟

بله همین‌طور است. برای ورود هر کتاب به چرخه ارزیابی یک بازه زمانی دو ساله در نظر گرفته شده است. در این بازه دو ساله کتاب‌های چاپ اول سال جاری و یک سال قبل مورد بررسی قرار می‌گیرد.

5- آیا امکان اعتراض به نتیجه ارزیابی وجود دارد؟

بله. ولی پیش از اعتراض بهتر است از دلیل یا دلایل ارزیابان کتابتان مطلع شوید. در صورتی که استدلال قانع کننده‌ای بر وارد نبودن اشکالات وی داشته باشید، می‌توانید با ذکر دلایل خود، تقاضای ارزیابی مجدد کنید.

6- چگونه می‌توان کتاب‌های رد شده را دوباره برای ارزیابی فرستاد؟

سامانه کنترل کیفیت به نحوی تعریف شده است، که نمی‌توان کتابی را در آن دو بار ثبت کرد. برای ثبت و ارزیابی دوباره یک کتاب، پس از رفع اشکال آن، یا باید کتاب را با شابک جدید منتشر کرد یا ناشر کتاب را تغییر داد (که خودبه‌خود شابک نیز تغییر می‌کند).

7- آیا بابت ارزیابی کتاب‌ها هزینه‌ای دریافت می‌شود؟

در حال حاضر ارزیابی کتاب رایگان است و تنها هزینۀ ناشر، ارسال یک نسخه از کتاب ثبت شده در سامانه است.

ثبت کتاب

1- برای ثبت کتاب و ارزیابی آن چه باید کرد؟

برای ثبت کتاب لازم است ابتدا ناشر در سامانه عضو شده باشد. در این صورت هر ناشر با ورود به پروفایل خود، روی نشانک "ثبت کتاب جدید" کلیک و برخی اطلاعات شناسنامه‌ای کتاب را وارد می‌کند. پس از فشردن دکمه ثبت، سامانه برای هر کتاب یک کد رهگیری تولید می‌کند که لازم است آن را بر پشت یک نسخه کتاب درج و در مهلت مقرر به نشانی دفتر انتشارات و تکنولوژی آموزشی ارسال کنند.

به محض دریافت کتاب در دبیرخانه، ایمیلی مبنی بر اعلام وصول برای ناشر ارسال می‌شود. همین‌ اتفاق پس از مشخص شدن نتیجه ارزیابی رخ می‌دهد. ضمن آنکه فرایند مربوط به هر کتاب از طریق سامانه نیز قابل ردگیری است.

2- چه تعداد کتاب باید برای ارزیابی ارسال شود؟

ارسال یک نسخه از کتاب با درج کد رهگیری بر پشت جلد یا صفحه عنوان کافی است.

3- بررسی یک کتاب چقدر طول می‌کشد؟

معمولاً از زمان وصول کتاب در دبیرخانه (که وصول آن از طریق ایمیل و سامانه به اطلاع ناشر می‌رسد) حدود یک ماه زمان برای ارزیابی و اعلام نتیجه لازم است. در صورتی که نتیجه ارزیابی کتاب طی این مدت مشخص نشود، می‌توانید با ورود به پروفایل خود، از طریق بخش تماس با ما موضوع را با کارشناس مربوط در میان بگذارید و نتیجه را جویا شوید.

4- هنگام بروز پیغام خطا در ثبت شابک چه باید کرد؟

درباره شابک با دو پیغام خطا ممکن است روبه‌رو شوید:

ـ "شابک 13 رقمی و یک شابک معتبر نیست." در صورت مشاهده این پیغام، در وهله اول تعداد ارقام وارد شده و ترتیب آن‌ها را کنترل کنید؛ شابک باید 13 رقم و از چپ به راست و بدون خط فاصله وارد شده باشد. در صورت اطمینان از درستی، ممکن است شابک کتاب هنگام چاپ اشتباه شده باشد.

ـ پیغام دوم حاکی از تکراری بودن شابک است. در صورتی که کتاب قبلاً ثبت یا ارزیابی شده باشد، با چنین پیغامی از سوی سامانه روبه‌رو خواهید شد.

گاهی به دلیل کندی سرعت اینترنت، ممکن است کتاب توسط سامانه ثبت شود، اما کد رهگیری نمایش داده نشود و پس از کلیک مجدد با پیغام شابک تکراری روبه‌رو شوید. اگر مطمئن هستید کتاب را قبلاً برای ارزیابی نفرستاده‌اید، به احتمال زیاد با مراجعه به فهرست کتاب‌های ناشر، نام کتاب جدید خود را در شمار کتاب‌های ثبت شده خواهید دید.

عضویت در سامانه

1- مدارک مورد نیاز برای عضویت در سامانه چیست؟

ناشران حقوقی لازم است برای ثبت نام، تصویر پروانه نشر دائم یا موقت خود را در سامانه بارگذاری کنند. آن‌ها همچنین لازم است یک ایمیل و یک شماره تلفن همراه برای هماهنگی‌های بعدی معرفی کنند. نشانی پستی و وبگاه (در صورتی که وبگاه داشته باشند) و تلفن‌ تماس برای کاربران از دیگر اطلاعاتی است که ناشر وارد می‌کند.

ناشر مؤلفان (که طبعاً پروانه نشر) ندارند، باید تصویری از کارت ملی خود و تصویر مجوز نشر کتاب خود را (یکی از کتاب‌ها کفایت می‌کند) بارگذاری و در صورت تمایل شماره تلفنی را برای تماس کاربران (و مذاکره درباره کتاب) ذکر کنند. نشانی ناشر مؤلفان در سامانه نمایش داده نمی‌شود.

وقتی فرایند عضویت کامل شد، حداکثر تا 24 ساعت کاری بعد ایمیلی برای ناشر فرستاده می‌شود. این ایمیل حاوی پیوندی یک بار مصرف برای ورود به سامانه است. ناشر محترم بلافاصله پس از ورود در بخش حساب کاربری، اقدام به درج رمز عبور و تکرار و ثبت آن می‌کند. ناشر از این پس با ورود نام کاربری (که هنگام عضویت تعیین کرده) و رمز عبور، می‌تواند در هر از ساعت از شبانه روز، وارد پروفایل خود شود.

2- در صورت فراموشی رمز ورود به سامانه چه می‌توان کرد؟

در قسمت ورود، روی پیوند «رمز خود را فراموش کردید؟ » کلیک و پست الکترونیکی ثبت شده خود را وارد کنید تا لینک ورود یک بار مصرف به سامانه برای شما ارسال شود. پس از ورود به سامانه رمز جدید را وارد و تکرار فرمایید و در پایان روی دکمه ثبت کلیک کنید.

3- گاهی ورود به سامانه ناممکن می‌شود. دلیل این کار چیست؟

بسته شدن راه ورود بر روی کاربر، پس از پنج ورود ناموفق با آدرس آی. پی. واحد رخ می‌دهد. البته مسدود شدن  ورود، موقتی است و پس از 24 ساعت این حالت رفع می‌شود. در صورت بروز این وضعیت، یا روی عبارت " رمز عبور خود را فراموش کردید؟ " کلیک فرمایید و از طریق ایمیل رمز را بازیابی کنید یا از یک دستگاه دیگر وارد سامانه شوید.

4- آیا نویسندگان و مترجمان نمی‌توانند در سامانه عضو شوند؟

خیر. در سامانه کنترل کیفیت، فقط ناشران (ناشران حقوقی و ناشر مؤلفان) عضو می‌شوند. زیرا مسئولیت انتشار کتاب و حقوق نشر و فروش آن به‌طور قانونی در اختیار ناشر است.

جست‌وجو در سامانه

برای جست‌وجوی کتاب مناسب چه باید کرد؟

کاربر می‌تواند با انتخاب برگه مربوط به یکی از دوره‌های آموزشی آخرین کتاب‌های تأیید شده و مناسب آن دوره را ببیند. اما برای جست‌وجوی دقیق‌تر می‌توان از منوی بالای صفحه «جست‌وجوی پیشرفته» را انتخاب کرد و کتاب دلخواه را یافت.