داستان

در کتاب گوشه‌هایی از زندگی اویس‌بن‌عامربن‌مالک روایت می‌شود. او در زمان حضرت محمد(ص) زندگی می‌کرد، ولی هرگز ایشان را ندید . اویس قرنی از تابعین است. تأکید داستان بر اهمیت احترام به پدر و مادر در اسلام است.

بخشی از زندگی حسن بصری، متکلم، واعظ، فقیه و یکی از هشت زاهد معروف قرن اول و دوم هجری و از اولین پیشگامان زهد و تصوف بازگو شده است. ابتدا توجه خاص بصری به خداوند بیان شده، سپس نحوه مسلمان شدن شمعون آتش‌پرست روایت می‌شود. داستان زشت بودن غرور را بیان می‌کند.

مالک دینار از زاهدان معروف بصره بود که در خطاطی شهرت بسیاری داشت. در داستان ابتدا علت شهرت مالک دینار به این نام بیان شده، سپس با بازگویی ماجراهایی، ویژگی‌های بارز یک مؤمن واقعی ذکر می‌شود. او با رفتار و کردارش باعث ایمان آوردن مردی به اسلام می‌شود.

در این اثر، بخشی از زندگی رابعه عدویه ملقب به «تاج‌الرجال» ارائه شده است. همچنین چگونگی آشنا شدن رابعه با عرفان و تصوف و رسیدن به مقام والای بندگی ذکر می‌شود. توجه به عبادت خالصانه و رضایتمندی خداوند از نکات مطرح در این داستان است.

در داستان پیش رو بخشی از زندگی فضیل‌بن‌عیاض عربی بیان شده است. وی سارقی بود که بر اثر حوادثی دزدی را کنار گذاشت و مسلمان شد. وی از عارفان نامدار قرن دوم هجری و از شاگردان امام ششم شیعیان بود. در این داستان به موضوع امانت‌داری توجه ویژه‌ای شده است.

در کتاب گوشه‌هایی از زندگی ابراهیم ادهم ارائه شده است. او یکی از صوفیان معروف زمان خود بود. در این داستان به دیدار ادهم با خضر نبی و سوق دادن وی به تفکر در آفرینش اشاره شده و بر این مطلب که دنیا محل گذر است، تأکید می‌شود. دوری از غرور نیز یکی دیگر از نکاتی است که در داستان مطرح شده است.

این اثر، روایتی کوتاه از زندگی ابویزید طیفوربن عیسی‌بن‌آدم، ملقب به «سلطان‌العارفین» بزرگ‌ترین عارف سوم هجری است. همچنین به مقام والای والدین و احترام به حقوق دیگران اشاره شده است. در این داستان رفتار ابویزید بسطامی باعث ایمان آوردن فردی به اسلام می‌شود.

این داستان گوشه‌هایی از زندگی «ابومحفوظ» مشهور به « معروف کرخی»، یکی از بزرگان مشایخ قرون اولیه اسلام است. ابتدا جریان اسلام پذیرفتن معروف ذکر شده است. سپس با نقل ماجراهایی، زشتی مسخره کردن دیگران و زیبایی کمک به دیگران بیان می‌شود.

سه داستان این کتاب دربارۀ احمد خضرویه، از مشایخ تصوف قرن سوم است. در داستان اول مرد جوانی برای دزدی به خانۀ احمد خضرویه می‌آید، ولی چیزی پیدا نمی‌کند. شیخ او را راهنمایی می‌کند و اتفاقی که رخ می‌دهد، باعث توبه جوان می‌شود. در داستان دوم مرد فقیری از او کمک می‌خواهد و راهی که احمد پیش پای او می‌گذارد، زندگی‌اش را تغییر می‌دهد. داستان سوم دربارۀ پایان عمر شیخ است.

محمد‌بن‌علی ترمذی از عرفای بزرگ قرن سوم است. محمد از زمانی که خیلی کوچک بود، همیشه دوست داشت به دنبال علم و دانش برود و دانشمند بزرگی شود، ولی به علت بیماری و تنهایی مادرش، از درس خواندن منصرف می‌شود و در کنار او می‌ماند. پیرمردی هر روز نزد محمد می‌رود و دانش‌های مختلف را به او می‌آموزد. محمد بعدها متوجه می‌شود که پیرمرد حضرت خضر بوده است.