علوم تربیتی

اکثر معلمان با مشکل افت کمی و کیفی یادگیری دانش‌آموزان روبه‌رو هستند. در عرصه انتقال دانش مسائلی پیش می‌آید که شناسایی و معرفی آن می‌تواند برای رفع و بهبود کیفیت آموزش مفید واقع شود. این جستار حاصل تلاش چندی از معلمان است که مسائل و مشکلات آموزش و تدریس را تجزیه و تحلیل کرده و برای حل آنها راهکارهایی به صورت مقاله‌هایی اقدام‌پژوهی ارائه کرده‌اند.

این اثر نگاهی دارد به تاریخچه تشکیل انجمن اولیا و مربیان در جهان و ایران و اهداف شکل‌گیری آن. انجمن در سال‌های اخیر توانسته است مراحل نمادینه و ستادینه‌سازی خود را پشت سر گذارد و در حال نهادینه‌سازی در مدارس است. مؤلف ضمن بررسی عملکرد انجمن، پیشنهادهایی برای گسترش مشارکت اولیا و مربیان و افزایش کیفیت در آموزش و پرورش ارائه کرده است.

داوطلبان کنکور همیشه با سؤالاتی مواجه هستند و به مشاور نیاز دارند. در این نوشتار، صد سوال منتخب و اصلی در زمینه کنکور از برنامه‌ریزی گرفته تا کنترل استرس و تغذیه گردآوری، واکاوی و پاسخ داده شده است. در جواب پرسش‌ها، جنبه‌های مختلف بررسی و پاسخ‌های عملی و کاربردی ارائه شده است.

ارتباط معلم، مدرسه و دانش‌آموز با هم، در پیشرفت درسی و تربیتی دانش‌آموزان بسیار مؤثر است. کتاب حاضر در شش فصل این موضوع را تبیین می‌کند. فصل اول با موضوع رابطۀ عاطفی و معلم، به ارتباط بین خانه و مدرسه، پیامدها و راهکارهای آن، نقش والدین در مواقع وجود ناسازگاری و راه‌های برقراری پیوند عاطفی بین کودک و والدین می‌پردازد. در فصل دوم، مدرسه و سلامت روان دانش‌آموز و در فصل بعد موضوع عزت نفس دانش‌آموز مورد توجه قرار‌گرفته‌اند. در فصل‌های چهارم و پنجم مدرسه و اضطراب، و مدرسه و پیشرفت و افت تحصیلی مطرح شده‌اند. در فصل آخر نیز به موضوع سازگاری اجتماعی دانش‌آموز و مهارت‌های زندگی و طبقه‌بندی آن‌ها پرداخته شده است.

مدیریت مدرسه و کلاس درس از مهم‌ترین بخش‌های آموزش در مدرسه است. کتاب حاضر با توجه کردن به این مهم، حدود هشت مقالۀ تحقیقی را به تفصیل شرح می‌دهد و یافته‌ها و پیشنهادهای آن ها را می‌آورد. بعضی از این مقالات عبارت‌اند از: بررسی رابطۀ چندگانۀ عزت نفس، جرئت‌ورزی و خودکارآمدی دانش‌آموزان دختر با کمال‌گرایی والدین، بررسی موانع مشارکت اولیا با مدرسه، بررسی امکانات و مشکلات تحصیلی دورۀ ابتدایی، بررسی میزان شناخت معلمان دورۀ ابتدایی از اختلال‌های یادگیری، و ارتباط خوش‌نویسی با نمرات املا. نویسنده در انتهای کتاب قوانین وشرایط مؤثر در یادگیری، موانع یادگیری و نکاتی دربارۀ مدارس چندپایه و راه‌حل بعضی مشکلات آن‌ها را آورده است.

اندیشه انتقادی بر اساس اطلاعات به تقسیم‌بندی، تجزیه‌ تحلیل و کاربرد اطلاعات می‌پردازد و با استفاده از مهارت‌های استدلال کردن، کشف قوانین علمی و ارائه نظریه‌های جدید به روند تولید علم سرعت می‌بخشد. کتاب حاضر، طی هیجده درس می‌کوشد خواننده را گام‌به‌گام با مبانی و اصول انتقادی اندیشیدن، از شناخت و تعریف مسئله گرفته تا استدلال و قضاوت‌کردن آشنا کند.

چنانچه یادگیری به سرگرمی تبدیل شود، یادگیرنده از آن لذت می‌برد و خسته نمی‌شود. کتاب حاضر در چهار بخش می‌کوشد به مخاطب کمک کند بتواند از یادگیری به عنوان سرگرمی لذت ببرد. دربخش اول، مخاطب با خودش و فرایندهای ذهنی بیشتر آشنا می شود و با شناخت هوش‌های چندگانه، نقاط ضعف و قوت خود را می‌شناسد.در بخش بعد سازگاری با دیگران را می‌آموزد که یکی از بهترین راه‌های یادگیری است. در بخش سوم با عنوان «نکاتی دررابطه با تفکر و حافظه»،مخاطب این موضوع را در قالب چندین بازی تمرین می‌کند. بخش آخر نیز به محیط یادگیری و نقش آن در تبدیل یادگیری به سرگرمی اختصاص دارد.

در این پژوهش با در نظر گرفتن سبک‌های رهبری تحول‌گرا و عملگرا و کیفیت زندگی کاری به عنوان متغیر مستقل و پیش‌بین و یادگیری سازمانی به عنوان متغیر وابسته و ملاک، چگونگی ارتقای میزان توان، انگیزش، فرهنگ‌ سازمانی ارتباط و نوآوری در وزارت آموزش و پرورش بررسی شده است تا به این سؤال پاسخ داده شود که چه رابطه‌ای بین سبک‌های رهبری تحول‌گرا و عملگرا و کیفیت زندگی کاری با یادگیری سازمانی وجود دارد؟

از ناهنجاری‌های اجتماعی است که از روی قصد برای صدمه‌زدن به دیگری یا خود صورت می‌گیرد و عوامل متعددی در بروز آن نقش دارند. در این پژوهش، تأثیر شیوه رفتار والدین بر میزان پرخاش دانش‌آموزان دختر دوره متوسطه اول بررسی شده است و آمار توصیفی و نتایج حاصل از پرسش‌نامه‌ها و آزمون‌ها آمده است.

تربیت در واقع رشد دادن درونی انسان است. کتاب حاضر می‌کوشد دربارۀ تربیت و چگونگی انجام آن توضیحات مفصلی ارئه دهد. در فصل اول از چگونگی تربیت کردن سخن می‌گوید. در فصل دوم از آغاز تربیت و سن شروع آن در انسان می‌گوید. فصل سوم به بیان حیطه های تربیت می‌پردازد.در فصل بعد، تفاوت‌های فردی و تأثیر آن در تربیت مطرح است و پس از آن نیز از مثبت‌اندیشی بحث می‌شود. در گفتار‌های هفتم تا دهم دربارۀ محبت و جایگاه انسان در قلب دیگران می‌خوانیم و سپس دربارۀ پرورش کرامت، تشویق و تنبیه‌های انسانی، و چگونگی مواجه ‌شدن با ناسازگاری‌های کودکان و نوجوانان. سخن پایانی کتاب دربارۀ نقش و جایگاه مربی و متربی است.