آزمایش‌ها

مجموعۀ چندجلدی «تفکر علمی کودکانه» بر رشد همه جانبۀ کودک تأکید دارد. مخاطب با انجام بازی‌ها و آزمایش‌های این کتاب می‌تواند آموزش غیر مستقیم را تجربه‌ کند. آزمایش‌های کتاب حاضر بیشتر به موضوع علم فیزیک و مسائل آشپزخانه مربوط‌اند. مفاهیم در قالب تجربه‌های فردی در آشپزخانه آمده‌اند و پس از هر موضوع فعالیت‌هایی مثل تحقیق کنید و انجام آزمایش مورد توجه هستند. اصطلاحاتی مثل آزمایش،گاز، جرم، چگالی، شناوری و محلول که در انتهای کتاب و در واژه‌نامه هم آمده‌، در این کتاب توضیح داده‌شده‌اند.

وسیله‌های آزمایشگاهی در تفهیم موضوعات علمی به دانش‌آموزان نقش مهمی دارند. کتاب پیش رو پدیده‌های فیزیکی را معرفی و روش ساخت وسیله‌هایی را که مورد نظر ازمایش‌های کتاب‌های درسی علوم دوره‌های متوسطه اند به دانش‌آموز می‌آموزد. نویسنده می‌گوید بسیاری از این وسیله‌ها را خودش مبتکرانه طراحی کرده تا انجام آزمایش را در آزمایشگاه‌های مدرسه‌ها آسان‌تر کند. البته نویسنده کوشیده اطلاعاتی علمی و فنی از پدیده‌های کاربردی فیزیک در زندگی و صنعت نیز به مخاطب بدهد.

کتاب‌های درسی معمول فیزیک ابتدا نظریه‌ها را طرح می‌کنند و برهان‌ها، استدلال‌ها و کاربردها در مرحلۀ بعد ارائه می‌شوند. کتاب حاضر برعکس عمل‌می‌کند. ابتدا می‌کوشد مخاطب را با پدیده‌ای فیزیکی مواجه و او را کنجکاو کند که چرایی رخ‌دادن قضیه‌ را بداند و سپس با ابزارها و آزمایش گام به گام درک عمیق‌تری از موضوع پیدا کند. رویکرد آموزشی این کتاب «پدیده‌محور» است و یادگیری را بر مبنای مشاهدۀ پدیده‌های جهان واقعی میسر می‌کند. کتاب آزمایش‌های متعددی را دربرمی‌گیرد. در مقدمۀ هر فصل توضیح کوتاهی آمده است. کتاب متن قابل توجهی ندارد و در آن از پرسش‌ها و آزمون‌های معمول خبری نیست.

این مجموعه که برای کودکان ۶ تا ۱۴ ساله در نظر گرفته شده شامل ۱۰ کتاب با موضوعات مختلف است؛ از جمله: ماهیت علم و روشهای علمی، ماده و انرژی، روان‌شناسی و جامعه‌شناسی، محیط زیست، زمین‌شناسی، گیاه‌شناسی، جانور‌شناسی، آب و هوا، اخترشناسی و علم و فناوری. در این مجموعه ۴۰ موضوع علمی بررسی شده و موضوع هر فعالیت در کادر مستطیلی مربوط به آن آمده است.

نکات علمی را می‌توان در قالب سرگرمی‌های ساده به کودک آموخت. این مجموعۀ علمی، با بیانی ساده و تصویرهای کودکانه، به کمک دو شخصیت عروسکی کودکان را با پدیده‌های علمی آشنا می‌کند. فعالیت‌ها و سرگرمی‌هایی علمی نیز در کتاب به کودکان پیشنهاد شده‌اند. بخش‌های این مجموعه و موضوعات آن‌ها عبارت‌اند از: آب و حالت‌های آن؛ الکتریسیته و برق و مغناطیس؛ گیاه، برگ، دانه و درخت؛ آسمان، فضا، ستاره‌ها و خورشید؛ انواع حس در انسان، حیوان و گیاه. در انتهای کتاب نیز واژه‌نامه‌ای توصیفی و به ترتیب الفبا آمده است.

این کتاب در زمینه آموزش کارهای آزمایشگاهی شامل آزمایش‌های فیزیک و شیمی تالیف شده است. این مجموعه شامل تجربیات فیزیکی و شیمیایی و 112 آزمایش علمی با ساده‌ترین وسایل ممکن است. نویسنده به مباحثی چون اسباب لازم برای تجربیات، هوا و فشار آن، انبساط بخارها و فشار آن‌ها، انتشار و انعکاس نور، خطاهای بینایی، خواص کهربایی، الکتریسیته جاری و غیره می‌پردازد.

در این کتاب نحوۀ استفاده از میکروسکوپ و موارد استفاده از آن آموزش داده شده است.

این کتاب راهنمایی است برای معلم‌ها، دانش‌آموزان و والدین آن‌ها تا بتوانند با بطری نوشابه و دیگر مواد بازیافتی موجود و در دسترس درباره محیط زیست و زیست‌بوم‌های گوناگون پژوهش کنند. پروژه‌های ارائه شده در این کتاب، از ساده به دشوار فهرست شده‌اند و می‌توان هم‌زمان و در کنار موضوعات درسی آن‌ها را اجرا کرد. در این پروژه‌ها دانش‌آموزان به‌ تدریج با ساختار و مراحل پژوهش علمی مانند فرضیه سازی، طرح پرسش و گزارش یافته‌ها آشنا می‌شوند.

برای درک عمیق علوم و کاربردهای آن‌ها باید بتوانیم آن‌ها را تجربه کنیم. کتاب حاضر برای مخاطب فرصتی فراهم می‌سازد که ضمن انجام آزمایش علمی، تجربه‌های جدید کسب کند و تفریح کند. آزمایش‌های کتاب را می‌توان فردی یا گروهی و با ساده‌ترین وسایل موجود در خانه انجام داد. بیش از پنجاه آزمایش علمی و سرگرم‌کننده در این کتاب موجود است. در پایان هر آزمایش مفاهیم علمیِ مبنای آزمایش و روش‌ طراحی آزمایش‌های جدید و آزمودن فرضیه‌های گوناگون تشریح شده‌اند.

نویسنده در این کتاب، اصول علمی را به کمک آزمایش‌هایی عجیب نشان می‌دهد. او موشک اسباب‌بازی را به کمک سوختی حاصل از بیسکوئیت کرم‌دار به هوا پرتاب می‌کند و مواردی از این قبیل. هر آزمایش در این کتاب با تصاویری دقیق ارائه شده است که مخاطب را با واکنش‌های شیمیایی جدید آشنا می‌کند. نویسنده برای تقویت این تجربه عملی، برای همه آزمایش‌ها دستور‌العملی گام‌به‌گام تدوین کرده است. این کتاب برای هرکسی که به شیمی و الکترونیک و هیجان علاقه دارد مورد استفاده است.