تفسیر قرآن

کتاب با نگاهی کلی به تاریخ اخباری‌گری، شخصیت‌های برجستۀ آن و واکاوی مبانی فکری آنان آغاز می‌شود و اخباریون را به سه گروه «محض، اصول گرا و اصولی اخبارگرا» تقسیم می‌کند. در پی آن، برخی موضوعات علم قرآن مثل تحریف ناپذیری قرآن، آیات محکم و متشابه، تأویل و تفسیر، و قرائات قرآن را از منظر اخباریون بازمی گوید. تحلیل و نقد مبانی تفسیری اخباریون و روش‌های تفسیر ایشان بخش اصلی و بررسی پیامدهای مثبت و منفی رویکرد اخباری گری نیز پایان بخش کتاب است.

همراهی دائمی حضرت علی (ع) با قرآن موجب شده است که نهج‌البلاغه اشتراکات بسیاری از جهت سبک و اسلوب و نیز معانی و محتوا با قرآن کریم داشته باشد. این کتاب در راستای معرفی اهٌم جنبه‌های رابطه قرآن و نهج‌البلاغه است که به منظور تهیه متن آموزشی، درسی با همین نام تالیف گشته است و هدف از تدوین آن تقویت توان علمی دانشجویان دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی در زمینه نهج‌البلاغه است. کتاب حاضر از یک بخش مقدماتی با عنوان مبانی رابطه نهج‌البلاغه با قرآن تشکیل شده است و علاوه بر آن طی 13 فصل دیگر مباحث این موضوع در قالب دو مبحث ارتباط ساختاری و محتوایی دنبال شده است.

نهج‌البلاغه گنجینه‌ای بس گران‌سنگ در میراث فرهنگی و تمدنی بشر و دریای آموزه‌ها و معارف دینی است. کتاب حاضر با نگاه به ویژگی‌های کلی نهج‌البلاغه و شناخت مهم‌ترین مباحث آن و آگاهی از روش سه شارح برجسته نهج‌البلاغه در شرح مباحث ادبی و تاریخی، مباحث کلامی و اعتقادی و مباحث تربیتی و اجتماعی و نیز آشنایی با روش شرح تجزیه‌ای نهج‌البلاغه در پنج بخش سامان یافته است.

حدیث پیامبر اکرم (ص)، پس از قرآن کریم، مهم‌ترین منبع دین اسلام و منطبق با اوامر خدای متعال در کتاب آسمانی مسلمانان است. کتاب حاضر در شانزده فصل تنظیم شده است و مباحث حدیثی رایج در جهان معاصر در فصول مختلف آن گنجانده شده است. در کنار آن، مؤلفان تا حد امکان به نقد و بررسی آراء مختلف حدیث‌پژوهان غربی و برخی مسلمانان پرداخته‌اند.

امروزه با خیزش و جهشی که در جهان اسلام، برای اداره جامعه بر پایه مفاهیم و احکام اسلام و ارزش‌های قرآن پیدا شده است، آشنایی با حقایق قرآنی و شنیدن پیام قرآن از زبان قرآن، ضرورتی روزافزون یافته است، کتاب حاضر می‌تواند مددکار کسانی باشد که می‌خواهند شخصاً با قرآن، فراتر از روخوانی، آشنا شوند. در این کتاب مخاطب با معانی و مفاهیم الهی قرآن نیز انس و آشنایی پیدا می‌کند و می‌تواند آن حقایق را در زندگی فردی و حیات اجتماعی به کار ‌بندد.

کتاب حاضر ترجمه کتاب «النبا العظیم» نوشته دکتر محمد عبدالله درّاز است. در این کتاب، اعجازهای بیانی، لغوی و عقلی قرآن کریم بررسی و با ارائه دلایل و برهان‌های مورد قبول ثابت می‌شوند، اعجاز قرآن کریم امکان ندارد مصدری غیر از الله داشته باشد. نویسنده با بیان دیدگاه‌های مخالفان و موافقان و ایجاد هماهنگی و تناسب میان آن‌ها، از کلی‌گویی پرهیز و حق معنا را ادا می‌کند و شک را در مخاطب به یقین تبدیل می‌کند.

در این کتاب، تفسیر تنزیلی چهار سوره از سوره‌های قرآن کریم ــ یونس، هود، یوسف و حجر ــ ارائه می‌شود. در بررسی این سوره‌ها، علاوه‌بر بیان محتوای کلی سوره و فضایل آن، مباحث تربیتی و اخلاقی مطرح در آن‌ها تشریح و نکته‌های روان‌شناختی آن سوره بیان شده‌ است.

این کتاب در رویکردی تفسیری، محتوای سوره‌های «شعرا»، «نمل»، «قصص»، و «بنی‌اسرائیل» را بررسی می‌کند. هدف آن است که حلقه‌های برنامه جامع قرآن برای تحول انسان‌ها در جامعه معاصر تبیین شود تا انسان‌ها بتوانند براساس الگوهای قرآنی، بینش، باورها، ارزش‌ها، آداب و رفتارهای فردی و اجتماعی را ارتقا دهند.

این اثر در رویکردی تنزیلی، گزارشی از 114 سوره قرآن کریم شامل نام، مناسبت نام‌گذاری، کلی و مدنی بدون سوره، رتبه نزولی، رتبه مصحفی، تعداد آیات، مقصود و محتوای سوره، ارتباط سوره با سوره پیش از خود در ترتیب نزول، فضیلت و شأن نزول می‌آورد. کتاب کوشیده است با تأمل در این موضوعات، راه شناخت و فهم معارف قرآن و علوم تفسیری آسان‌تر شود.

مباحث علوم قرآنی یکی از جنبه‌های مهم در فهم کتاب الهی است. در این کتاب آموزشی 10 موضوع مهم علوم قرآنی با استناد به چکیده نظرات دانشمندان متقدم و معاصر بررسی می‌شود. در پایان هر فصل از کتاب سؤالاتی مطرح شده‌اند تا مطالب در ذهن دانش‌پژوهان تثبیت شوند.