تفسیر قرآن

روایاتی که به صورت مستقیم با قرآن ارتباط دارند، به دو گروه کلی تقسیم می‌شوند: برخی به معرفی قرآن می‌پردازند و مباحثی از قبیل جایگاه قرآن و قواعد قرآن را در خود جای داده‌اند و برخی دیگر به گونه‌ای خود یک آیه را بیان می‌کنند. از این گروه با عنوان «روایات تفسیری» یاد می‌شود. روایت تفسیری بخش قابل‌توجهی از میراث حدیثی مسلمانان را تشکیل می‌دهند. در این کتاب، ضمن تفسیر سوره‌های قرآن کریم، در کنار آیات، نمونه‌ای از روایات ائمه معصوم (ع) نیز برای فهم بهتر مضمون آورده شده است.

عجله و شتاب‌زدگی در اغلب موارد، اخلاق زشت و ناپسندی است که در اعمال انسان به صورت‌های گوناگونی آشکار می‌شود. البته عجله فی‌نفسه بد نیست، بلکه از آنجا که فرصت اندیشیدن و کسب معرفت را از انسان می‌گیرد، مذموم است. بررسی دقیق اقسام عجله و پیامدهای آن می‌تواند در فهم انسان در رویارویی با مسئولیت‌های اجتماعی بسیار سودمند باشد. از این‌رو، این کتاب به شتاب‌زدگی در مسئولیت‌های اجتماعی و درمان آن در قرآن و روایات می‌پردازد.

پیام این سوره که به دهر نیز مشهور است، معرفی عترت و ترسیمی از چهره‌ نیکوکاران است. قسمت اول سوره درباره ابرار و اعمال صالح آنهاست. در این تفسیر به کیفر کافران، اوصاف و پاداش ابرار، ویژگیهای آنان در بهشت، دنیاپرستی کافران و تک تک آیات پرداخته شده است.

این نوشته تلاشی است برای آشناکردن مخاطب با هدایت‌های استوار قرآنی. نویسنده با علم بر اینکه از رهگذر درک درست مفاهیم « یاسین» می‌توان به طرح کلی از کتاب حکیم دست یافت، در قالب گفت‌وگوی دوستانه معلم و شاگردان، گامی در جهت شناخت این سوره و آموزه‌های معنوی آن برداشته است.

موضوع امامت از موضوع حکومت جدا نیست. به‌همین دلیل، روح امامت و ولایت همان حاکمیت بر نفوس و هدایت آن‌ها به صراط مستقیم و حرکت به سوی کمال و سعادت است. در این مطالعه، پس از پرداختن به فلسفه ارسال رسل و نبوت خاصه در قرآن و بحث خاتمیت، بحث امامت و حکومت واحد عدل جهانی که همان حکومت اسلامی است، در نگاهی موضوعی به قرآن کریم تجزیه و تحلیل شده است.

محتوای این کتاب به ‌صورت تفسیر موضوعی ـــ ترتیبی تنظیم شده است. به این صورت که موضوع زن و جایگاه او در اسلام در «تفسیر نمونه»، اثر آیت‌الله مکارم شیرازی جست‌وجو شده و سپس در هفت موضوع با زیر موضوعاتش به ترتیب سوره‌های قرآن مرتب شده است. تلاش صورت گرفته در کتاب بر آن بوده است که همه آیات مربوط به زنان به همراه نکته‌های خاص آنان در کتاب ذکر شود.

این مجموعه مشتمل بر 12 کتاب فشرده در موضوعات گوناگون از آیت‌الله مکارم شیرازی است. محتوای موضوعی این 12 کتاب به مباحث اهمیت قرآن در سازندگی جامعه، قرآن و عترت، حقیقت وحی و معصوم نبودن انبیا، معراج پیامبر اکرم(ص)، تقلید در دین، تقیه، حکومت اسلامی و بحث اقتصاد در آن، احکام نماز و روزه در مناطق قطبی، احکام قربانی کردن و حجرات در روایات اسلامی اختصاص دارد.

در این نوشتار، در نگاهی اجمالی به آیات قرآن کریم و بیان تفاسیر مربوط به هر آیه، مبحث توحید و خداشناسی با پرداختن به بحث انسان‌شناسی و خودشناسی و نیز اشاره به نظم موجود در پدیده‌های طبیعی بررسی شده است. در ادامه کتاب، موضوع معاد و اعتقاد به حیات پس از مرگ و حسابرسی اعمال بندگان و پاداش و کیفر و اجرای عدالت با توجه به 1200 آیه مطرح در قرآن در این‌باره،‌ تحلیل شده است.

خداوند قرآن را از هر گونه اشتباهی مبرا می‌داند و در آیه‌ای مخالفان را به مبارزه و یافتن اختلافی در آن دعوت می‌کند. اما نه تنها بعد از قرن‌ها معاندان و دانشمندان خطایی نیافته‌اندبلکه خبر از انطباق یافته‌های علمی با قرآن می‌دهند.محقق با استناد به منابع مؤثق از کتاب‌های پژوهشگران جهان و تفاسیر علمای اسلام به دور از افراط به معجزات و شگفتی‌های علمی و تاریخی کتاب آسمانی پرداخته است.

تفسیر قرآن پس از ادبیات عربی، بر مباحث اعتقادی و مبانی کلامی استوار است. در این اثر مبانی کلامی شیخ طوسی به عنوان نمونه برترین تفسیر شیعی و بررسی حدود تأثیرگذاری آن در تفسیر آیات قرآن آمده است. این پژوهش اثری میان‌رشته‌ای به شمار می‌آید که رابطه دوسویه کلام و تفسیر قرآن را آشکار می‌کند و مقام علمی شیخ را در این دو حوزه مشخص می‌کند.