مدیریت آموزشی

کتاب حاضر حاصل 17 جلسه گفت‌وگو با آقای علی دوایی، مدیر مدرسه نیکان، است. موضوع این گفت‌وگوها مدارس نوین اسلامی، همچون مدرسه نیکان، است که علاوه‌بر یاددهی علوم جدید و کسب موفقیت‌های تحصیلی، تدین و دین‌داری را نیز ترویج می‌کنند.
در خلال گفت‌وگوها، مصاحبه‌شونده از زندگی شخصی و تجربیاتش از برخورد با بزرگان علم و آموزش همچون استاد سید حسن نیرزاده نیز خاطراتی را بیان کرده است.

محتوای این کتاب موضوعاتی هستند که در نشست‌های کارشناسی جمعی از معلمان همچون دکتر سید عبدالحمید ابطحی، محمدعلی ثباتی، نادر حریری و... شکل گرفته‌اند. نویسنده در تلاش است تا با ارائه‌کردن تجربه های افراد نامبرده به سایر معلمان، ایشان را با راه‌های چگونه شناختن دانش‌آموزان و برقراری ارتباط با آن‌ها آگاه کند. ایشان معلمان را با مهارت‌های متعدد همچون مداخله تربیتی، گفت‌وگو، روان‌شناسی و... آشنا می‌کند تا دانش‌آموزان خود را بهتر بشناسند.

کتاب در تلاش است تا پس از ارائه‌کردن مبانی نظری رشد و صلاحیت حرفه‌ای معلمان ایران، صلاحیت‌های حرفه‌ای معلمان در کشورهای گوناگون همچون نیوزلند، آلمان، آمریکا، اقیانوسیه و سنگاپور را بررسی کند و نظریاتی را برای اصلاح شیوه نظری رشد معلمان پیشنهاد دهد. هدف نویسنده کتاب این است که با استفاده از تجربه‌های آموزشی معلمان سایر ملل، نقد و مطالعه آن تجربه‌ها، وضعیت رشد و تخصص معلمان داخل کشور را بهبود ببخشد و در مجموع باعث پیشرفت و رشد کشور سطح آموزشی بشود.

موضوع اصلی در این کتاب توانمندسازی دانش‌آموزان به عنوان فردی پرسشگر و تحلیل‌گر است. نویسنده کتاب حاضر در تلاش است تا مخاطبان توان و فرصت اظهارنظر و انتخاب‌کردن از روش پرسشگری را پیدا کنند و بتوانند تفکر و جستجوگری را اول از خودشان و سپس درکلاس درس آغاز کنند.
نام برخی از فصل‌های کتاب حاضر عبارت‌اند از: معلمان عامل و فعال؛ خود پرسشگری-شفاف‌سازی و عمق‌بخشی به شناخت و درک؛ پرسش‌های کاوشی-بیان شگفتی‌ها و کنجکاوی‌ها.

این کتاب تحلیل‌هایی انتقادی و مشاوره‌هایی کاربردی برای مربیان، استادان و مجریان آموزشی در رابطه با بررسی و اجرای استانداردهای فناوری و هدف‌های آموزشی ملی را ارائه می‌کند.
نویسنده در شش فصل موضوعات منطبق با استانداردهای پنج‌گانه فناوری آموزشی ملی و شاخص‌هاس عملکرد مدیران را شرح داده است. نام برخی از این فصل‌ها عبارت‌اند از: برنامه‌ریزی فناری آموزشی؛ رهبری آموزش با فناوری‌های نوین؛ زیرساخت‌های فناوری.

در این کتاب ضمن پرداختن به مشکلات و پیچیدگی‌های پیش‌ِروی دبیران، راهکارهای گوناگونی پیشِ پای ایشان گذاشته می‌شود تا بتوانند به بهترین و مؤثرترین شکل ممکن کلاس‌های خود را مدیریت کرده و دانش‌آموزان را از آموزش‌وپرورش مطلوب بهره‌مند سازند. در بیشتر فصل‌های کتاب، بخشی با عنوان «به چه کسی درس خواهم داد؟ » آمده است که به بررسی نحوه کاربرد مفاهیم برگرفته از این فصل‌ها در جمعیت‌های گوناگون مانند نوآموزان انگلیسی، دانش‌آموزان با نیازهای خاص و...، پرداخته می‌شود.

با توجه به رشد فزاینده نقش مدیریت در فرآیند آموزش، امروزه حیاتی بودن مدیریت آموزشی برای هر نظام آموزشی بدیهی به نظر می‌رسد، از این‌رو در این کتاب، اصول و مبانی مدیریت آموزشی با بررسی مفاهیم مدیریت آموزشی؛ رهبری آموزشی؛ نظارت آموزشی؛ سازمان آموزشی؛ مدیریت برنامه آموزشی؛ مدیریت دانش‌آموزان و مدیریت کارکنان آموزشی؛ مدیریت امکانات آموزشی؛ مدیریت مالی آموزشی؛ روابط‌عمومی آموزشی؛ مدیریت اداره آموزشی و سیستم مدیریت اطلاعات، بیان می‌شود.

مدیریت کلاس درس یکی از جنبه‌های دشوار تدریس برای بسیاری از معلمان به حساب می‌آید. نویسنده در کتاب پیش‌رو مدیریت کلاس درس را در قالب هشت گام تشریح می‌کند. در چهار گام ابتدایی به صادر کردن دستورات موثر، دادن هشدارهای موثر، مدیریت کج‌خلقی‌ها و تدوین قرارداد رفتاری اشاره شده است. در چهار گام بعدی مدیریت کردن انتقال‌ها، جلوگیری از قطع صحبت و کار دیگران، بهبود رفتار در محیط‌های خارج از کلاس و تدوین برنامه‌ای موثر برای تکالیف منزل تشریح شده است.

مدیریت کلاس درس اولین سطح مدیریت آموزشی است و در شکل دادن به فرایند آموزش نقش اساسی را برعهده دارد. کتاب حاضر در سه بخش تنظیم شده است. در بخش اول به تعریف، ضرورت، اهمیت و ویژگی‌های مدیریت آموزشی اشاره شده است. در بخش دوم پیرامون تعریف، ضرورت، رویکردها و سبک‌های مدیریت کلاس درس بحث می‌شود. در بخش آخر نیز مطالبی درباره عوامل کلیدی مدیریت اثربخش مانند شخصیت معلم، تدریس اثر بخش و فعالیت‌های انگیزشی بیان می‌شوند.

این کتاب مجموعۀ قوانین و مقرراتی را برای طراحی یک واحد آموزشی ارائه می‌دهد. بخش اول اطلاعاتی دربارۀ برنامۀ سالانۀ مدیران مدارس از جمله پیش نیازهای مورد نیاز در تدوین برنامه، فرمهای پرکاربرد در نظارت و توصیه‌هایی برای جلسات شورای معلمان ارائه می‌دهد. بخش دوم دربارۀ طرح درس نیمه‌ساخته است که هفته‌های آموزشی، حیطه‌های محتوایی بودجه‌بندی، آزمون‌ها و برگۀ کنترل محتوای درس‌ها را بررسی میکند. بخش سوم در حوزۀ اجرا و عملیاتی‌سازی، یک بسته با عنوان بستۀ مدیریت کلاسی در اختیار مدارس قرار می‌دهد که شامل کارآزمون، کاربرگ و محتوای دیجیتال ارزشیابی پیشرفت تحصیلی و بسته‌های اوقات فراغت است.