هنرهای نمایشی

انجام فعالیت هنری یکی از راه‌های پرورش خلاقیت است. مخاطب این کتاب، که پنجمین جلد از مجموعه کتاب‌های «هنر و کاردستی‌» است، روش‌هایی متنوع را برای ساختن کاردستی‌های نمایشی تجربه خواهد کرد. البته به همراهی والدین نیز نیاز دارد. با آموزش‌های این کتاب، کودک روش‌های ساخت عروسک‌های خیمه‌شب‌بازی را می‌آموزد. نمایش و شخصیت‌های نمایشی را می‌شناسد و دربارۀ عوامل اجرای نمایش نکات بسیاری را یاد می‌گیرد. بعضی از کاردستی‌های این جلد عبارت‌اند از: «اژدهای جورابی، پادشاه و ملکۀ قاشقی، ماسک، و انواع عروسک‌های پاکتی، بوقلمون، فوری و دسته چوبی.

عروسک و نمایش‌های عروسکی در ایران قدمتی طولانی دارد. کتاب حاضر با هدف معرفی عروسک بازی دختران مکران در سه بخش تدوین شده است. در بخش نخست سیر تاریخی نمایش عروسکی در ایران و جهان بررسی می‌شود، سپس پیرامون مفهوم فولکلور و سنت‌های شفاهی مباحثی ارائه می‌شود. در بخش دوم انواع عروسک و عروسک باز معرفی می‌شود. در بخش انتهایی نیز عروسک بازی دختران بلوچستان، مراحل آماده سازی عروسک‌ها و ترانه‌های عروسک بازی همراه با معنی فارسی آن‌ها بیان شده است.

با توجه به من کتاب، نمایش یک یادگیری فرآیند محور و در توسعۀ مهارت‌های برقراری ارتباط در کودکان بسیار سودمند است. نمایش از کودکان می‌خواهد واکنش‌هایشان را با دیگر شرکت‌کنندگان هماهنگ سازند و تواناییشان را در ارتباط کلامی و غیر کلامی بالا ببرند. از سرفصل‌های کتاب می‌توان به نقش نمایش در آموزش و پرورش، اهداف نمایش پیش‌دبستانی و دبستان، پرسش‌ها، نمایش و بازی، نمایش و نگارش، نمایش و تلفیق آن با درس‌های دیگر و تماشاگر نمایش اشاره کرد.

نمایشنامه حاضر با شخصیت‌های عارفه، مریم و سیمین، داستان دانش آموزانی است که برای اردو به مناطق جنگی خرمشهر سفر کرده‌اند. هر سه در این مناطق پرسه می‌زنند که به خانه‌ای مخروبه در اثر جنگ می‌رسند. با ورود به خانه حال سیمین منقلب می‌شود. اشیای موجود در خانه برای وی بسیار آشنا است. با دیدن آلبوم مدفون شده در زیر آوار معلوم می‌شود که آنجا خانه دوران کودکی سیمین است و... .

نمایشنامه هق‌هق‌های پنهانی، با دو شخصیت زهرا و مریم، داستان دلتنگی‌های دختری به نام زهرا است که بر سر مزار نامزد شهید خود محمد، با وی درد‌دل می‌کند. زهرا در جریان صحبت‌هایش به بیان خاطرات خود از زمان مراسم خواستگاری تا زمان جنگ رفتن محمد و اتمام جنگ و دلتنگی و نگرانی خود از نیامدن نامزدش با وی صحبت می‌کند. در انتهای داستان مریم که بسیار ناراحت و دلتنگ نامزدش است از محمد درخواستی می‌کند که برآورده می‌شود.

موضوع این نمایشنامه درباره مبارزات فلسطینی ها علیه اشغال گری اسراییل است. " شیخ "، " وفا "، " موفاز، افسر اسراییلی " و " یوسف"شخصیت های نمایش هستند. شیخ پدر یکی از دانشجویان مبارز به نام " خالد " است. خالد مسئول عملیاتی علیه اسراییلی ها بوده است. مرد با همسرش در خانه هستند که موفاز و سربازانش به خانه خالد مراجعه کرده و می خواهند به جای خالد، شیخ را ببرند. با پیدا شدن یوسف خبر شهادت خالدبه وفا می رسد. وفا برای دادخواهی از همسر و پسرش دست به عملیات انتحاری در مقر نظامیان می زند.

این کتاب شامل سه نمایشنامه در تکریم مقام شامخ مادر است.در نماشنامه اول " امانتداری " زن مسن، خدمتکار و چند زن دیگر ازشخصیت های نمایش هستند. در مجلسی مادر یک شیخ به بیان دلایل موفقیت وی در ارتقای درجات معنوی اشاره می کند.نمایشنامه دوم، ارثیه مادر، داستان مشاجره زن و مردی بر سر فرستادن مادر به خانه سالمندان است که در همین حین از مرگ مادر با خبر می شوند.نمایشنامه سوم، بایزید و مادر، داستان بیدار ماندن بایزید بر بالین مادر را حکایت می کند.

در کتاب پیش رو چهار نمایشنامه به نام‌های " ارسطو و اسکندر "، " دانشمند یا بزرگان "، " پهلوان " و " لحظه با شکوه " وجود دارد.نمایشنامه اول شامل شخصیت های "اسکندر"، "ارسطو"، دو نوجوان و دو سردار و سرباز می‌باشد. ارسطو از فتوحات و تصمیماتی که برای لشکرکشی به دیگر کشورها دارد با ارسطو سخن می گوید، اما ارسطو او را پند می دهد که از خونریزی دست بردارد.نمایشنامه دوم با شخصیت های "ابوریحان بیرونی"، "سلطان مسعود"، "درباری اول و دوم" ، داستان پس فرستادن هدایای سلطان توسط ابوریحان را بیان می کند. در نمایشنامه سوم پهلوانی که توسط دو نوجوان مورد تمسخر قرار می گیرد، به وسیله پیرمردی متوجه غرور و تکبرش می شود. آخرین نمایشنامه با شخصیت های "ابوریحان" و " ابن الولاجی"، تلاش علمی ابوریحان را در آخرین لحظات عمرش روایت می کند.

نمایشنامه "تا پای جان" با انتفاضه فلسطین در ارتباط است. آدم‌های نمایش نظامی، نوجوان، عمار، زبیر و سرباز هستند. نظامی‌ها به دنبال یک مبارز به نام زبیر هستند. این خبر از طریق یک پسر بچه واکسی فلسطینی به بچه‌های دیگر می‌رسد. با تخریب خانه‌های مردم، زبیر به دام سربازان اسراییلی می‌افتد. گفت و گویی بین آن‌ها در می‌گیرد و زبیر می‌گوید من یک فلسطینی آواره مسلمانم و برای آزادی مبارزه خواهم کرد. اسراییلی می‌گوید اگر شما بر حق هستید، پس چرا سازمان‌های بین‌المللی از شما حمایت نمی‌کنند؟ و ادامه می‌دهد ما در سرزمین اجدادی‌مان برای خشنودی خدا مبارزه می کنیم. در ادامه نوجوانان فلسطینی می‌خواهند یک خودروی نظامی را منفجر کنند و این چنین است که انتفاضه ادامه می یابد.

کتاب پیش رو شامل دو نمایشنامه به نام‌های " حاضر جواب " و " گریه سرباز " است. نمایشنامه اول با شخصیت‌های انوشیروان، وزیرش بزرگمهر و چند سرباز در قصر به اجرا درمی آید. داستان گفت‌وگوی پادشاه و بزرگمهر را در فایده سحرخیزی و کامروایی روایت می‌کند. در نمایشنامه دوم، داستان پیرمردی را می‌خوانیم که مدتی است از پسر سرباز خود خبر ندارد؛ تا این که نامه‌ای از او به دستش می‌رسد. پیرمرد نامه را به سربازی رهگذر می‌دهد تا برایش بخواند، اما سرباز با دیدن نامه به گریه می‌افتد.