علوم تربیتی

تجربه‌های معلمانه می‌توانند چراغ راه همکاران باشند در هدایت دانش‌آموزان. کتاب حاضر در واقع ادامه کتابی است که با نام «معلم ژاپنی به مثابه رهبر» منتشر شد. کتاب حاضر تجربه‌های زیستۀ یک مدیر ژاپنی است در رهبری مدرسۀ خود که داستان زندگی یک مدیر را در کشور ژاپن و با سیستم آموزشی آن‌کشور در اختیار خوانندگان ایرانی قرار ‌می‌دهد. کتاب در چهار فصل تنظیم شده است: عنوان فصل اول «چشم‌انداز من در رهبری به عنوان مدیر» است. در فصل‌های دوم و سوم، اقدامات لازم برای عملی‌کردن چشم‌انداز یک مدیر به مثابه رهبر، با دو نمونۀ عینی، ارائه شده‌اند.فصل آخر نیز به مقابله با مشکلات اختصاص دارد.

آسیب کودک در مدرسه موضوعی است که به رسیدگی‌های جدی کارشناسان و عوامل مربوطه نیاز دارد. کتاب حاضر در چند فصل به بررسی مسائلی می‌پردازد که به جمع‌آوری تحقیقاتی در زمینه‌های قلدری در مدرسه علاقه‌دارند. همچنین، عقایدی از قبیل تأثیر عوامل ژنتیکی و تربیت خانوادگی، و نقش گروه هم‌سالان و دانش‌آموزان ناظر بی‌طرف و بی‌تفاوت را می‌کاود. در بعضی دیگر از فصل‌های کتاب، مطالب مرتبط با اختلاف نظرها مطرح می‌شوند.اقدامات مناسب برای مقابله با آزار و درمانده‌نشدن در مواجهه با این مشکل نیز از مطالب این کتاب هستند. در مجموع، مربیان، والدین، و دانشجویان روان‌شناسی و مشاوره می‌توانند از شیوه‌های پیشگیری از قلدری در مدرسه که نویسنده در این کتاب پیشنهاد کرده است سود ببرند.

طرح ملی شناسایی و هدایت استعدادهای برتر(شهاب) در راستای شکوفاکردن استعدادهای دانش‌آموزان، زمینه‌های کشف و شناسایی و هدایت استعدادهای دانش‌آموزان را نوید می‌دهد. کتاب حاضر در شش فصل به چگونگی این طرح می‌پردازد. در فصل نخست مروری برمفاهیم صورت گرفته و چند تجربه و تعریف‌های مهم بیان شده‌اند. در فصل دوم، دانسته‌های نظریه‌ای و کاربردهای آموزشی یادآوری شده‌اند؛ نکات چهل‌گانه‌ای که در دسته‌های 10 تایی دربارۀ روان‌شناسی رشد، روان‌شناسی یادگیری، روان‌شناسی انگیزش و روان‌شناسی استعداد گرد آمده‌اند. در فصل سوم، ابزارهای شناسایی و قضاوت دربارۀ هوش و استعداد و هوش‌های چندگانه مطرح شده‌اند. فصل‌های چهارم و پنجم به هدایت جامع و هدایت کلاسی اختصاص دارند. در فصل ششم، حجم اطلاعات ارائه شده به مخاطبان از صفحات معمول کتاب بالاتر می‌رود و اطلاعاتی به صورت فیلم، عکس، صوت، پایان‌نامه، سایت و بازی در اختیار مخاطبان قرارمی‌گیرد.

در این کتاب سعی شده است با استفاده از مجموعه مصوبات شورای عالی آموزش و پرورش و چند توصیه راهبردی نظر مدیران مدارس را به برخی قوانین و مقرراتی که در اداره یک واحد آموزشی مورد نیاز است جلب کند و زمینه لازم را برای آگاهی بیش از پیش درباره وظایف و مسئولیت‌هایی که تعیین شده است فراهم نماید. کتاب در چهار بخش به گزیده آیین‌نامه اجرایی مدارس، آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌ها، توصیه های راهبردی و تخلفات و تنبیهات اداری پرداخته است. در انتهای کتاب نیز قانون رسیدگی به تخلفات اداری با ذکر مصادیق و به صورت کاربردی آورده شده است و در پایان هر بخش تعدادی سوال جهت خودآزمایی در نظر گرفته شده است.

آموزش و توانمندسازی نیروی انسانی محور توسعه و پیشرفت هر سازمانی محسوب می‌شود. هدف کتاب حاضر ارتقای یادگیری و کیفیت ‌بخشی به تعلیم و تربیت، ضمن تبیین رویکرد فعال و اکتشافی است که در آن، برای نمونه، 26 روش تدریس ارائه شده است. کتاب در چهار فصل تدوین شده است که عبارت‌اند از: مفهوم و تعریف یادگیری؛ طراحی آموزشی؛ بحث‌های نظری روش‌های تدریس؛ روش تدریس فعال، اکتشافی و مشارکتی. البته فصل چهارم مهم‌ترین بخش کتاب است و خود دو بخش دارد: معرفی ساختار و روش، و اجرای نمونۀ تدریس در درس‌های گوناگون. در این فصل نمونه‌های کاربردی بسیاری آمده‌اند.

توجه به آموزش و پرورش در دورۀ ابتدایی مهم است، زیرا شروع آموزش و تعلیم از این زمان صورت می‌گیرد. کتاب حاضر نگاهی دارد به آموزش و پرورش ابتدایی. نویسنده خود معلم باتجربه‌ای است و موضوعات را تحت این عنوان‌ها خلاصه کرده است: هدف، معلم، دانش‌آموز، پرورش ارزش‌ها، ارزیابی نیروی یادگیری، ارزشیابی، گزارش به اولیای دانش‌آموز، مشاوره و راهنمایی تعلیماتی، روش‌ها، جمله‌نویسی، نقاشی و تعلیمات اجتماعی.

گاهی وابستگی نوعی اختلال محسوب‌می‌شود. با توجه به تعداد قابل ملاحظۀ افراد وابسته در کشور، کتاب حاضر کوشیده است پس از تعریف مفهوم اختلال شخصیت وابسته، و سبک‌های شخصیتی چنین شخصیتی، مشکلات این افراد را از نظر نداشتن قاطعیت، ناتوانی در نه گفتن، ناتوانی در حل مسائل وتصمیم‌گیری، و خود کم‌بینی بررسی کند و بیماری‌های رایج مرتبط با این اختلال از قبیل اضطراب و افسردگی را به زبان ساده و برای عموم بیان کند تا درمان‌هایی کاربردی در این زمینه ارائه دهد.

شخصیت کودک در دورۀ ابتدایی شکل می‌گیرد و پس از آن تغییرات پیچیده‌ای در شخصیت به وجود می‌آید. شناخت این ویژگی‌ها بر اولیا واجب است. کتاب پیش رو تغییرات رشدی از جمله تغییرات جسمانی، ذهنی، روانی، اجتماعی واخلاقی را بررسی می‌کند. تعریف شخصیت و ویژگی‌های شخصیتی دانش‌آموزان نیز در این کتاب آمده‌اند. در ضمن، ناتوانی‌های یادگیری فرزندان در دورۀ ابتدایی نیز ذکر شده است. کتاب همچنین اصول آموزش مفاهیم دینی به کودکان را آورده و دربارۀ بعضی روش‌های آموزش این مفاهیم، مثل روش قصه‌گویی یا استفاده از مثال، توضیح داده است. در نهایت نیز چند راهکار بسیار ساده برای درمان نارسانویسی کودکان پیشنهاد کرده است.

امروزه والدین اهمیت زیادی برای رشد و شکوفایی استعداد‌های فرزندان خود قائل‌اند و اهمال‌کاری تحصیلی یکی از دغدغه‌های بسیاری از آن‌هاست. کتاب حاضر در راستای رفع مشکل اهمال‌کاری، می‌کوشد در پنج فصل به این موضوع بپردازد. در فصل اول مفاهیم بیان می‌شوند و در فصل بعد نظریه های مربوط به موضوع، ویژگی‌های افراد اهمال‌کار و عوامل مؤثر در این جریان برشمرده می‌شوند. در فصل سوم، خلاقیت در دیدگاه‌های مختلف و عوامل مؤثر بر خلاقیت و خصوصیات افراد خلاق ذکر می‌شود. سبک‌های فرزند‌پروری و پیامدهای هرشیوه در فصل چهارم بررسی می‌شوند. در فصل آخر نیز رابطۀ خلاقیت و سبک‌های فرزند‌پروری با اهمال‌کاری مطرح و پشنهادهایی ارائه می شوند.

اصلاح و بهبود یک موضوع فرهنگی و پیچیده، مانند تدریس، به کوشش و تلاش همه دست‌اندرکاران از جمله دانش‌آموزان، والدین و معلمان نیاز دارد. درس‌پژوهی روشی برای اصلاح شیوه آموزش است. این کتاب، به بررسی و تجزیه و تحلیل راهکارهایی می‌پردازد که گروه‌های موفق درس‌پژوهی به کار برده‌اند تا عملکرد درس‌پژوهی را سازنده، مطمئن و جامع کنند. این کتاب در 9 فصل به مباحثی چون درس‌پژوهی در عمل، تشکیل یک گروه درس‌پژوهی، متمرکز شدن تحقیق،شکل‌های گوناگون درس‌پژوهی و .... اشاره دارد.