آموزش و پرورش

کتاب «در تمنای یادگیری»، از بزرگانی سخن می‌گوید که در صحنه‌های خُرد کلاس و مدرسه یا تصمیم‌گیری کلان آموزش‌وپرورشی، نقش داشته‌اند. در این کتاب، نقش و اهمیت عمل و تجربه‌ اندیشه‌ورزان در حوزه‌ تعلیم‌و‌تربیت، مستندسازی شده است. جلد دوم از این کتاب‌ دربردارنده‌ داستان زندگی بزرگان عرصه تعلیم‌و‌تربیت است که در قالب گفت‌وگو، تنظیم شده است. در بخش دیگر نیز تجارب این افراد در عرصه‌های علمی و عملی، بازتاب داده شده است.

در حیطه آموزش‌وپرورش، مقایسه یا تطبیق می‌تواند بین رویدادهای آموزشی داخل یک نظام آموزش‌وپرورش صورت گیرد یا در سطح وسیع‌تری ویژگی‌های گوناگون یک نظام تربیتی با نظام‌های تربیتی کشورهای دیگر مقایسه شود. در این کتاب، نظام آموزشی کشورهای انگلستان، ایران، ژاپن، کره جنوبی، فنلاند، و سنگاپور، بررسی و با یکدیگر مقایسه می‌شود.

در برنامه درسی ملی، نقش معلم به‌عنوان نمونه‌ای بی‌نظیر و مورد اعتماد در زمینه‌ آموزش و تربیت دانش‌آموزان مشخص گردیده است. او وظیفه‌ تدوین، اجرا و ارزشیابی برنامه درسی و تربیتی را در نظام آموزشی برعهده دارد. یک معلم خوب از پنج ویژگی «تعقل»، «ایمان»، «علم»، «عمل» و «اخلاق» برخوردار است. همه‌ جوامع باید به منزلت و جایگاه معلم اهمیت بدهند؛ زیرا تربیت سرمایه‌های انسانی در نهاد اجتماعی مدرسه و زیردست معلم صورت می‌گیرد. کتاب «شاخص‌های جهانی منزلت معلم»، جایگاه اجتماعی معلمان را در کشورهای دیگر مورد بررسی قرار می‌دهد.

«تیموتی واکر» در این کتاب 33 راهبرد ساده برای کلاس‌های درس «شاد» را معرفی می‌کند که از معلمان فنلاندی آموخته است و آن‌ها را در کلاس‌های خود به‌کار گرفته است. واکر در مورد ایجاد مدارس شاد، طبق پنج «مؤلفه» «شادی» که عبارت‌اند از: «آسایش»، «تعلق‌خاطر»، «استقلال»، «تسلط» و «ذهنیت»، راهبردهای واقع‌بینانه‌ای را ارائه می‌دهد.

یکی از دروس اختصاصی دانشجویان دانشگاه فرهنگیان که معلمان آینده جامعه و مربی نسل جدید خواهند بود، «سند فلسفه تربیت در جمهوری اسلامی ایران» است. هدف از این درس آشنایی با مبانی، اصول، جایگاه و نیز چیستی و چرایی و چگونگی تربیت از دیدگاه علمای اسلام است؛ از آنجا که متن اصلی سند با رویکرد فلسفی و استدلالی نوشته شده در این کتاب، سعی بر آن بوده است تا در قالبِ سیزده درس و سه جلسه با محوریت درس چهاردهم، مطالب آن کتاب ساده‌سازی و ارائه شود.

کتاب حاضر تاریخچۀ شکل‌گیری مدرسه را از ابتدای تاریخ واکاوی می‌کند. نویسنده از عصر بی‌مدرسه‌ای آغاز کرده، به عصر مدرسۀ مقدس که از سال 62 تا 1168 شمسی است، رسیده است. سال‌های 1170 تا 1317 شمسی را عصر مدرسۀ نجات نامیده و به عصر مدرسۀ هژمونیک رسیده که تا سال 1377 را در برمی‌گیرد و در نهایت به عصر کاغذی و سال 1398 رسیده است.

«خاطره‌ها روشنی‌بخش زوایای تاریک برخی وقایع و علت‌ها هستند. با خاطره‌ها گذشته‎ها حضور می‌یابند و مانده‎های در ذهن بیدار می‏‌شوند. پاره‌‏ای یادها را زنده باید داشت، چه نیک و چه تلخ». کتاب حاضر حاوی خاطرات نویسنده است، برش‌هایی از روزگار کودکی و نوجوانی‌اش در گیرودار درس و مدرسه و بازیگوش‌هایش. او تأکید می‏‌کند که از خطاها باید پرهیز کرد. او از معلمان کاردان و پخته‎اش قدردانی می‌کند. نگاه نویسنده جامعه شناسانه و تربیتی است. او رفتارها را واکاوی می‌کند و توضیح می‌دهد. شخصیت‌ها با عملکردهایشان معرفی می شوند و مخاطب ناخوداگاه به رفتارهای خودش فکر می کند.

کتاب حاضر تجربیات فردی است که خود آموزگار، مدیر مدرسه، رئیس آموزش و پرورش کوهپایه و حدود سی سال کارشناس مسئول آموزش ابتدایی استان اصفهان بوده است. این خاطرات ضمن آن‌که تجربه‌های زیسته یک مدیر را در اختیار معلمان و مدیران کشور می‌گذارند، تصویری از سختی‌ها و دشواری‌های کار نیروها و کارشناسان فرهنگی را خصوصاً در استان‌ها در سی سال گذشته ترسیم می‌کنند.

سند 2030 دومین سند جنجال‌برانگیز یک دهۀ اخیر محسوب می‌شود. انگاره‌هایی که از این سند در ذهن مردم شکل گرفتند، بسیار متنوع بودند. نویسنده در این کتاب، در دو بخش مواجهه‌ای انتقادی با متن سند داشته است: آسیب‌های ناظر به خود دستورکار سند برای توسعۀ پایدار، و آسیب‌های معطوف به موجودیت، هویت و شرایط جمهوری اسلامی ایران.

رهنمای سعادت از نخستین کتاب‌های درسی ویژۀ دختران در مدرسه‌های جدید ایران است که احمد سعادت، مدیر انتشارات و کتاب‌فروشی سعادت، آن را در سال‌های پایانی حکومت قاجار در تهران تألیف و منتشر کرد. کتاب حاضر از مجموعه‌ای چندجلدی که نخستین کتاب‌های کودک و نوجوان چاپ‌شده در ایران را در بر می‌گیرند، در مقدمه به چگونگی تأسیس و عمومیت‌یافتن مدرسه‌های دخترانه در ایران نگاهی گذرا می‌کند و نخستین آثاری را که در دورۀ مظفرالدین شاه و محمدعلی‌شاه برای دختران منتشر شدند، نام می‌برد. همچنین، با آوردن متن اصلی کتاب «رهنمای سعادت»، ساختار و مضمون‌آن کتاب و بازتاب اجتماعی آن در ایران را نیز بررسی می‌کند.