خاطره

کتاب «خانوم ماه» روایتی است از زندگی خانم‌ناز علی‌نژاد، همسر شهید شیرعلی سلطانی. برجستگی این اثر در تقریظ رهبر معظم انقلاب اسلامی بر آن نهفته است که گواهی بر اهمیت و غنای محتوایی آن است. با پیشروی در صفحات، درمی‌یابیم که با زنی 27 ساله و مادر پنج فرزند روبرو هستیم که داغدار همسر شهید خود است؛ روایتی که به شکلی کاملاً زنانه به تصویر کشیده شده است. لحن کتاب، گویی بازتابی از گفت‌وگوهای صمیمانه است؛ شهیدی که در نگاه همسرش زنده است و گویی همچنان در کنار خانواده حضور دارد، مراقب فرزندان است و نقش او به عنوان پدر هیچ‌گاه کمرنگ نشده است. این پایداری و حضور معنوی شهدا در زندگی همسرانشان، وجه تمایز این دسته از روایت‌هاست. حاج شیرعلی، در کوشک قوامی شیراز، به مکانی متبرک بدل شده که زیارتگاه عاشقان و حاجت‌مندان از سراسر ایران است. «خانوم ماه» در نهایت، داستانی حقیقی و عاری از پیرایه‌های تخیلی است که به صبر، استقامت و زندگی بانوی فداکار، هم در دوران حیات همسر و هم در سال‌های پس از شهادت او، می‌پردازد و به عنوان نمادی از پایداری زنانه مورد ستایش قرار گرفته است.

این مجموعه مستند چهارجلدی، روایتی تکان‌دهنده از زندگی مردم فلسطین تحت اشغال اسرائیل است که با تصاویر مستند و اسناد دقیق، سیاست‌های سرکوبگرانه را به تصویر می‌کشد. جلد اول با تمرکز بر سال‌های 2003 تا 2005، لحظات دردناک و امیدوارکننده را در مکان‌هایی مانند دیر بلوط، جنین و نابلس روایت می‌کند. در این بخش، از برداشت زیتون و ربودن کشاورزان گرفته تا ساخت دیوار حایل و خشونت‌های شهرک‌نشینان بازگو شده است. این کتاب نه تنها یک سند تاریخی است، بلکه فریاد خاموش زنان، کودکان و خانواده‌هایی است که در ایست‌های بازرسی و اردوگاه‌های آوارگان زندگی می‌کنند.

این مجموعه شامل چندین جلد کتاب است که هرکدام به موضوعی از رشد، احساسات، و تجربه‌های روزمره‌ی کودکان می‌پردازد؛ از تولد و خانواده گرفته تا دوستی، طبیعت و خیال‌پردازی. شاعر در این مجموعه تلاش کرده است تا شعرهایی بنویسد که هم کودک از شنیدنش لذت ببرد و هم والدین هنگام خواندن، حس گرمی و صمیمیت را تجربه کنند. روز تولد یکی از زیباترین روزهای زندگی کودکان است. پدرها و مادرها می‌کوشند این روز را به خاطره‌انگیزترین روز کودکان تبدیل کنند. این مجموعه با شعرهایی زیبا به چنین ایده‌ای کمک می‌کند.

کتاب حاضر، حاوی خاطرات تعدادی از آزادگانی است که در این هشت سال با مرحوم سیدعلی اکبر ابوترابی در یک یا چند اردوگاه زندانی بوده‌اند. این خاطرات که پس از حدود 24 سال گردآوری شده قطره‌ای از دریای شخصیت آن فرزانه می‌باشد. در این اثر نزدیک به هفتاد خاطره گردآوری و نقل شده که عناوین برخی از آنها عبارت است از: تبرئه، تیغ و خرما، اردوگاه عنبر، گل و طلا، مربی جودو، تفتیش، ایثار، تحقیر، سلول انفرادی، ورزش، مسابقه دو، راه خدمت، هدیه تعارفی، جیره‌بندی، صلیب سرخ، عصا و….

امروز و فردای ما آدم‌ها حاصل یاد گرفتن‌های دیروز ماست. کتاب «دیروزِ فردا» ـ دفتر سوم از روایت ستارگان ـ مجموعه‌ای از چهل روایت است. روایت انسان‌هایی که برای تربیت و دانش امروز ما ایرانیان تلاش کرده‌اند و در این راه ملالت‌های فراوان کشیده‌اند. این افراد، اولین مدیران و مؤسسان مدارس در ایران، نویسندگان حوزه تعلیم و تربیت، مروجین علم و دین و حامیان عرصه آموزش را شامل می‌شود.

کتاب «کلنا قاسم» مستند داستانی تلفیقی از واقعیت و داستان است که هم وقایع شهادت سرهنگ حسن صیادخدایی را باز می‌گوید که از مدافعان حرم و سربازان حاج قاسم در عرصه نبرد با داعش بود و هم وقایع انتقام از عوامل ترور ناجوانمردانه آن شهید بزرگوار و دو نفر از نیروهای اتاق فکر ترور شهید سلیمانی عزیز را بیان می‌کند که بر اساس دیدگاه‌های گوناگون شخصیت‌های رمان نوشته شده است.

کتاب «جهاد دیروز، مقاومت امروز» شامل خاطرات ایثارگران مسجد است که حاوی 16 خاطره بوده و به زبانی ساده و روان به نگارش درآمده است. «به همین سادگی و قشنگی»، «از اینکه شهید نشدم، خوشحال بودم»، «وقتی قطعنامه 598 قبول شد»، «از روستا تا مدرسه عشق»، «پدرم از مبارزین بود» و «چند روایت از شهادت 5 فرمانده ارشد» عناوین برخی از این خاطرات است که در فهرست کتاب جای گرفته است. کتاب به نوعی تطبیقی بین جهاد در گذشته و مقاومت در حال حاضر ارائه می‌دهد. در یکی از این خاطرات آمده است: «وقتی انقلاب پیروز شد مردم در یک انتخابات آزاد، به جمهوری اسلامی رأی مثبت دادند، چون همه مردم پاک و بی‌تزویر، فداکار و عاشق اسلام بودند چندی نگذشت که جنگ داخلی شروع شد، جنگ بر سـر قدرت گروه‌های منافقین و سلطنت‌طلب‌ها که مدعی حکومت بودند. تازه کار ما شروع شد. منافقین از دو زاویه حمله می‌کردند، نظامی و عقیدتی، درواقع جوانان را با نظرات گمراه‌کننده فریب می‌دادند. ما هم باید در این دو شاخه قوی می‌شدیم تا مدافع خون شهدا باشیم.»

کتاب «برای فردا» مجموعه خاطرات تقی نوید است. این کتاب به بازگویی خاطرات شخصی نویسنده از دوران کودکی تا بزرگسالی می‌پردازد. ویژگی‌های بارز کتاب عبارت‌اند از: توصیف دقیق و ملموس زندگی در تهران قدیم؛ روایت دست اول از وقایع مهم تاریخ معاصر ایران مانند: ملی شدن صنعت نفت؛ شرح سفرهای زیارتی و سیاحتی نویسنده به کشورهای مختلف؛ بیان دیدگاه‌ها و نظرات نویسنده در مورد مسائل مختلف سیاسی و اجتماعی می‌باشد. در کتاب می‌خوانیم: «یک هفته‏‌ای می‌شد که از زندان آزاد شده بودم، در زندان به هم‌سلولی‌ام قول داده بودم که خبری از او به مادرش بدهم. راهی فروشگاه بزرگ کوروش شدم. پس از گشتی در فروشگاه به طبقۀ مربوطه رفتم و از خانمی سراغ او را گرفتم. مرا به فردی که پشت میزی نشسته بود معرفی کرد و گفت: «ایشان سراغ فلان خانم را می‌‏گیرد.» آن مرد با آشفتگی گفت: «چه کارش داری؟ »...»

یکی از شیوه‌های روایتگری، خاطره‌نویسی به شیوه جمع‌نگارانه می‌باشد. «پلاک پ» حقایق زنان حماسه‌ساز دفاع‌مقدس در شهر شیراز را از پاییز 1359 لحظه شروع جنگ تا پایان امضای قرارداد 598 به‌صورت دنباله‌دار روایت می‌کند. این شیوه نگارش از آنجا که دفاع مقدس را از زاویه نگاه زنانه روایت کرده، مغتنم و قابل بهره‌برداری است. نقطه عطف کتاب ساختمانی نیمه‌کاره است که در آن خانم‌های خیاط‌، نان‌پز، و ... کنار هم قرار می‌گیرند و با خاطره‌های تلخ و شیرین خود، اعم از مادرشدن حین کار پشتیبانی تا نائل‌شدن به مقام پرافتخار مادری شهدا، خواننده را همراه روزهای خود می‌کنند و نام‌شان به عنوان زنان پشتیبان دفاع‌مقدس در تاریخ ثبت شده است.

این اثر با روایت‌هایی از زنان حاضر در تسخیر سفارت آمریکا، نگاهی تازه به این واقعه تاریخی برای علاقه‌مندان به تاریخ انقلاب اسلامی، مطالعات مربوط به نقش زنان در تحولات سیاسی و بررسی ابعاد مختلف واقعه‌ی تسخیر سفارت آمریکا ارائه می‌دهد. این روایات بیانگر آن است که زنان، برخلاف تصویری که رسانه‌های غربی ارائه می‌دهند، در مسیر مبارزه و تصمیم‌گیری‌های انقلابی نقش مهمی ایفا کرده‌اند و تنها ناظری منفعل در تحولات اجتماعی نبوده‌اند. در بخشی از کتاب می‌خوانیم: در آذر یا دی ماه 1358 بود که دور محوطه را مین‌گذاری کردند که مردم وارد لانه نشوند ... اصلاً کسی از این نمی‌ترسید که آمریکا می‌خواهد چه کند...