طیف اتیسم

کودکان و نوجوانان مبتلا به اختلال رشد، مانند همه انسان‌ها، دارای احساسات، نیازها و تجارب جنسی‌اند؛ اما فرصت کسب دانش جنسی برای آن‌ها، محدودتر از افراد عادی است. والدین و مربیان نیز ممکن است ندانند چگونه این آموزش‌ها را انجام دهند که متناسب با نیازهای رشدی آن‌ها باشد. در نتیجه، این کودکان ممکن است به راحتی توسط دیگران مورد سوءاستفاده قرار گیرند. نویسنده درصدد است در این کتاب، راه‌کارهایی را برای آموزش مسائل جنسی به فرزندان مبتلا به اتیسم ارائه دهد. وی می‌گوید فعالیت‌های این کتاب را در درجه اول، برای کار گروهی با کودکان دبستانی طراحی کرده است؛ گرچه بسیاری از فعالیت‌ها از قابلیت آموزش فردی نیز برخوردارند.

کتاب حاضر از متونی است که در زمینه بهبود مهارت‌های گفتار و خوردن کودکان اتیستیک تألیف شده است. اختلالی که زمان و هزینه زیادی از خانواده را مصروف خود می‎کند. این کتاب به عنوان منبعی پایه برای طرح کار و برنامه درمان برای این کودکان در خانه و مدرسه استفاده می‎شود. سرفصل‌های این کتاب مطابق با نیازهای کودکان اتیستیک تدوین شده است. همچنین به طور ویژه‎ای می‌‏تواند نشان‌دهنده چگونگی کمک‌رسانی درمان‎های دهانی ــ حرکتی در افزایش آگاهی دهانی، حساسیت عادی دهانی، افزایش تفکیک حرکتی، بهبود استقامت دهانی و تسهیل الگوهای حرکتی عادی باشد.

اختلال طیف اتیسم، یکی از شایع‎ترین اختلال‌های عصبی ـ تحولی تشخیص داده شده در دوران کودکی است که گروه بزرگی از اختلال‌های ناهمگن را شامل می‎شود. این اختلال معمولاً شامل نشانه‌های بسیاری است که به سه حوزه تقسیم می‎شوند. نارسایی در تعاملات اجتماعی، نارسایی در ارتباطات کلامی و غیرکلامی و الگوهای تکراری و کلیشه‏‌ای رفتارها و علائق. کتاب حاضر در چهار فصل تدوین شده است. در فصل اول، این اختلال معرفی می‌شود. در فصل دوم، شیوه‌های آموزش به دانش‌آموزان مبتلا مورد بررسی قرار می‌گیرد. در فصل سوم ملاحظات درمانی و در فصل چهارم نیز توان‌بخشی حسی به این گروه از کودکان به بحث گذاشته می‌شود.

تمام انسان‌ها در رشد حرکتی، توالی مشابهی را پشت سر می‌‏گذارند؛ اما گاهی عوامل متعددی ازجمله، مسائل ژنتیکی، عفونت، ضایعه‌های ناشی از ضربه و مسمومیت، کمبود اکسیژن و از طرف دیگر محرومیت حسی ـ هیجانی باعث می‎شود که در این فرایند مشکلاتی ایجاد شود و درنتیجه، مهارت‌های حرکتی درشت و ظریف، هماهنگی حرکتی و حتی زبان، جریان طبیعی خود را طی نکنند و فرد دچار مشکل شود. نویسنده انواع مهارت‎ها را برمی‌شمرد و تمرینات متعددی برای تقویت مهارت‌های شناختی ـ حرکتی این کودکان ارائه می‌دهد.

اختلال «تورت» اختلالی عصبی ـ مغزی است که در اثر نامتعادل بودن فعالیت‌های شیمیایی مغز به وجود می‌آید که پیش‌زمینه ارثی دارد. آموختن هرچه بیشتر درباره این اختلال بهترین و مؤثرترین روش مبارزه و سازش با آن است. این کتاب راهنمایی است برای افراد مبتلا به این اختلال، والدینِ کودکان مبتلا، آموزگاران، دوستان و سایر افراد خانواده مبتلا به اختلال تورت. در این کتاب جنبه‎های پزشکی، بیولوژیکی ـ عصبی و جدیدترین نتایج به دست آمده از پژوهش‌های علمی و فرضیه‌های پذیرفته شده در ارتباط با این اختلال، به طور خلاصه و با زبانی ساده ارائه شده است.

بسیاری از اختلالات رشدی، از جمله درخودماندگی یا اتیسم و نقص توجه، نشانه‌ها و مشکلاتی در زمینۀ هماهنگی جسمانی دارند. این کتاب رهنمودهایی عملی برای والدین، معلمان و درمانگران ارائه می‌دهد. اختلالات رشدی خاص دوران کودکی شامل بیش‌فعالی با کمبود توجه، اختلال طرح‌ریزی حرکتی، یا اختلال هماهنگی رشدی، ناتوانی‌های خاص یادگیری، درخودماندگی و اختلال نافذ رشد و نیز پیشنهادهایی برای کودکان دارای مشکلات بارزتر اثرگذار بر رشد و کنترل حرکتی مانند فلج مغزی یا عقب ماندگی ذهنی از موضوعات این کتاب هستند.

اوایل کودکی دوره‌ای حساس است که کودکان در آن به رشد جسمی، شناختی و هیجانی می‌رسند. مداخلۀ آگاهانه در این دوره، به پیشرفت رشدی کودک کمک می‌کند. کتاب حاضر در ابتدا مسیر و شاخصه‌های رشد را در کودک عادی بررسی می‌کند. سپس به رشد کودکان مبتلا به اتیسم، فلج مغزی و اختلال رفتاری می‌پردازد. تغذیه برای رشد بهینه و مراقبت به منظور رشد متناسب کودکی نیز در بخش‌های پایانی کتاب مطرح شده‌اند.

کتاب حاضر در وهلۀ اول چهار دستورالعمل برای ارزیابی بالینی کودکانی ارائه می‌کند که به اختلال سلوک یا مقابله‌ای مبتلایند. در بخش بعدی، روش‌های گام به گام پیشبرد برنامۀ تجربی مؤثر برای آموزش والدین در مدیریت رفتار نافرمانی کودک و سپس مجموعه‌ای دست‌برگ برای استفادۀ والدین در طول برنامه‌ریزی آموزشی آمده‌اند. کتاب برای افرادی مناسب است که تجربه‌هایی در این باره دارند و برای خدمت رسانی آموز ش دیده‌اند. در واقع، راهنمایی بالینی برای اجرای مناسب روش‌های مدیریتی رفتار کودکان است.

بعضی کودکان از نظر هوشی، جسمی، روانی و اجتماعی با هم‌سالان خود تفاوت دارند و به آموزش‌های ویژه نیازمندند. این کودکان استثنایی باید شناخته شوند تا از آسیب‌ رسیدن بیشتر به آن‌ها جلوگیری شود. کتاب حاضر به طور خاص و با توضیحات مفصل به این موارد می‌پردازد: کم‌توانی ذهنی، تیزهوشی و خلاقیت، اختلال طیف اتیسم، نقص توجه و بیش‌فعالی، اختلالات یادگیری خاص، کم‌بینایی و نابینایی، کم‌شنوایی و ناشنوایی، مشکلات تکلمی، و معلولیت جسمی حرکتی.

مربیان و معلمان اولین کسانی هستند که با کودکان دچار اختلال نارسایی توجه-فزون‌کنشی مواجه می‌شوند. کتاب حاضر فراتر از توصیف مشکلات آشکار این کودکان و نوجوانان، به مشکلات این افراد در مدرسه می‌پردازد و چرایی آن‌ها را بررسی می‌کند تا مربی آگاهانه روش مداخلۀ خاص خود را بیابد. دربارۀ محورهای اصلی آموزشی، توان‌بخشی، و روان‌شناختی دانش‌آموزان مبتلا بحث شده و فهرستی از آنچه مربی می‌تواندبرای شناخت بهتر و کمک انجام دهد، در اختیار او قرار گرفته‌است.