طیف اتیسم

اتیسم اختلالی است که در صورت مداخلۀ درست و به موقع می‌تواند فرد را در بزرگ‌سالی به جنبه‌هایی از زندگی عادی نزدیک کند. این کتاب بر روش‌های کمک به کودکان دچار اتیسم که در مکالمۀ روزانه با والدین، معلمان و هم‌سالان مشکل دارند تمرکز می‌کند.در فصل اول، بعضی از دلایل شرکت نکردن کودکان اتیستیک در مکالمه ذکر شده‌اند. فصل دوم منظور نویسنده از «متون و حذف متون» را شرح می‌دهد و دربارۀ پرورش مهارت‌های پیش‌نیاز و آماده‌شدن برای آموزش استفاده از متون به کودکان اتیستیک مباحثی ارائه می‌دهد. در ادمه، نحوۀ استفاده از متون برای کودکانی که کلمه و عبارت را می‌گویند و دربارۀ ارزیابی پیشرفت‌ها و تعامل آنان مطالب مهمی به میان می‌آید. فصل‌های بعدی چگونگی استفاده ار این روش‌ها را در جوانانی که سطوح زبانی متفاوتی دارند توضیح می‌دهد.

کودکان دچار اختلال در‌خود‌ماندگی در حوزه‌های ارتباطی، زبان‌بیانی، مهارت‌های اجتماعی و رفتار سازشی نقصان آشکاری از خود نشان می‌دهند. والدین و خواهروان و برادران چنین کودکانی نیز استرس زیادی را تحمل می‌کنند. کتاب حاضر در مقدمه ویژگی‌های چنین کودکانی را بررسی می‌کند. سپس در فصل‌های اول و دوم چالش‌های زندگی با این کودکان را ذکر ونیازهای اساسی والدین کودکان اتیسم را بیان می‌کند. ارتقای ارتباط بین اعضای خانواده و شناخت نیازهای اعضای خانواده، و اولویت ‌بندی و سازمان‌دهی آن‌ها برای پاسخ‌گویی به نیازهای تک تک اعضای خانواده نیز موضوع فصل‌های سوم و چهارم هستند. آموزش مهارت‌های جدید برای هدایت کودک دچار درخودماندگی در راستای رسیدن به استقلال فردی موضوع فصل‌های پنجم تا هشتم است. پس از آن، بر افزایش خود مهارگری و مشارکت فعالانه در جامعه تأکید شده است. در فصل سیزدهم روش‌های مقابله‌ای مؤثر در شرایط اضطراری بیان شده‌اند. فصل نهایی کتاب نیز ابزارهایی برای سنجش اثربخشی درمان‌های مناسب این کودکان معرفی می‌کند.

اختلال اتیسم نوعی اختلال عصب شناختی پیچیده است. این کتاب به خواننده، حال والد باشد یا مربی یا مراقب، درس‌های زندگی با کودک دچار اختلال اتیسم را می‌آموزد. نویسندهمادر فرزندی با این اختلال است و تکنیک‌های کاربردی برای آموزش کودکش را به رشتۀ تحریر درآورده است. او کوشیده است بازی و سرگرمی را وارد زندگی کودک کند تا نه کودک از آموزش خسته شود و نه مربی. کتاب در 16فصل تنظیم شده است که عبارت‌اند از: چرا بازی کردن مهم است؛ مهارت‌های اولیه برای بازی‌کردن؛ بازی‌های ساختاری؛ کامپیوتر ابزاری مفید و سودمند؛ اسباب‌بازی‌ها؛ بازی‌های رومیزی و جورچین‌ها؛ موسیقی؛ نوبت‌گیری دربازی؛ فعالیت‌ها و بازی‌های فیزیکی؛ بازی بیرون از خانه؛ آب‌بازی؛ پتانسیل تلویزیون؛ خلاق‌بودن؛ بازی‌های تخیلی؛ معرفی کتاب و کتاب‌خوانی؛ مشکلات، ناراحتی‌ها و کج‌خلقی‌ها.

رفتارشناسی درمانی نوعی روان‌درمانی است که اثربخشی آن در درمان افسردگی و اضطراب ثابت شده‌است. نویسندۀ کتاب حاضر می‌کوشد ابزاری در اختیار مخاطب قراردهد تا به کمک آن بتواند بر ناراحتی‌های روانی غلبه کند. این کتاب شامل مجموعه‌ای تمرین است که در جلسات رفتاردرمانی شناختی به بیماران داده می‌شوند. نویسنده به منظور سهولت بخشی در انجام تمرینات ، از بذله‌گویی و شوخی نیز سود جسته است. در ضمن، ضرورتی برای خواندن همۀ بخش‌های کتاب یا ترتیب خواندن آن‌ها لحاظ نشده‌است. در بخش اول کتاب، اصول اولیه طرح شده‌اند و در بخش دوم موضوع از میان بردن مشکلات و تعیین هدف در زندگی مورد نظر است. استفادۀ عملی از رفتار در بخش سوم آمده و بخش چهارم با عنوان«پیش به سوی آینده» به مخاطب کمک می‌کند باورهای پایاتری پیداکند و در صورت بازگشت بیماری از آموخته‌ها کمک گیرد. در بخش پنجم به 10 نکته برای کارکردن با متخصصان روان‌درمانگر، بهتر خوابیدن و افزایش انگیزه برای بهترشدن اشاره شده‌است.

مخاطبان کتاب حاضر کودکان 8 تا 12 ساله‌ای هستند که بیش فعال تشخیص داده شده‌اند. نویسندگان کتاب در مقدمۀ آن تأکید کرده‌اند که مطالب آن برای کودکان دچار اختلالات توجهی تهیه شده است. به همین دلیل هم در سراسر کتاب، با توصیه‌هایی در مورد طرز رفتار در مدرسه، طرز برخورد با دیگران، طرز انجام تکالیف‌ درسی، طرز گذراندن اوقات تفریح و استراحت، تهیۀ فهرست برای انجام کارها، دوست‌یابی و یافتن راه حل برای مشکلات، و نیز با تصویرهایی برای رنگ‌آمیزی، یافتن اشیا در تصویر و یافتن کلمات در جدول حرف‌های الفبا، کوشیده‌اند توجه عمومی مخاطبان را تقویت کنند. کتاب پنج فصل دارد و در همۀ فصل‌ها یادداشت‌هایی از کودکان نقل شده است که از مشکلات خود گفته‌اند و نویسندگان کتاب به آن‌ها پاسخ داده‌اند.

والدین و مربیان می‌توانندبا فراهم کردن محیطی شاد و سازنده برای فرزندانشان، به سلامت بهداشت و روان آن‌ها کمک کنند. کتاب حاضر، به عنوان منبع دو واحد درس بهداشت روانی کودکان استثنایی، به مربیان، کاردرمانگران و والدین کمک می‌کند به نحو مؤثرتری به بهداشت روان و تربیت این کودکان بپردازند. کتاب دوازده فصل دارد. فصل اول شامل کلیاتی دربارۀ اهمیت توجه به بهداشت روانی و اهداف آن است. در فصل دوم نویسنده به بهداشت روانی در خانواده‌های کودکان استثنایی پرداخته و راه‌های رویارویی آن‌ها با موضوع را بررسی کرده است. فصل سوم چند بحث اساسی و مهم دربارۀ اهمیت و ضرورت مشاورۀ ژنتیک و آزمایش‌های پزشکی برای جلوگیری از معلولیت در حوزۀ پیشگیری را دربرمی گیرد. در فصل‌های چهارم تا دوازدهم ویژگی‌های توصیفی-شناختی و تأثیر مسائل و مشکلات بهداشت روانی کودکان عقب‌ماندۀ ذهنی، تیزهوش، نابینا، ناشنوا، ناسازگار، ناتوان در یادگیری ویژه، ناتوان در زبان و گفتارر، و ناتوان در مهارت های رشدی-ارتباطی آمده اند. در پایان هر فصل راهبردهایی برای تأمین بهداشت روانی این کودکان ارائه شده و در قسمت نتیجه‌گیری نیز راه‌های مقابله با مشکلات بهداشت روانی مورد بحث قرار گرفته است.

"گروه‌های دانش‌آموزان با نیازهای ویژه، شامل دانش‌آموزان تیزهوش، کم‌توان ذهنی، مشکلات شنوایی، مشکلات بینایی، مشکلات تکلم، اختلالات یادگیری، اختلالات رفتاری، اختلالات حرکتی، و افراد دارای بیماری‌های صعب‌العلاج می‌شوند. در سه فصل اول کتاب، نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات در کلاس درس، انواع سخت‌افزارهای مورد نیاز در آموزش ویژه، و مزایا و نحوۀ کار با تختۀ هوشمند شرح داده شده است. فصل چهارم به معرفی گروه‌های گوناگون دانش‌آموزان دارای نیازهای ویژۀ آموزشی و منابع فناوری‌های کمکی مربوط به هر یک از گروه‌ها اختصاص دارد. فصل پنجم جنبۀ دیگری از کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات را در این زمنیه شرح می‌دهد و فصل ششم برخی منابع کمکی را معرفی کرده است. واژه نامۀ فارسی به انگلیسی و انگلیسی به فارسی و گزارش‌های چند مطالعۀ موردی درپایان کتاب آمده است.

نویسنده این کتاب به معرفی و نقد نظریه‌های سازنده‌گرایی و آموزش‌گرایی، و روش‌های تدریس معلم‌محور و دانش‌آموز‌محور پرداخته‌ و نیز انواع روش‌های تدریس به دانش‌آموزان دارای نیازهای ویژه را شرح می‌دهد. این دانش‌آموزان عبارت‌اند از دانش‌آموزان کم‌توان ذهنی و دانش‌آموزان دارای نارسایی یادگیری ویژه، اختلال نارسایی توجه-بیش‌فعالی، اختلال‌های هیجانی-رفتاری، اختلال‌های ارتباطی، آسیب شنوایی، آسیب بینایی، اختلال‌های طیف اتیسم، ناتوانی‌های چندگانه و آسیب‌های جسمی، و نیز دانش‌آموزان تیز هوش و با استعداد. سه فصل پایانی کتاب به موضوع‌هایی نظیری آموزش معلمانی که به دانش‌آموزان دارای نیازهای ویژه درس می‌دهند، مدیریت زمان و فضای آموزشی این کودکان، و ارزیابی میزان یادگیری آنان اختصاص دارند.

اختلال طیف اتیسم یکی از انواع اختلالات عصبی رشدی است که در عملکرد شخصی، اجتماعی، تحصیلی یا شغلی مشکلاتی را ایجاد می‌کند. شناسایی زودهنگام و مداخلۀ به‌هنگام از مؤثرترین راه‌ها برای آموزش، توان‌بخشی و بازتوانی این کودکان است.کتاب حاضر مجموعه‌ای است از رویکردهای آموزشی و درمانی کودکان دچار اتیسم تا بتواند مؤثرترین رویکردهای مداخله در این حوزه را با نقادی علمی و فراهم آوردن شواهد مربوط، به طور مشروح ارائه کند. به همین منظور، متن با بیان اثربخش‌ترین رویکردهای مداخلهای مبتنی بر شواهد آغاز می‌شود. در فصل‌های بعدی به درمان‌هایی اشاره شده است که برای مقابله با مشکلات کودکان دچار اتیسم در برخی جنبه‌های رشد استفاده می‌شوند. فصل آخر کتاب نیز به ارائۀ راه‌های درمانی مکملی می‌پردازد که شواهد اثربخشی آن‌ها محدود است.

افراد درگیر درمان و توان‌بخشی کودکان دچار بیماری‌های حاد و مزمن مخاطبان این کتاب خواهند بود. نویسنده کوشیده است کفایت اجتماعی کودکان دچار بیماری‌های حاد و مزمن را بررسی کند. در فصل اول کتاب بحث کفایت اجتماعی و بیماری‌های مزمن (دیابت، آسم،فیبروز کیسه‌ای، حمله‌های تشنجی) در کودکان، در فصل دوم بیماری‌های اکتسابی (سرطان و ضربه‌های مغزی) و در فصل سوم بیماری‌های ژنتیکی (سندروم ویلیامز، نروفیبروماتوز، توبروس اسکاروزیس، سندروم ترنر، سندروم X شکننده و فنیل کتونوریا) بررسی شده‌اند. البته نویسنده به همۀ بیماری‌ها نپرداخته‌است، اما شایع‌ترین آ‌ن‌ها را آورده‌است.