متوسطه نظری

کتاب حاضر دفتر ششم از مجموعه‌ای چندجلدی در پاسخ به شبهات کلامی است. این جلد در موضوع «عدل الهی»است. در این کتاب تحلیل و نقد شبهاتی مطرح‌اند، از جمله: چرایی رخنه در عالم مادی، علت عدم خلقت عالم بدون شر و کاستی، فلسفۀ خلقت حیوانات وحشی و موذی، خلقت شیطان و مهلت وی، علت گرایش انسان به سوی شر، آسیب انسان از تفاوت‌ها و تبعیض‌ها، و ناسازگاری آموزه‌های اخروی دین با عدالت الهی.

کتاب حاضر دفتر چهارم از مجموعه‌ای چند جلدی در پاسخ به شبهات کلامی است. این جلد در موضوع «امامت»است. در این کتاب تحلیل و نقد شبهاتی مطرح‌اند، از جمله: اصل امامت، شبهات ناسازگاری اصل امامت با اصل خاتمیت مانند ناسازگاری عصمت، نظریۀ نصب شیعه مبنی بر نصب حضرت علی به مقام امامت، شانزده اصل توجیه اهل سنت و بعضی معاصران بر نصوص دال بر امامت حضرت علی، و صفات ائمه.

قصه‎های قرآن به دلیلِ وجود عناصر ادبی و هنری برجسته نهفته در آن، برای اهل ادبیات اهمیتی دوچندان یافته است. به گونه‌ای که در میان داستان‌نویسان و اخیراً نمایشنامه و فیلمنامه‎نویسان، بحث‎های بسیاری را برانگیخته است. نویسنده در کتاب حاضر ابتدا سوره یوسف را ترجمه کرده است و شأن نزول آن را توضیح می‌دهد. سپس شرح می‌دهد که واژه قصه به این شکل در هیچ جای قرآن نیامده است؛ اما مترادف‌های آن مثل قصص، قصصهم، قصصنا و... در مجموع ۲۶ بار و در ۲۱ آیه آمده است و به ترتیب آیات مذکور را آورده است. برخی از تفاوت‌های قصه یوسف در کتاب «عهد عتیق» و کتاب قرآن، یکی دیگر از بخش‌های کتاب است.

تاریخ فرهنگی حوزۀ جدیدی از معرفت در حیطۀ علوم اجتماعی و انسانی است که به جنبه‌های پنهان زندگی انسانی توجه می‌کند. کتاب حاضر به مبانی معرفت‌شناسی و روش‌شناسی تاریخ فرهنگی پرداخته‌است. در این کتاب دو نگرش تاریخی و انسان‌شناختی با هم پیوند خورده‌اند و از تاریخ به‌عنوان بستر شناخت الگوهای رفتاری، باورهای ذهنی و امیال و آرزوهای آدمیان سخن گفته‌شده‌است. مفاهیم کتاب در این فصل‌ها دسته‌بندی شده‌اند: بررسی اجمالی تغییر و تحول در مفهوم فرهنگ و تعریف اجمالی آن از دیدگاه دینی؛ چیستی، چرایی و چگونگی شکل‌گیری و گسترش تاریخ فرهنگی؛ روش‌شناسی مطالعات فرهنگی و تاریخ فرهنگی.

این کتاب به نقد و ارزیابی گفتمان‌های سیاسی و اجتماعی مطرح در جمهوری اسلامی ایران از دوم خرداد 76 تا 22 خرداد 88 پرداخته است. نویسنده با تبیین، ارزیابی و مقایسۀ دو گفتمان «اصلاح‌طلبی» و «اصول‌گرایی عدالت‌خواه» کوشیده است دلایل محوری و فرعی هر گفتمان را بازشناسد، و تحلیل و آسیب‌شناسی کند.

کتاب حاضر شامل مجموعه مقاله‌هایی است که در بیستمین سال پیروزی انقلاب اسلامی تدوین و منتشر شدند. مقایسۀ وضعیت امروز آرزوهای ضدانقلاب با بیست سال پیش، استحکام و ریشه‌دارتر شدن جریان انقلاب و اندیشۀ امام خمینی را نشان می‌دهد. مقاله‌ها از سرشناسان حوزۀ خود هستند و در چند دسته ارائه‌شده‌اند: مبانی نظری اندیشۀ انقلاب اسلامی؛ زمینه‌ها و عوامل مؤثر در انقلاب؛ انقلاب اسلامی در نگاه دیگران؛ چالش‌های بیست‌ساله؛ نقد و ارزیابی برخی از دستاوردها؛ نگاهی به آینده.

مفاهیم یکی از ابزارهای مهم در تجزیه و تحلیل سیاسی هستند. چگونگی کاربست مفاهیم یکی از دلایل شکل‌گیری جبهه‌های فرهنگی و سیاسی است. در این کتاب، با گذر از ظواهر و تبلیغات (سطح)، به معنا، مقصود و کارکرد(عمق) توجه شده‌است. فرایند شکل‌گیری جبهه‌های فرهنگی سیاسی متفاوت و معارض با یکدیگر، در سیری منطقی و با استناد به ادبیات موجود، مفاهیم و تعبیرهای رایج در حوزۀ جامعه‌شناسی سیاسی، به‌صورت مقایسه‌ای میان پارادایم جبهۀ فرهنگی انقلاب اسلامی با پارادایم جبهۀ فرهنگی معارض معرفی شده‌اند تا در نهایت بتوان حدود و مرزها را تشخیص داد.

اکتشاف، ساختاربندی و بسط پاره‌ها و ابعادی از نظریۀ فرهنگی آیت‌الله مطهری در این کتاب در شش فصل سامان یافته‌است. ابتدا مبانی نظری ارائه شده و سپس ماهیت، پویایی، فضیلت‌ و کارکردها آمده‌اند. حکومت دینی و مداخله در عرصۀ فرهنگ، تعاملات فرهنگ اسلامی و جامعۀ ایرانی، علل فرهنگی انحطاط تمدن مسلمین، غرب و فرهنگ غربی نیز موضوعات فصل‌های بعدی هستند.

این کتاب از مجموعه کتاب‎های «هزارویک شب» است. در این مجموعه، داستان‌ها براساس موضوع‌های موجود در حکایات به چهاردسته، با عناوین بازی تاج‌وتخت (حکایات پادشاهان و درباریان)، افسانه پریان (داستان‎های جن و پری)، افسانه وحوش (داستان حیوانات) و روایت عشق (حکایات دلداگی و عاشقی) تقسیم شده است. کتاب حاضر حکایات پادشاهان و درباریان، حاوی دوازده داستان است و اولین داستان، حکایت شهرزاد و شهریار را بازگو می‏‌کند.

کتاب حاضر از مجموعه داستان‎های «هزار و یک شب»، شامل شش داستان درباره حیوانات است. داستان اول درباره سموری است که هرروز به خانه مرد فقیری می‌رود و کنجد می‏‌دزدد تا اینکه صاحبخانه متوجه دزدی او می‎شود و سعی می‏‌کند او را به دام بیندازد؛ اما سمور... . داستان دوم درباره شیری است که دو موش هرروز به راحتی وارد قصرش می‌شوند و مأموران شیر نمی‌توانند آن‌ها را بگیرند تا اینکه شغال، وزیر شیر، فکری به ذهنش می‌رسد. داستان سوم... .