متوسطه نظری

شرح سرگذشت امام موسی صدر از جملۀ خواندنی‌ترین سرگذشت‌های تاریخی اسلامی است. در این کتاب فعالیت‌های امام موسی صدر در سال‌های 1975، 1976، 1977،1978 به تفکیک بررسی و تشریح می‌شوند؛ از ابتدای فعالیت ایشان در زمان جنگ داخلی لبنان تا ماجرای ربوده‌شدن او. در انتها نیز اسناد قضایی و امنیتی پروندۀ ربود‌شدن ایشان ارائه‌شده‌اند. پیوست‌های کتاب نیز شامل متن منشور جنبش امل، مصوبات کنفرانس ریاض و چندین سند مشابه است.

کتاب حاضر هفت روایت از زندگی امام «موسی‌صدر» است که دربردارنده مصاحبه‌هایی است که نویسنده در سفرش به «لبنان»، با خانواده او انجام داده است. این مصاحبه‌ها با همسر، فرزندان، خواهرها و دوست خانوادگی امام موسی‌صدر انجام شده است. همسرش می‌گوید، او آدم بزرگی بود که برای کارهای بزرگ ساخته شده بود، زندگی‌اش را سر آن‌ کارها گذاشته بود و من هر کاری می‎کردم تا طی این راه برای او آسان‌تر شود.

نویسندۀ کتاب حاضر از علاقه‌مندان امام موسی صدر است. او که از پیش از انقلاب با مطالعۀ کتاب‌های ایشان، با موسی صدر آشنا شده است، در این کتاب، شخصیت امام موسی صدر را به طور دقیق موشکافی و سبک زندگی او را مشخص کرده است. اصول مبارزه از نظر ایشان، دیدگاه او دربارۀ اقتصاد اسلامی، معرفی و بررسی آثار تفسیری او و نظر و دیدگاه او از قیام امام حسین، از جمله مباحث این کتاب هستند.

نویسندۀ این کتاب، نظام فکری امام موسی صدر را در عملکرد او، و نظام کنش و واکنش و رفتار او را در چارچوب بسترها و موقعیت‌های زندگی او تجزیه و تحلیل کرده‌است. در معرفی نظام فکری، ریشه‌های خانوادگی امام موسی صدر در شکل‌گیری شخصیت اجتماعی و سیاسی ایشان، و مبانی اندیشۀ دینی و روش‌شناسی تفسیر ایشان نمایانده شده است. چگونگی تبدیل سید موسی صدر به امام موسی صدر، تأثیر او در لبنان، تعامل با گروه‌های لبنانی، و در نهایت فکر و اندیشه، و شخصیت اخلاقی متمایز او در تحول جامعۀ لبنان مطرح شده‌است.

امام موسی صدر صاحب اندیشه و نظریه‌ای منسجم و همه‌جانبه‌بوده است که به واسطۀ این طرز تفکر بنیان‌ها و معادلات جامعۀ لبنان را متحول و بازسازی کرده‌است. در این کتاب، مقاله‌ها، سخنرانی‌ها، میزگردها و حاصل نشست‌های انجام‌گرفته با امام موسی صدر و نیز گفته‌های صاحب نظران ایرانی و غیرایرانی دربارۀ او در اختیار علاقه‌مندان قرار دارد.

کتاب حاضر تحلیل و واکاوی ساختار و ژرف‌ساخت روایت‌های نویسندۀ معاصر سوری (زکریا تامر) و تطبیق آن با داستان‌های غلامحسین ساعدی، نویسندۀ ایرانی، است. نویسنده با رویکردی روایت‌شناختی به نقد و تحلیل آثار دو نویسندۀ هم‌عصر از دو ملت و فرهنگ متفاوت پرداخته‌است.تمام مجموعه داستان‌های کوتاه ساعدی و پنج مجموعه داستان کوتاه تامر در این اثر بررسی و مقایسه شده‌اند.

کتاب حاضر از مجموعه تاریخ شفاهی امام «موسی صدر» است و شامل گفت‌وگو با دکتر «حسن حبیبی»، قبل از فوت ایشان، درباره امام صدر است. علاوه‌بر این، با همسر ایشان، خانم «شفیقه رهیده»، نیز در این باره مصاحبه شده است که نکات خواندنی دیگری به کتاب می‌افزاید. در بخش سوم، دو پیوست به کتاب اضافه شده است. پیوست نخست، متن سخنرانی دکتر حبیبی در سال ۱۳۷۵ و در جریان اعطای دکترای افتخاری دانشگاه تهران است. پیوست دوم، روایت دکتر حبیبی از هجرت امام‌خمینی (ره) از عراق به فرانسه است.

استاد «مستجابی» یکی از برجستگان خاندان «صدر» و از دوستان نزدیک امام «موسی‌صدر» است. گروه تاریخ شفاهی موسسه فرهنگی ــ تحقیقاتی امام موسی‌صدر، خاطرات ایشان را ضبط و منتشر کرده است. اثر حاضر در بخش خاطرات، شامل تولد، خانواده و اولین هجرت، خاندان صدر، ورود به سلک روحانیت، مبارزات سیاسی، امام موسی‌صدر و سجاده شعر است. همچنین در بخش ملحقات کتاب، ذیل زندگی‌نامه‌ها، نامه‌های امام موسی‌صدر، تصاویر و اسناد، دسته‌بندی و منتشر شده است.

کتاب حاضر شامل سخنرانی‌ها، پیام‌ها و مقالات امام موسی صدر دربارۀ قیام عاشوراست و ابعاد و نتایج پیامدهای این نهضت را بررسی می‌کند. امام موسی صدر در این گفتارها می کوشد پیش‌زمینه‌های این واقعه و اهداف امام حسین (ع) را از این حرکت روشن کند. به آسیب‌شناسی سوگواری‌ها و هدف از آن‌ها نیز پرداخته‌است. نقش و تأثیر حضرت زینب (س) نیز در گفتارهایی از این کتاب بررسی می‌شود. امام موسی صدر می‌کوشد با درس‌آموزی از این واقعه، مسائل جامعۀ لبنان و شیعیان را حل کند.

این کتاب گفتارهای تفسیری امام موسی صدر در سحرگاهان ماه رمضان در رادیو لبنان است. در واقع، عصارۀ اندیشه و فکر او در زمینه‌های مختلف و انعکاس و خلاصۀ معرفت وجودی ایشان در این کتاب مشهود است. تفسیر آیات برگزیدۀ قرآن به صورت موضوعی و نیز تفسیر برخی از سوره‌های قصار قرآن با موضوعاتی مثل انفاق، اسرا، ایمان به غیب، و نماز و روایت محتوای کتاب را شکل می‌دهند.