ادبیات کودک و نوجوان

کتاب حاضر جلد هفدهم از "فرهنگنامۀ کودکان و نوجوانان" است. این فرهنگنامه به زبان فارسی همراه با تصاویر، تألیف شده‌ است. جلد هفدهم این دانشنامه مَدخل‌هایی از حرف «س» ازجمله سورنا و سیوطی و همهٔ مدخل‌های حرف «ش» مانند شابیزک و شیمی‌-فیزیک را دربردارد. این جلد شامل 269 مقاله، 48 مدخل ارجاعی، 402 تصویر، 18 نقشه و 25 جدول و نمودار است.

هر قدر سرایدار قبلی اصرار می‌کرد که آزمایشگاه جادو شده است، به گوش آقای ناظم نمی‌رفت. او خیال می‎کرد سرایدار برای خرابکاری‌هایش بهانه می‎آورد. حالا سرایدار جدید، بی‌خبر از همه‌جا، مشغول به کار شده است. او همان شب اول، به آزمایشگاه می‎رود و همه‌چیز را مرتب می‌کند و در آزمایشگاه را چندبار به هم می‌زند تا بسته شود و بعد آن را دوقفله می‌کند، به اتاقش می‌رود و می‌خوابد. روز بعد ناظم او را صدا می‌کند و می‎گوید چراغ الکلی تا صبح روشن بوده و خالی شده است؛ ولی سرایدار مطمئن است که آن را خاموش کرده است. واقعاً در آزمایشگاه چه‌ خبر است؟

این داستان درباره مهربانی و محبت به دیگران است. درباره اینکه آدم‌ها می‌توانند به یکدیگر کمک کرده و گرهی از کار هم باز کنند. فقط دو ساعت به تحویل سال مانده است. «اردلان» در آرایشگاه منتظر است تا موهایش را کوتاه کند؛ ولی آرایشگاه بسیار شلوغ است... . «آتوسا» به خیاطی «شیرین‌خانم» رفته است تا لباس را بگیرد؛ اما برق رفته است و او پشت در مانده است... . «مریم»، دختر گل‌فروش، هنوز گل‌هایش را نفروخته است و باید قبل از تحویل سال خانه باشد و خیابان‌ها شلوغ‌تر از همیشه است! آیا هر یک از این بچه‌ها می‎توانند به موقع در خانه باشند و سال نو را در کنار خانواده شروع کنند؟

کتاب حاضر شامل پنج داستان کوتاه است. «شعبده کلاه»، «معمای یک گلابی»، «حلزون یک چیزی کم، یک چیزی زیاد»، «یک سیب سرخ آبدار» و «کرمالویی»، نام این داستان‌هاست. «معمای یک گلابی»، داستان گلابی زرد و پلاسیده‌ای است که از درخت سیب می‎افتد! «حلزون یک چیزی کم، یک چیزی زیاد»، قصه حلزونی را روایت می‌کند که دوستانش فکر می‎کنند خانه‌ای که روی پشت حلزون است، برایش سنگین است. برای همین، به هر زحمتی است، خانه را از پشت او جدا می‎کنند! داستان «کرمالویی» درباره کرم‌های کوچولویی است که با مادرشان در شکم یک آلبالو زندگی می‎کنند! داستان... .

کتاب حاضر مجموعه داستان‌هایی از زندگی حضرت «فاطمه معصومه» (س) است. مادر ایشان «تُکتم» نام داشت و وقتی وارد خانه امام «موسی‌بن‌جعفر» (ع) شد، نامش را «نجمه» ‌گذاشتند. امام با او ازدواج کرد و در روز یازدهم ذیقعده سال ۱۴۸ هجری، حضرت معصومه به دنیا آمد. از جمله داستان‌هایی که در این کتاب آورده شده است، اشاره به علم و درایت ایشان در زمانی کودکی است. ایشان به جای پدرشان، به سوالات مردم پاسخ می‌دادند.

مری خانواده اش را در پی حادثه ای از دست می دهد و برای ادامه زندگی مجبور می شود به خانه ای بسیار بزرگ در انگلستان برود. او دختری خودخواه و بداخلاق است و سخت با دیگران دوست می شود تا این که سینه سرخی با او صمیمی می شود و کلید باغی مخفی و فراموش شده را به او نشان می دهد. مری این راز را مخفی نگه می دارد تا اینکه ....

نخستین فضانورد روسی که در سال 1961 به ارتفاع 135 کیلومتری زمین رسید و در فضاپیمای "وُستوک1" به دور زمین گردش کرد، "یوری گاگارین" بود. نویسنده در این کتاب ماجراهای مربوط به نخستین کاوشگران در فضاپیماهای سرنشین‌دار و بی‌سرنشین را روایت می‌کند. کتاب در پنج بخش کلی با عناوین تسخیر فضا، پرواز در فضا، کاوش همیشگی، دیدار از جهان‌های دیگر و فضانوردی کاربردی تدوین شده است. در این دانشنامۀ تصویری پرسش‌هایی ازجمله موشک چیست و چگونه کار می‌کند، شاتل چیست و فضانوران چگونه در فضا زندگی می‌کنند پاسخ داده شده است.

تابستان که از راه می‌رسد، «پشنگ» در کارهای باغ به پدر و مادرش کمک می‌کند. آن‌ها مترسکی به نام «روژان» دارند؛ اما این روزها روژان نمی‌تواند به خوبی از باغ مراقبت کند؛ چون دستش شکسته است، گردنش لق می‌خورد و کلاهش هم پاره شده است. بیچاره لباس درست و حسابی هم ندارد. پشنگ تصمیم می‎گیرد روژان را درست کند. او با نخ‌هایی که مادر گلیم می‌بافد، گردن و دست و پای روژان را محکم می‌کند، کلاهی نو بر سرش می‌گذارد و... حالا پشنگ، روژان را که نونوار شده است، روبه‌روی مترسک خانه همسایه می‌گذارد. نام آن مترسک، «روژین»، است.

این قصه درباره پسری فلسطینی به نام کریم است که دوست دارد فوتبالیست شود. او و دوستانش زمین بازی بزرگی را در نزدیکی مدرسه پیدا می‌کنند تا در آن‌جا فوتبال تمرین کنند، اما آن زمین رازی عجیب و مخفوف را در دل خود دارد. نیروهای محور مقاومت فلسطین در آن زمین، مواد منفجره ذخیره کرده بودند تا در هنگام لزوم بتوانند با نیروهای صهیونیستی بجنگند. همین شرایط باعث شد تا کریم و دوستانش زیرنظر نیروهای اسرائیل قرار بگیرند و مجبور شوند که مبارزه کنند.
این قصه مخاطبان را با سختی‌هایی که نوجوانان فلسطینی تجربه می‌کنند آشنا می‌سازد.

نویسنده در این کتاب، تاریخ و سرگذشت جنایتکاران را در قالب قصه‌های ترسناک با زبان طنز و خلاقانه بیان می‌کند. این قصه‌ها دربارۀ انسان‌ها از نئاندرتال‌های مغزخوار گرفته تا سربازان نوجوان و وحشت‌زدۀ حاضر در جنگ‌های قرن بیستم است. "شکارچیان شرور"، شهرهای بی‌شفقت، "مقبره‌های مهیب" و "شکنجه‌های شرم‌آور" از جمله عنوان‌های مطرح شده در این کتاب است. کتاب حاوی تصاویر زیادی است که در کنار هر مطلب گنجانده شده است.