روان‌شناسی

کتاب حاضر با هدف آشنا کردن مخاطب با رویکردهای متفاوت در زمینۀ هوش و تیز‌هوشی، اهمیت و ضرورت توجه به این گروه، و ویژگی‌ها و نیازهای آن‌ها نوشته َشده‌است. روش‌های متفاوت ارزیابی، آزمون‌های هوش و مزایا و معایب آن‌ها، و ورش‌های آموزشی ویژۀ تیزهوشان در آن بررسی شده‌اند و زمینۀ به‌کارگیری این روش‌ها از طریق الگودهی فراهم شده‌است. در فصل آخر کتاب، وجود هم‌زمان تیزهوشی با ناتوانی‌هایی نظیر نابینایی، ناشنوایی، و ناتوانی یادگیری و مشکلات و معضلات آن دیده می‌شود. نمونه‌هایی از آزمون‌های انفرادی و گروهی هوشی و کاربردهای بجا و نابجای آن‌ها نیز معرفی شده‌اند.

دیدگاه اسلام دربارۀ انسان از دیدگاه‌های دیگر مستقل و با آن‌‌ها متفاوت است. به عبارت‌دیگر، روان‌شناسی اسلامی و به‌تبع آن بهداشت روانی اسلامی، بر اصالت وحی مبتنی است. بنابراین، برای دستیابی به راه‌حل مشکلات روانی باید موضوع را بر پایۀ مبانی اسلامی بررسی کرد. کتاب حاضر در 9 فصل مفاهیم و اصول روان‌شناسی اسلامی را بررسی می‌کند. ماهیت روان در اسلام، و ارتباط با خدا، خود، خلق و طبیعت از جمله مباحث کتاب هستند.

کتاب حاضر که منبع کنکور درس روان‌شناسی است، درس‌نامه‌ای جامع دارد که تمام نکات مهم هر درس به صورت جدول، نمودار و شکل در آن آمده‌اند. همین‌طور شامل تست‌‌های مفهومی است که کاربرد هر درس را به مخاطب نشان می‌دهند. تست‌هابه صورت درس به درس و شامل هشت درس هستند.

پی‌بردن به ریشه‌های اضطراب امتحان و سعی در برطرف کردن آ‌ن‌ها چندان ساده نیست. نویسندۀ این کتاب با تلفیق دانش روان‌شناسی خود و روش‌های درمانی این علم، از جمله روش تحلیل متقابل، و طرح مفاهیمی از نظریۀ TA که به موضوع استرس امتحان مربوط می‌شود، موضوع استرس امتحان را به چالش کشیده‌است. توصیه‌ها و تمرین‌های زیادی در کتاب آمده‌اند که علاوه بر رفع استرس امتحان، در سایر زمینه‌های زندگی نیز کاربرد دارند و می‌توان از آن‌ها برای برطرف ‌کردن هر نوع تنش و اضطراب دیگری بهره برد.

هوش هیجانی مهارت فرد در شناسایی و درک و فهم هیجان‌ها و تلفیق هیجان و تفکر و مدیریت هیجان است. در فصل اول این کتاب هوش هیجانی تعریف و پیشینۀ آن بیان شده‌است. در فصل بعد، الگوهای مطرح در این حوزۀ هوشی معرفی و چند الگوی مهم شرح داده شده‌اند. سنجش و ارزیابی هوش هیجانی، ابزارهای پرکاربرد، نقش هوش هیجانی بر کارکردهای انسان در زندگی و تأثیر آن بر روابط بین فردی، آموزش هوش هیجانی، و ارتباط میان قابلیت‌های هوش هیجانی واختلالات روانی نیز در فصل‌های دیگر بررسی شده‌اند.

عزت نفس در واقع برداشت و ارزیابی انسان از خود است. این کتاب در شش فصل می‌کوشد ابتدا راهبردهای شناختی عزت نفس را در کودکان بررسی کند. سپس به موضوع کاهش اضطراب امتحان و بهبود عزت نفس تحصیلی می‌پردازد. هیجانات دانش‌آموزی در طی انجام انجام تکالیف خانه موضوع فصل سوم است. در فصل چهارم فراتحلیلی از رابطۀ عزت نفس و پرخاشگری ارائه می‌شود. فصل‌های پنجم و ششم به تأثیر مهارت‌های زندگی بر عزت نفس وبررسی خودپنداره بین دختران و پسران می‌پردازند.

نوجوانی با بلوغ روبه‌روست و رویارویی با تغییر و تحولات آن به آگاه‌بودن والدین نیاز دارد. کتاب حاضر می‌کوشد به آگاهی خانواده در برخورد با نوجوان بیفزاید و به خصوص بر مشکلات تحصیلی بلوغ تأکید کند. کتاب شامل تمرین‌های بسیار است که باید بدون عجله و با تمرکز بر هدف‌های اصلی و با درنظرگرفتن شرایط و ویژگی‌های نوجوان کامل شوند. در فصل اول، به ویژگی‌های نوجوانی و چند مسئلۀ شایع نوجوانی پرداخته‌شده است. در فصل دوم بیست آسیب متداول و رایج تحصیلی با راهکارهای آن‌ها معرفی شده‌اند. فصل سوم نیز شامل پیشنهادهایی کاربردی است.

روان‌شناسی اخلاق افعال را از منظر اخلاق و مبانی آن‌ها را از منظر روان‌شناختی بررسی می‌کند؛ مفاهیمی مثل حسد و تکبر از موضوعاتی هستند که در اخلاق مورد بحث قرار می‌گیرند. همچنین، برای تثبیت فضایل اخلاقی و اجتناب از رذایل راهکارهایی ارائه می‌کند. جبر روانی، خودگرایی و دیگر گرایی، ضعف اخلاقی در تبیین‌های روان‌شناختی، اخلاق و جنسیت، تربیت اخلاقی و شخصیت اخلاقی از جمله مباحث فصل‌های این کتاب هستند.

مشاور و روان‌درمانگری که می‌خواهد تمامی رفتار و سلوک خود را بر اساس قواعد حرفه‌ای و الگویی مذهبی اسلامی تبیین و تنظیم کند، لازم است منابعی مرتبط در دسترس داشته باشد. کتاب حاضر، ضمن بیان اصول کلی نظری در چهار حوزۀ خداشناسی، هستی‌شناسی، انسان‌شناسی و معادشناسی، تمام مراحل درمان را تا بیان فنون اساسی پی‌می‌گیرد. پی‌گیری این اصول در فعالیت‌های مشاوره و روان‌درمانگری، ارزیابی، تشخیص، فرمول‌بندی،آسیب‌شناسی و درمان عملی، مجهز به مستندات دینی و علمی، به مشاور کمک می‌کند. آمادگی های لازم برای مشاور و مراجع، اصول ارزیابی مراجع و مشاور، اصول عملی مربوط به هدایت مشاوره ودرمان از جمله مباحث فصل‌ها هستند.

تربیت اثربخش یکی از شاخه‌های جدید پیوند میان علوم تربیتی و علوم شناختی محسوب می‌شود. فصل اول کتاب حاضر به قلمرو مطالعاتی ذهن، مغز و تربیت، و نقش آن در تبیین یادگیری می پردازد. فصل دوم اختصاص دارد به تبیین چارچوب ذهنی معلمی که راه میانۀ بین کلاس و آزمایشگاه را درپیش می‌گیرد و فصل سوم خلاصه‌ای است از مهم ترین تأثیرات بر پیامدهای یادگیری دانش آموز در ده مقولۀ شاهد محور. فصل چهارم رویکردی جهانی را دربارۀ نقش تعلیم و تربیت مطرح می‌کند و نتیجه می‌گیرد که هدف از تعلیم و تربیت رسمی پرورش متفکران مادام‌العمر است، نه فقط دانش‌آموزانی که امتحانات را بگذرانند.