روان‌شناسی

لازم است معلم به منظور کارایی و موفقیت در کار خود به نکات ظریف روان‌شناسی نیز واقف باشد. نویسندۀ این کتاب در هشت فصل مخاطب معلم را با روان‌شناسی کاربردی آشنا می‌کند. ابتدا روان‌شناسی را معرفی و تعریف می‌کند و دربارۀ روان‌شناسی تربیتی توضیح می‌دهد. ویژگی‌های روان‌شناختی و رشدی دانش آموزان در فصل بعد ارائه می‌شوند. معلمان موفق و شیوۀ مدیریت کلاس، طراحی آموزشی، روش‌های کاربردی تدریس، راهبردهای ارتقای انگیزش، هوش و خلاقیت، و روش‌ها وفنون سنجش و ارزشیابی از دیگر مباحث کتاب هستند.

در زمینۀ استفادۀ کاربردی از روان‌ شناسی شناختی، در قالب درمان اختلالات، منابع مفیدی در دسترس هستند. در کتاب پیش رو، مفاهیم پرکاربرد روان‌شناسی شناختی، به شکل آموزش و نه لزوماً درمان، در مورد افراد بهنجار و نه دچار اختلال، مطرح شده است. این آموزش‌ها در قالب 22 تکنیک برای بهبود روابط بین‌فردی، شناسایی، کنترل و اصلاح رفتار، هیجانات و باورهای منفی، شناسایی و اصلاح خطاهای شناختی و افکار به وجود آورندۀ خشم، استرس و افسردگی، به همراه شیوۀ اجرا و پی‌گیری برای برگزاری کلاس و مشاوره‌های فردی، مخصوص متخصصان روان‌شناسی و مشاوره، ارائه شده‌اند.

شناخت و فراشناخت از جمله مقوله‌هایی هستند که با آن‌ها بیشتر سر و کار داریم. ترکیب روان شناسی و شناخت نیز روان‌شناسی شناختی را به وجود آورده‌است. در کتاب حاضر بعضی نظریه‌های روان‌شناسی شناختی ذکر شده‌اند. فرایندهایی شناختی مثل توجه، ادراک، تفکر و تصمیم گیری بیشتر مورد بحث قرار گرفته‌اند و ارتباط آن‌ها با شناخت مورد نظر بوده‌است. در بخش اول کتاب تاریخچۀ شناخت و نظریه‌های شناختی و خود شناخت و در بخش دوم فراشناخت، الگوها و نظریه‌ها و ارزیابی فراشناخت مطرح‌شده اند.

بعضی افراد دوست‌دارند بدانند چگونه شخصیتی دارند. درک و شناخت خود به بهبود روابط و تعامل با دیگران کمک‌می‌کند. آزمون‌های این کتاب به مخاطب کمک‌می‌کنند تیپ شخصیتی خود را بهتر بشناسد. آزمون‌ها به هفت بخش تقسیم ‌شده‌اند که چند حوزۀ اصلی زندگی را نمایان می‌کنند. ترکیب افکار و رفتار، روابط ارزشمند، زندگی عاشقانه، شغل و حرفه، و سرگرمی‌ها دنیای منحصر به هر فرد را می‌سازند. نویسنده پس از هر آزمون دربارۀ نتایج آن توضیح می‌دهد و فردی با سطح سواد عمومی را از تیپ شخصیتی خویش آگاه می‌کند.

اسکیزوفرنی نوعی بیماری است که درک آن برای خیلی‌ها سخت است. کتاب حاضر راهنمایی است بالینی برای درمان اسکیزوفرنی. تاریخچه‌ای از تشخیص اسکیزوفرنی، میزان وقوع و عوامل ابتلا به آن در فصل اول بررسی شده‌اند. علوم پایۀ زیربنای اسکیزوفرنی، دورۀ پیش مرضی، ارزیابی بالینی در اسکیزوفرنی، شناخت، همبودی، اختلال مصرف مواد، درمان دارویی، مقاومت به درمان، مداخلات روان‌شناختی، مسائل خانواده و درمان و بهبودی از موضوعاتی هستند که کتاب به طور دقیق و با تشریح کامل به آن‌ها پرداخته‌است.

شناخت ذهن از چالش‌های علم مدرن محسوب می‌شود. در این کتاب دربارۀ اینکه چطور ذهنمان به این شکل درآمده، زمانی که با آن آشنا شدیم چه کنیم، و چطور می‌توانیم برای رویارویی با جهان بیرون و درون خودمان آن را تربیت کنیم، آشنا می‌شویم تا بتوانیم آن را بهتر تربیت کنیم. در فصل اول کتاب چهار حقیقت ناب مطرح می‌شود. ذهن و اندیشه‌های تکامل یافته، سیستم‌های هیجان، ظهور شفقت، ذهن‌اگاهی، پرورش شفقت از طریق تصویر‌سازی و تفکر مشتاقانه از جمله بخش‌های کتاب هستند.

خیانت متداول‌ترین دلیل برای خاتمۀ ازدواج است. خیانت فرمی از آسیب‌های میان فردی است که هر درمانگری باید برای بهبود تعادل در زندگی زوج‌هایی که آن را تجربه کرده‌اند، با نکات و ظرایف مربوط به آن آشنا باشد. کتاب حاضر ابتدا در فصلی با عنوان «زوج درمانی و درمان خیانت» ساختار پروسۀ درمان و نقش درمانگر را در چند مرحله توضیح می‌دهد. سپس «پیامدهای جدایی و طلاق در زوج درمانی» را به تفصیل شرح می‌دهد و راهکارها در طلاق درمانی و حل مجدد اختلافات و مشکلات حضانت فرزند را بررسی می‌کند. در فصل سوم یعنی «زوج درمانی و خشونت فیزیکی» به مشکلاتی مثل قتل همسر و مصرف الکل در طرفین می‌پردازد. در فصل آخر نیز با موضوع «زوج درمانی برای افرادی که دوباره ازدواج کرده‌اند، ازدواج مجدد و مسائل آن را به بحث می‌گذارد.

عوامل متعددی در بهداشت و سلامت روان تأثیر منفی دارند. یکی از این عوامل نگرش‌های مرضی نسبت به مرگ است که این موضوع در سه ویژگی قابل بحث است: افسردگی مرگ، اضطراب مرگ و وسواس مرگ. اندیشیدن به مرگ ترسناک است و بیشتر مردم ترجیح می‌دهند به آن فکر نکنند. کتاب حاضر دربارۀ انواع و ابعاد اضطراب از مرگ توضیح می‌دهد و سپس در بارۀ هیجان و ارتباط آن با متغیرهای مختلف صحبت‌می‌کند. سپس به موضوع سلامت روان می‌پردازد و نظریه‌های فروید، مازلو، اسکینر و دیگران را دراین باره می‌آورد. مؤلفه‌های سلامت عمومی، افسردگی، اهمیت نگرش و مذهب از دیگر مباحث کتاب هستند.

این کتاب با فصلی دربارۀ مفاهیم اضطراب، فشار روانی و ترس شروع می‌شود. در فصل‌های دوم و سوم مبانی نظری فشار روانی و اضطراب تحلیل شده‌است. در این فصل‌ها رویکردهای گوناگون بررسی و راهکارهای پیشگیری و درمان اضطراب مورد مداقه قرار گرفته‌اند. فصل چهارم دربارۀ اضطراب در محیط‌های آموزشی است. در این فصل انواع اضطراب تحصیلی و اجتماعی در محیط‌های آموزشی تأکید شده‌اند و فصل با راهکارها وراهنمایی‌های عملی برای پیشگیری و درمان اضطراب به پایان می‌رسد.

مغز یکی از مهم ترین و تأثیرگذارترین اعضای بدن است که بهبود مهارت آن لازم است. فصل‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های این کتاب شامل توانمندی‌های مغز، حافظه، استدلال بینایی وآگاهی فضایی، تفکر خلاق، استدلال عددی، استدلال کلامی، و ارتباط مغز و بدن می‌شود. مفهوم مغز، هوش و یادگیری در آن بیان شده‌اند و تمرین‌هایی برای سنجش توانایی مغز در وضعیت فعلی آمده‌اند. سپس تمرین‌ها روی عملکردهای خاص مغز و تقویت آن‌ها متمرکز می‌شوند. نویسنده یادآور شده‌است که مخاطب می‌تواند مطالب را پراکنده نیز انجام دهد، اما بهتر است از اول شروع کند.