ایران

اکتشاف، ساختاربندی و بسط پاره‌ها و ابعادی از نظریۀ فرهنگی آیت‌الله مطهری در این کتاب در شش فصل سامان یافته‌است. ابتدا مبانی نظری ارائه شده و سپس ماهیت، پویایی، فضیلت‌ و کارکردها آمده‌اند. حکومت دینی و مداخله در عرصۀ فرهنگ، تعاملات فرهنگ اسلامی و جامعۀ ایرانی، علل فرهنگی انحطاط تمدن مسلمین، غرب و فرهنگ غربی نیز موضوعات فصل‌های بعدی هستند.

کتاب حاضر قرار است به پرسش‌هایی دربارۀ این رویکرد جواب بدهد که ادعا می‌کند ما ایرانیان همواره از مشکل اخلاقی رنج می‌بریم و ضعف در خلقیاتمان موجب شده‌است از مسیر رشد و ترقی باز بمانیم. با نقد این رویکرد، می کوشد تصویری از جامعۀ ایرانی ارائه دهد که مسیر حرکت ایرانیان را به سوی رشد و تعالی حقیقی هموار سازد. فصل بررسی گفتمان خودانتقادی از فصل‌های اصلی کتاب است.

نسل نو با پرسش‌هایی درگیرند که پاسخ‌دادن به آ‌ن‌ها ژرف‌کاوی‌هایی می‌طلبد. جمعی از اندیشمندان و پژوهشگران کوشیده‌اند پاسخ‌هایی متقن برای این جوانان فراهم کنند. کتاب حاضر به برخی از مهم‌ترین پرسش‌ها و شبهه‌ها در عرصۀ مباحث اجتماعی، فرهنگی و تاریخی پاسخ داده است؛ پرسش‌هایی مثل: آیا حضور روحانیت در مناصب اجرایی جنبۀ الزامی دارد؟ یک روشنفکر چه ویژگی‌هایی دارد؟ تأثیر روحانیت در حرکت‌های مثبت اجتماعی صدسالۀ اخیر چگونه بوده‌است؟

کتاب حاضر از جملۀ معدود کتاب‌های تألیفی در زمینۀ محیط زیست است. موضوعات منابع آب، آلودگی و تصفیۀ آب، تصفیۀ فاضلاب، انرژی و محیط زیست، آلودگی هوا، مدیریت پسماندهای جامد، ارزیابی اثرات زیست محیطی، و اقتصاد محیط زیست به صورت مفصل و با جزئیات در کتاب مطرح شده‌اند. هر موضوع را متخصص مربوط به آن حوزه تألیف کرده‌است.

کتاب حاضر مجموعه‌ای است از سخنرانی های پراکنده، تلاش های فکری و دیدگاه‌های یکی از مسئولان کشور که در طول دورۀ خدمتش ایراد کرده‌است. ایشان به منظور ترویج همدلی و وحدت نیروهای اسلامی، کوشیده است دربارۀ این موضوعات سخن بگوید: حکومت امام علی (ع)، آزادی، توطئۀ مذهب علیه مذهب، دوام حکومت، مبارزه با ظالم، مسئولیت، تبلور نقش و ارادۀ مردم، ولایت فقیه، راز ماندگاری عاشورا، اصول گرایی و اصلاح طلبی، و حفظ وحدت کلمه.

سرزمین تاریخی سیستان تحت تأثیر رود هیرمند قرار داشته‌است. کتاب حاضر به سرگذشت هیرمند و اثر آن بر سرنوشت توسعۀ سیستان می‌پردازد. در فصل اول کتاب مختصری از تاریخ و ویژگی‌های سیستان آمده است. در فصل بعد هیرمند و تاریخچۀ رژیم حقوقی و ورود سیاست به آن مطرح شده. توسعۀ سیستان ، معمای رسوب‌گذاری هیرمند، تغییر مسیر هیرمند و تأثیر آن بر تمدن‌های باستانی، و در نهایت خسارت‌های خشکسالی سیستان از جمله مطالب کتاب هستند.

اهمیت و تأثیرگذاری نوع ادبی «حماسه» که مادر انواع ادبی دیگر به شمار می‌رود، در سایر حوزه‌های فرهنگی کمتر از ادبیات نبوده‌است. کتاب حاضر کوششی است برای ارائۀ گزارشی کلی از چگونگی به‌وجودآمدن ژانر حماسه در فرهنگ ایرانی، شکل‌گیری حماسۀ ملی ایران و بررسی اجمالی تعدادی از مهم‌ترین دلالت‌های فرهنگی آن در جهان ایرانی.

موضوع اصلی کتاب حاضر نقش و جایگاه آموزش و پرورش و دانشگاه در تربیت دینی، سیاسی و اجتماعی، و نیز تربیت علمی است. موضوعات دیگری مثل آشنایی با چگونگی به قدرت رسیدن استعمار، به خصوص انگلیس، سیر تاریخی علم در غرب، چگونگی تشکیل کشور آمریکا، سیر تحول علمی در جهان، اصول، آرمان‌هاو ریشه‌های انقلاب اسلامی، انتخابات، جنگ لبنان، حملۀ عربستان به یمن، انرژی هسته‌ای و تحریم‌های ایران، همه از بیانات رهبر انقلاب استخراج و در این کتاب عرضه شده‌اند.

ایران به عنوان یکی از تابعان اصلی و قدیمی حقوق بین‌الملل در منطقۀ خاور میانه، انواع متفاوتی از ناملایمات مثل جنگ، فشارهای سیاسی و تحریم‌های اقتصادی را تجربه کرده‌است. یکی از مهم‌ترین آن‌ها جنگ و پس از آن پروندۀ هسته‌ای بود. این کتاب در صدد بررسی جزئیات اصول سازمان ملل متحد دربارۀ تهدیدات نظامی است. ابعاد حقوقی تهدید نظامی، شامل «مفهوم و مشروعیت آن در حقوق بین‌الملل، نقش سازمان‌ها در پیشگیری از آن، و آثار حقوقی تهدید بر اعتبار و اجرای تعهدات» موضوع بخش اول کتاب است. در بخش دوم نیز ابعاد امنیتی تهدید نظامی و تأثیر آن بر امنیت سیاسی، زیست محیطی و فرهنگی و اجتماعی بررسی شده است.

اثر حاضر حق آزادی متهم و اعلامیه جهانی حقوق بشر را در مراحل مختلف دادرسی نقد و بررسی می‌کند و می‌کوشد اهکاری علمی و عملی برای ایجاد هماهنگی بین اصول حقوق بشر و قوانین ناظر بر حق آزادی متهم و رفع نواقص قانون مزبور ارائه دهد. نویسنده ابتدا حق آزادی متهم را مفهوم شناسی کرده و سپس سیر تحول این حق را در نظام‌های حقوقی ایران آورده‌است. جلوه‌های حق آزادی متهم در دادسی کیفزی نیز از جمله بخش‌های اصلی کتاب است.