استثنایی

هواداران دیدگاه آموزش تلفیقی و فراگیر بر آن‌اند که نیازهای ویژه آموزشی کودکان با ناتوانی، باید در کلاس عادی و از طریق همکاری بین نظام عادی و خاص برطرف شود. در سال‌های اخیر حضور دانش‌آموزان با نیازهای ویژه در مدارس عادی گسترش یافته است؛ اما متأسفانه هنوز آگاهی و شناخت کافی نسبت به چگونگی برخورد با این گروه از دانش‌آموزان وجود ندارد. این کتاب با هدف پاسخ‌گویی به این نیاز و با عنایت به مشکلات موجود در مدارس ایران و برای معلمان و والدین این بچه‌ها نوشته شده است و در فصل دوم به‌طور خاص، به مسائل کودکان نابینا یا کم‌بینادر مدارس پرداخته است.

اختلال یادگیری ریاضی رشدی، توانایی کسب مهارت‌های ریاضی را در فرد تحت تأثیر قرار می‌دهد. افراد درگیر با این اختلال، ممکن است در درک مفاهیم ساده عددی، در یادگیری روش‌ها و واقعیت‌های عددی مشکل داشته باشند؛ گرچه ممکن است گاهی از یک روش صحیح به طور مکانیکی و بدون اعتماد به خود، مسئله‌ای را حل کنند و به پاسخ صحیحی هم برسند. چگونگی کمک به کودکان برای بهبود و توان‌بخشی آن‌ها، به کارگیری انواع روش‌های مفید و موثر و ارائه انواع تمرینات، از جمله مباحث کاربردی کتاب است.

اختلال «تورت» اختلالی عصبی ـ مغزی است که در اثر نامتعادل بودن فعالیت‌های شیمیایی مغز به وجود می‌آید که پیش‌زمینه ارثی دارد. آموختن هرچه بیشتر درباره این اختلال بهترین و مؤثرترین روش مبارزه و سازش با آن است. این کتاب راهنمایی است برای افراد مبتلا به این اختلال، والدینِ کودکان مبتلا، آموزگاران، دوستان و سایر افراد خانواده مبتلا به اختلال تورت. در این کتاب جنبه‎های پزشکی، بیولوژیکی ـ عصبی و جدیدترین نتایج به دست آمده از پژوهش‌های علمی و فرضیه‌های پذیرفته شده در ارتباط با این اختلال، به طور خلاصه و با زبانی ساده ارائه شده است.

بسیاری از اختلالات رشدی، از جمله درخودماندگی یا اتیسم و نقص توجه، نشانه‌ها و مشکلاتی در زمینۀ هماهنگی جسمانی دارند. این کتاب رهنمودهایی عملی برای والدین، معلمان و درمانگران ارائه می‌دهد. اختلالات رشدی خاص دوران کودکی شامل بیش‌فعالی با کمبود توجه، اختلال طرح‌ریزی حرکتی، یا اختلال هماهنگی رشدی، ناتوانی‌های خاص یادگیری، درخودماندگی و اختلال نافذ رشد و نیز پیشنهادهایی برای کودکان دارای مشکلات بارزتر اثرگذار بر رشد و کنترل حرکتی مانند فلج مغزی یا عقب ماندگی ذهنی از موضوعات این کتاب هستند.

نارساخوانی نوعی ناتوانی در یادگیری است که ریشه عصبی ـ شناختی دارد‌. این اختلال با بروز مشکلاتی در شناخت صحیح یا بیان سلیس کلمه و توانایی رمزگشایی و هجی کردن به شکلی ضعیف، مشخص می‎شود. دانش‌آموزان نارساخوان، نیازمند تشویق والدین ومعلمان به همراه مداخلاتی هستند که آن‌ها را در دستیابی موفقیت تحصیلی توانمند می‎سازد. کتاب حاضر برای استفاده والدین، معلمان و سایر محققانی که با کودکان نارساخوان کار می‌‏کنند، ارائه شده است.

کتاب حاضر در وهلۀ اول چهار دستورالعمل برای ارزیابی بالینی کودکانی ارائه می‌کند که به اختلال سلوک یا مقابله‌ای مبتلایند. در بخش بعدی، روش‌های گام به گام پیشبرد برنامۀ تجربی مؤثر برای آموزش والدین در مدیریت رفتار نافرمانی کودک و سپس مجموعه‌ای دست‌برگ برای استفادۀ والدین در طول برنامه‌ریزی آموزشی آمده‌اند. کتاب برای افرادی مناسب است که تجربه‌هایی در این باره دارند و برای خدمت رسانی آموز ش دیده‌اند. در واقع، راهنمایی بالینی برای اجرای مناسب روش‌های مدیریتی رفتار کودکان است.

بعضی کودکان از نظر هوشی، جسمی، روانی و اجتماعی با هم‌سالان خود تفاوت دارند و به آموزش‌های ویژه نیازمندند. این کودکان استثنایی باید شناخته شوند تا از آسیب‌ رسیدن بیشتر به آن‌ها جلوگیری شود. کتاب حاضر به طور خاص و با توضیحات مفصل به این موارد می‌پردازد: کم‌توانی ذهنی، تیزهوشی و خلاقیت، اختلال طیف اتیسم، نقص توجه و بیش‌فعالی، اختلالات یادگیری خاص، کم‌بینایی و نابینایی، کم‌شنوایی و ناشنوایی، مشکلات تکلمی، و معلولیت جسمی حرکتی.

درصد چشمگیری از کودکان دچار نقص‌های جسمی و ذهنی هستند. این کتاب دربارۀ افراد کم‌توان جسمی سخن می‌گوید. معلولیت و واژه‌های مرتبط با آن، حقوق این افراد،
اصول کار با آن‌ها، و اهمیت مشاورۀ توانبخشی و نقش آن در حل مشکلات این‌گونه افراد، از جمله مطالب کتاب هستند.

اختلال نقص توجه و بیش فعالی اختلالی عصبی است که به تشخیص بالینی و تخصصی نیاز دارد. کتاب حاضر کوشیده‌است راهبردهایی به منظور افزایش دانش تخصصی معلمان، ارزیابی دقیق و دوری جستن از پیش قضاوتی در مورد دانش‌آموزان بیش‌فعال ارائه دهد. این اهداف را با بهره‌گیری از برنامه‌های اصلاحی، ارزیابی تیمی و مشاهده به‌پیش برده‌است. معیارهای تشخیص، اختلال بیش‌فعالی در کلاس درس، نحوۀ ارجاع به تیم خدمات مدرسه و راهبردهای ارتقای عزت نفس مبتلایان از جمله مباحث کتاب هستند.

مربیان و معلمان اولین کسانی هستند که با کودکان دچار اختلال نارسایی توجه-فزون‌کنشی مواجه می‌شوند. کتاب حاضر فراتر از توصیف مشکلات آشکار این کودکان و نوجوانان، به مشکلات این افراد در مدرسه می‌پردازد و چرایی آن‌ها را بررسی می‌کند تا مربی آگاهانه روش مداخلۀ خاص خود را بیابد. دربارۀ محورهای اصلی آموزشی، توان‌بخشی، و روان‌شناختی دانش‌آموزان مبتلا بحث شده و فهرستی از آنچه مربی می‌تواندبرای شناخت بهتر و کمک انجام دهد، در اختیار او قرار گرفته‌است.