استثنایی

تعیین مقیاس هوشی، به‌خصوص در کودک، یکی از دغدغه‌های اولیای آموزش است. کتاب حاضر به تفسیر مقیاس هوشی «استنفورد-بینه»، به عنوان مقیاسی در تعیین هوش، اختصاص دارد. در نسخۀ پنجم این مقیاس (SB5) که پس از بازبینی هفت‌ساله منتشر شده‌است، آزمون گیرندگان با دو خرده آزمون مسیریابی شروع می‌کنند (آزمون غیرکلامی و آزمون واژگان یا کلامی). کتاب حاضر پس از معرفی عامل‌ها و خرده‌آزمون‌ها و ذکر استدلال‌ها، به تفسیر SB5 می‌پردازد. سپس کاربردهای بالینی این آزمون را مطرح و در نهایت گزارش‌هایی موردی ارائه می‌دهد.

یکی از عوامل تأثیرگذار در فرایند حل مسئله و رفع مشکلات یادگیری ریاضی، درک روابط منطقی بین اعداد و اشیاست. کتاب حاضر با رویکرد درمانی برای حل مشکلات ویژۀ یادگیری طراحی شده‌است. تمرین‌های کتاب برای تقویت مهارت‌های پیش‌نیاز یادگیری و از ساده به مشکل تدوین‌شده‌اند. تمرین‌ها متنوع‌اند، به‌طور هدفمند تکرار شده‌اند و مفاهیمی مثل تناظر یک‌به‌یک، طبقه‌بندی، تفاوت و تشابه، ردیف‌بندی، مفهوم عدد و شناسایی آن، و چهارعمل اصلی را پوشش می‌دهند.

بیش فعالی اختلالی است که در آن پرتحرکی، بی‌توجهی و رفتارهای ناگهانی بیشتر و شدیدتر از کودکان دیگر وجود دارد. در این کتاب اختلال«بیش‌فعالی» توصیف می‌شود. چگونگی تشخیص کودک بیش‌فعال از دیگر کودکان بازیگوش، مشخصۀ مبتلایان به این اختلال، دسته‌بندی، انواع و عوارض، تفاوت بیش‌فعالی دختران و پسران، آزمون تشخیص بیش‌فعالی، درمان، راهنمایی‌هایی برای والدین و آموزگاران، و بازی‌ها و تمرین‌هایی برای پرورش دقت در چنین کودکانی، از جمله مسائل کتاب هستند.

افراد مبتلا به اتیسم به حمایت و توجه نیاز دارند و معمولاً خانواده‌ها نمی‌دانند چگونه با این موضوع کنار بیایند. کتاب حاضر نوشتۀ مادری است که خود کودک مبتلا به اتیسم دارد. متن کتاب از زبان کودک دچار اتیسم نوشته شده و 10 نکته را که در کار با کودکان مبتلا باید در نظر داشت به زبان بسیار ساده و روان توضیح می دهد. مطالب کتاب قابل درک و کاربرد هستند و از زبان علمی یا اصطلاحات دانشگاهی به دورند.

استفاده از وسایل دیجیتالی امروزی برای کودکان طیف اتیسم به مثابه «تیغ دولبه» است، زیرا از یک طرف این وسایل از تعامل کودکان اتیسم با مربی می‌کاهند و از طرف دیگر استفادۀ هدفمند و با کاربرد درمانی از آن‌ها، می‌تواند در کاهش مشکلات چنین کودکانی مؤثر باشد. در کتاب حاضر، علاوه بر معرفی مختصر اختلال طیف اتیسم و مروری بر جدیدترین نظریه‌های مطرح در این باره، کاربردهای درمانی تکنولوژی برای کمک به کودکان مبتلا به اتیسم مطرح‌شده‌اند.

روان‌شناسی مثبت‌نگر رویکرد به نسبت جدیدی در روان‌شناسی است که می‌کوشد از طریق ایجاد و تقویت هیجانات مثبت، رضایت از زندگی را به افراد بازگرداند. نویسندۀ کتاب حاضر پس از معرفی روان‌شناسی مثبت‌نگر، محورها و مفروضات این رویکرد و ابعاد آن، بنیان‌های نظری آن را توضیح می‌دهد. سپس در بخش «دستورالعمل روان‌درمانی مثبت‌نگر»، در طول 14 جلسه، این روش را برای درمانگر مرور می‌کند. در این جلسات، مواردی مثل خاطرات مفتوح یا بد، قدرشناسی، روابط مثبت و نوع دوستی بررسی می‌شوند.

کودکانی که دچار ضعف در هماهنگی بدنی هستند، اما در ظاهر رشد طبیعی دارند، نیازمند شناسایی و تقویت هستند. کتاب حاضر شامل پیشنهادهایی کاربردی است و برای والدین، معلمان و درمانگران کودکانی که دچار تأخیر رشد در حوزۀ رشد مهارت‌های حرکتی هستند و این افراد به آ‌ن‌ها خدمات مراقبتی یا آموزشی می‌دهند مفید است. آگاهی از ماهیت مهارت‌های حرکتی، یعنی رشد و تکامل آن‌ها، دریافت کمک‌های تخصصی و اصول کلی مداخله، و نیز راهبردهای درمانی کاربردی و فعالیت‌های مؤثر در خانه و مدرسه از جمله عنوان‌های کتاب هستند.

اتیسم نوعی اختلال رشدی مغز است که فرد را در ارتباط با دیگران و جامعه به شدت دچار مشکل می‌کند. این بیماری قابل درک است، اگر با آن آشنا باشیم و به فرد مبتلا کمک کنیم. در کتاب حاضر، اتیسم و رفتار چالش‌انگیز آن معرفی می‌شود. سپس راهبردهای فعال در این زمینه می‌آیند و ویژگی‌های اصلی مورد نیاز برای حمایت رفتاری مؤثر و کارامد و نیز چگونگی ایجاد توانایی بیشتر در سازمان‌ها (برای حمایت از افراد) مطرح می‌شود. ایجاد محیط یادگیری سالم، ایمن، مرتبط و آرام، و روش‌هایی که در آن‌ها خانواده‌ها می‌توانند حمایتگر باشند، از دیگر موضوعات کتاب هستند.

کتاب حاضر مجموعه‌ای کاربردی درمانی برای درمانگران، روان‌شناسان و مشاوران حوزۀ بهداشت روانی محسوب می‌شود. بررسی چارچوب نظری درمان در حوزۀ مشکلات رفتار جنسی در کودکان، نحوۀ درمان، برنامۀ درمانی و ترتیب جلسات درمانی بخش‌های اولیه کتاب هستند و ابزارها، فرم‌ها و مواد موردنیاز برای اجرای برنامۀ درمانی در هر جلسۀ درمان، بخش اصلی کتاب را شکل می‌دهد. مواردی در زمینه آسیب روانی پس از سانحه نیز در بخش آخر آمده‌است.

توانمندی در کنار آمدن با انواع هیجان‌ برای همۀ افراد لازم است. به هنگام ناسازگاری بین فردی و درون فردی، به‌کارگیری روش درمانی کارامدی هیجان روشی مؤثر محسوب می‌شود. کتاب حاضر در 10 فصل موضوعات زیر را دربرگرفته‌است: کارامدی هیجان، آگاهی هیجانی، پذیرش ذهن آگاهانه، موج‌سواری هیجان، رفتارهای ارزش‌مدارانه، تن‌آرامی و خودآرام سازی، تفکرات سازگارانه و پذیرش افراطی، توجه برگردانی و توقف، و کنار هم قراردادن مهارت‌ها.