متوسطه نظری

در کتاب حاضر نویسنده به بررسی مسائل ایران دوره قاجار، حوادث دوره فتحعلیشاه، حاکمان و نفوذ استعمار با بیانی ساده برای دانش آموزان اقدام کرده است. شروع کتاب با کریمخان‌زند و زیر نظر داشتن آقامحمدخان به وسیله او در شیراز آغاز می‌شود. چنین است که با ضعف زندیه، خاندان قاجار قدرت یافته و حکومت خود را پایه‌گذاری می‌کنند. آقامحمدخان پس از رسیدن به پادشاهی، شاهرخ آخرین بازمانده افشاریان را در فشار می‌گذارد تا جای گنج‌های نادرشاه را بگوید. فتحعلیشاه نیز از پادشاهان قاجاریه است و در خوش‌گذرانی معروف است. با ادامه مطالعه این اثر، داستان‌هایی با عنوان"این کشور بیچاره می‌شود"، "کمین"، "دختری به نام طوطی"، "جوانه‌های آتش" و"شیر پیر در قصر امپراتور" وچند متن دیگر را خواهید خواند. در این صورت است که خواننده با مسائل ایران در طول تاریخ مورد نظر آشنا شده و از کم و کیف ارتباطات سیاسی و نظامی این کشور تا حدی اطلاع می‌یابد.

کتاب حاضر داستان به تخت نشستن نادر شاه افشار به شیوه‌ای داستانی است. کتاب با روایت روزهایی شروع می‌شود که روس‌ها به اردوی شاه تهماسب در مازندران آمده‌اند. اوضاع کشور نا به سامان است و خطر حمله افغان‌ها یا عثمانی‌ها حتمی است، اما تهماسب در پی خوش گذرانی است و به حرف کسی گوش نمی‌دهد. در این هنگامه و زمانی که مادر تهماسب- ملکه ایران- از ترس حمله افغان‌ها با لباس خدمتکاران فرار می‌کند مردان جنگی کشور جلسه می‌گذارند. بزرگان دو ایل افشار و قاجار جمع می‌شوند و نادر قلی افشار را به فرماندهی سربازان تهماسب انتخاب می‌کنند تا اوضاع آرام یابد. در اثر پیش رو بخش کوتاهی نیز به چگونگی روی کار آمدن حکام زندیه اشاره شده است.

به دنبال کادی، روایت ورود انگلیسی‌ها به هند در قرن 17 میلادی است. بیچارگی، گرسنگی و فرزند فروشی چشم بسیاری از هندی‌ها را به روی ستم انگلیسی‌ها بسته بود. گرسنگی اما نتوانست همه هندی‌ها را در مقابل متجاوزان به زانو درآورد. هندی‌ها در هر دین و قومیتی تحقیر را می‌پذیرفتند اما اهانت به عقاید مذهبی‌شان را نه. در ادامه کتاب حاضر از مراسم و باورهای اهالی هند، رفتار کمپانی هند شرقی و ظهور تدریجی گاندی-رهبر مبارزات مردمی هند علیه استعمار- و کادی یا پارچه‌ای که با چرخ ریسندگی معروف‌شان می‌بافتند، مطالبی به خوانندگان ارائه می‌کند. انگلیسی‌ها صنعت پارچه‌بافی هند را نابود کرده بودند. گاندی بالاخره توانست در کنار فعالیت‌های سیاسی، با همین چرخ‌های ریسندگی خانگی لباسش را تهیه کند. هندوستان به این ترتیب و طی مبارزه مردم و رهبری گاندی، توانست در سال 1947 میلادی از انگلستان مستقل شود.

این کتاب روایت انجام ماموریت "مدیا" رزمناو انگلیسی به سال 1850 میلادی در هندوستان است. این هدف آن‌قدر سری بود که تنها سه نفر از راز آن آگاه بودند. چشم هلندی‌ها و پرتغالی‌‌ها نیز به منابع هند بود، اما هیچ کدام از ثروت بی‌همتای هند و معادن الماس آن از جمله کوه نور خبر نداشتند. از جمله مطالب دیگر کتاب سفر یک جوان ایرانی در سال 1630 میلادی به حیدرآباد در جنوب هند است. محمد سعید، جوان ایرانی به قدری در آن سرزمین پیشرفت می‌کند که حتی مادر قطب شاه، حیات بخش بیگم او را از قصد شاه و رشکی که به او می‌برد، آگاه ساخت. بدین ترتیب نادر شاه افشار نیز هوس به دست آوردن گنج‌های هند به سرش می‌زند و با حمله‌ای، سپاه محمد شاه گورکانی را شکست می‌دهد وتخت طاووس و کوه نور را تصاحب می‌کند.

در مجموعه 15جلدی «سرگذشت استعمار» به بیان تاریخ مستند استعمار، پرداخته می‌شود. روان بودن روایت یکی از نقاط قوت مجموعه است. نویسنده، تلاش کرده با زبان ساده مخاطب را با فرآیند تاریخی 300ساله استعمار آشنا سازد و سعی کرده با مفاهیم داستان، چالش ایجاد کند. «کوه پول»، «حراجی شمعی»، و «شاعر میلیونر»، برخی از عناوین داستان‌های جلد ششم هستند که تمرکز آن بیشتر بر کشور ایتالیاست. این داستان مربوط می‌شود به صدها سال پیش که هر سال، جشن عجیبی در شهر ونیز در ایتالیا برگزار می‌شد. حاکم شهر در روز به‌خصوصی با قایق به وسط دریا می‌رفت. حلقه ازدواجی را لحظه‌ای به‌سمت دریا می‌گرفت و بعد آن را با احترام به درون آب می‌انداخت. حاکم به این صورت با دریا ازدواج می‌کرد و صاحب آن می‌شد و... .

این کتاب یک جلد از مجموعه‌ای است که به‌شکلی کاربردی، و به دور از سیاست‌زدگی زمینه را برای شناخت بهتر ستاره‌های ادبیات معاصر کشورمان، به‌ویژه برای نسل جوان‌تر، فراهم آورده است. این جلد از مجموعه «قرار با ستاره» به «اکبر رادی»، اختصاص یافته، نمایشنامه‌نویس و داستان‌نویس معاصر ایران که از مهم‌ترین نمایشنامه‌نویسان تاریخ ادبیات این سرزمین، به‌شمار می‌آید. در کتاب ابتدا با شرح‌حال جناب رادی همراه می‌شوید، سپس نمونه‌ای از آثار او را می‌شناسید و در ادامه او را از نگاه دیگران به تماشا می‌نشینید.

کتاب پیش رو به آثار و احوال هوشنگ گلشیری، نویسنده معاصر ایرانی پرداخته است. گلشیری با ترفندهای داستان نویسی آشناست و در آثارش این ویژگی‌ها دیده می‌شود. "چنار"، یکی از داستان‌های عرضه شده در این کتاب است که درون مایه‌ای اجتماعی دارد. "گرگ"، روایت زندگی در روستا و دیدن گرگ است. استفاده از قالب "نامه" در داستان نویسی گونه‌ای است که گلشیری در داستان "معصوم اول" از آن استفاده کرده است. شیوه تک گویی در "معصوم دوم" خودنمایی می‌کند. دیگر عنوان‌های داستان که در این کتاب دیده می‌شودعبارت‌اند از: "در ولایت هوا" و "شازده احتجاب" که حتی از روی آن فیلم ساخته شده است. با مطالعه کتاب می‌توان از نظرات دوستان، دیگر اهالی قلم و اقوام این نویسنده درباره او اطلاعاتی به دست آورد.

در این کتاب می‌توان با یک چهره ادبی طنز پرداز در زمان معاصر آشنا شد. با کیومرث صابری، که با انتشار آثار فکاهی و گزنده اش به عنوان منتقد حکومت در داخل کشور مطرح می‌شود. مجله "گل‌آقا" نشریه‌ای بود که به همت وی چاپ می شد. اثر حاضر می‌گوید: شخصیتی که صابری به عنوان گل آقا خلق کرده بود با "دو کلمه حرف حساب" خود حرف اول را می‌زد.
صابری در بیان سرگذشت خود می‌گوید:"مشوق من برای سرودن شعر، معلم ادبیات‌مان بود. "آبدارخانه" محل آنچنانی تجمع منتقدین بود و"شاغلام"، "مش رجب"، "غضنفر و گل‌آقا" از اعوان و انصار این مجمع. از دیگر خصوصیاتی که درباره صابری فومنی و هنر نویسندگی وی، در این کتاب دیده می‌شود، این موارد است:"ایجاد سبک در طنزنویسی"، "وفاداری به زبان و ادبیات فارسی"، تربیت نسل جدیدی از طنزنویسان"، "ساختارشکنی در قالب‌ها" و "آگاهی بخشی سیاسی به زبان طنز".

کتاب پیش رو در 3 بخش به زندگی، نمونه آثار و دیدگاه دیگران به حیات و شعر شاعر معاصر، قیصر امین‌پور نگاهی دارد. افرادی که او را می‌شناختند بر این باورند که وی شاعری مردمی و یک معلم بود. او در آثارش به خوبی از شعر و ادبیات برای رساندن پیام خود استفاده کرد. او در شعر خود می‌زیست و از قالب‌های غزل، چهارپاره، دوبیتی و نیمایی در سرودن شعر بهره می‌برد. برای جنگ، زندگی و نوجوانان شعر سروده است. از مجموعه آثار او هستند:"تنفس در کوچه آفتاب"، "طوفان در پرانتز"، "آینه‌های ناگهان"، "شعر و کودکی" و چند عنوان دیگر. کتاب هم‌چنین در بخشی دیگر به جریان ساز بودن امین‌پور در هنر شعر معاصر اشاره‌هایی دارد.سیدضیا شفیعی، افشین علا، علی معلم‌دامغانی، ساعد باقری و تنی چند از شاعران در این اثر درباره قیصر نظرات خود را بیان کرده‌اند.

بیش از 350سال پیش در روستایی در انگلستان، کودکی بسیار نحیف زودتر از وقت معمول دیده به جهان گشود. قابله‌هایی که به، به دنیا آمدن او کمک کردند پیش از آن هرگز چنین نوزاد ریزه‌ای ندیده بودند. او آن‌قدر کوچک بود که یکی می‌گفت می‌شد او را در یک کاسه کوچک جا داد! هیچ‌کس فکر نمی‌کرد که او زنده بماند؛ اما... . در این کتاب داستان زندگی «آیزاک نیوتون» و اختراعاتش، ارائه می‌شود.