اخلاق اسلامی

از نظر رهبران اسلام، بیشتر بدبختی‌های جامعه بشری محصول لغزش‌هایی است که به خاطر سرکوب نیروهای نامرئی؛ چون شرم و عفت پیش می‌آیند. در این اثر با تکیه بر فطری‌بودن حیا به گستره آن در ادیان پرداخته و ابعاد و مراتب و مرزهای آن بازکاوی شده است. آثار فردی و اجتماعی عفت بیان و تاثیر آن در پوشش زنان، نگاه مردان و عرصه فرهنگی بررسی شده است.

نویسنده در این کتاب بر مبنای جهان‌بینی توحیدی، آسیب‌ها و محدودیت‌های مصرف از نگاه قرآن کریم و روایات را بررسی می‌کند. اسراف و زیاده‌روی یکی از آسیب‌های مهم مصرف است که پیامدهای آن از بُعد اخلاقی، ارزشی و اقتصادی در کتاب مورد مطالعه قرار می‌گیرد.

ثروت‌اندوزی و فقر دو پدیده نامطلوب اقتصادی است که آثار زیان‌بار بی‌شماری در تکوین شخصیت، روان و اخلاق انسانی و نیز در فرهنگ عمومی جامعه بر جای می‌نهد. آموزه‌های اسلامی با نگاهی واقع‌بینانه، پیامدهای ناگوار فقر و تکاثر را باز نموده‌اند و راه‌های مبارزه با آن را در قالب قوانین الزام‌آور و سیاست‌های تشویقی ارائه کرده‌اند. این اثر نگاهی است به این آموزه‌ها و بررسی شیوه‌های مقابله فرهنگی با تکاثر و فقر.

انفاق بخشیدن مال، علم، قدرت، جان و هر آن چیزی است که به مستضعفان اهدا می‌شود تا آدمی بتواند به «لقاالله» برسد. در این کتاب، با توجه به آیه‌های قرآن کریم، موضوع انفاق و فواید آن در زندگی شرح داده شده است.

زهد در نگاه امام علی(ع) گوشه‌گیری، ژنده‌پوشی و بی‌تفاوتی نیست، بلکه اساس و حقیقت زهد از نگاه ایشان، کوتاه کردن آرزوها و دل‌ بسته دنیا نبودن است. در این نوشتار، شیوه‌ها و روش‌های حضرت علی(ع) در تبیین زهد و تربیت زاهدانه و راهکارهای نظری و عملی پیوستن مردم به این صفت، در قالبی جدید و با رویکردی روش‌شناختی ارائه می‌شود.

اخلاق، زبان مشترک همه‌ انسان‌ها با هر جهان‌بینی است و قرآن که کتاب اخلاق و تربیت است، اصول و روش‌های تربیت اخلاقی را با فطرت توحیدی هماهنگ می‌داند. این کتاب، با این نگاه که انسان از منظر قرآن خلیفه و جانشین خداست و با محوریت قرار دادن معارف قرآن، الهی شدن اخلاق انسان را به قدر توان بشری بررسی کرده و مبانی اهداف و روش‌های جدیدی را برای حصول و حفظ آن معرفی کرده است.

کتاب حاضر، از مجموعه «آسمان چه می‌گوید» سعی دارد مفاهیم قرآن را به‌صورت موضوعی، ساده و روان بیان کند. این داستان به موضوع نیکی، انفاق و احترام به پدر و مادر می‌پردازد. در داستان می‌خوانیم: «من و ناصر، هم‌سال و هم‌کلاسی و البته دوست صمیمی بودیم و هر دو خود را برای آزمون سراسری آماده می‌کردیم. ناصر، عموی طلبه‌ای داشت به اسم محسن، عموی او تنها چهار سال از ما بزرگ‌تر بود، بااین‌حال به خاطر ادب، وقار و متانتش مثل یک مرد چهل‌ساله رفتار می‌کرد».

نویسنده کتاب پیش رو در نگاهی به دین مبین اسلام و توجه ویژه به رویکرد امر به معروف و نهی از منکر تلاش دارد تا چگونگی کسب حقوق انسانی را در راستای تبدیل شدن به یک شهروند مسئول، آموزش دهد. درواقع اندیشه اصلی مطرح در کتاب بر این اصل استوار است که هر انسانی نه‌تنها در برابر اعمال خود مسئول است، بلکه در برابر عملکرد جامعه‌ای که در َآن زندگی می‌کند نیز مسئولیت دارد. در این مسیر علاوه‌بر بعد دینی، نقش فردی انسان و نیز نقش محیط در شکل‌گیری شخصیت اجتماعی مورد مطالعه قرار گرفته است.

کتاب در روایتی داستانی به باز روایی «نامه ۴۷ نهج‌البلاغه» اختصاص دارد. این نامه دربردارنده آخرین وصایای امام علی(ع) به امام حسن و امام حسین(ع) پیش از شهادت است. ترس از خدا، رعایت عدالت در قصاص، اجرای امر به معروف و نهی از منکر و ... از عنوان‌های موضوعی این نامه است.

در دانشنامه‌ای که مطالعه می‌کنید، مفاهیم مطرح در نهج‌البلاغه سیدرضی با توضیحات تکمیلی (شناخت دین، اقسام ظلم، راه‌های عبرت‌پذیری، فقر، فطرت و...) ارائه شده است. کتاب، عالمان بزرگی که در نشر و تدوین نهج‌البلاغه شرکت داشته‌اند و نیز صحابی خاص امام علی(ع) را معرفی کرده است. همچنین متن نامه‌های ۱ تا ۷۹ نهج‌البلاغه به‌همراه شرح موضوعی آن‌ها در کتاب درج شده است.