علوم قرآنی

اثر پیش رو مجموعه یکصد‌و‌چهارده نمودار از سوره‌های قرآن است که بر مبنای نظریه "هدفمندی سوره‌های قرآن" تنظیم شده است. این نظریه از مباحثی است که در سال‌های اخیر مورد توجه خاص قرآن‌پژوهان و مفسران قرآن قرار گرفته است. بر اساس این نظریه، هر سوره دارای یک هدف اصلی است و محتوای آن قابل تفکیک به فصل‌ها و مقاصد فرعی است. هر دسته از آیات به لحاظ تناسب درونی و ارتباط نزدیکی که با یکدیگر دارند، در یک فصل قرار می‌گیرند. در این کتاب هر سوره در یک یا چند نمودار درختی از طریق محورها و عناوین فرعی به یک عنوان یا موضوع اصلی استخراج شده است.

معما و روش حل آن از زمان‌های دور یکی از بازی‌های سرگرم‌کننده برای کودکان و نوجوانان بوده‌است. کتاب حاضر مجموعه‌ای است از انواع معما و سرگرمی قرآنی برای کودکان. معماها در قالب شعر تنظیم شده‌اند. کودک می‌تواند تصویرهای کتاب را رنگ کند، برچسب‌هایی را که ضمیمۀ کتاب هستند، بچسباند و سرگرم شود. معماها ساده هستند و در تصویرها به جواب آن‌ها اشاره شده است.

فهم و دریافت پیام هدایتی آیات قرآن با تدبر دست‌یافتنی است. این درسنامه شامل متن و ترجمه سوره‌های حدید تا محمد(ص) است و ساختار و سیاق آیات هر سوره و تفسیر مختصر آیات ذکر شده است.

تدبر در قرآن فعالیتی است که انس هر چه بیشتر با ظاهر الفاظ و عبارات آیات قرآن را فراهم می‌کند. در این درسنامه علاوه بر درج متن و ترجمه آیات سوره‌های ناس تا نبأ، ساختار سوره‌ها و پیام هدایتی آنها آمده است.

انسان برای رسیدن به کمال و جایگاه والای خود، نخست باید خود و سپس هدف و راه رسیدن به کمال را بشناسد. تمام کتب آسمانی و رسولان الهی راهنما و رهبر انسان در تحقق این امر هستند. در این اثر، با رویکردی قرآنی روایی، مهم‌ترین وظایف و تکالیف مؤمنان نسبت به قرآن و اهل بیت(علیهم‌السلام) بیان شده است.

این درسنامه شامل متن و ترجمه سوره‌های مرسلات تا مجادله است. ساختار و سیاق هر سوره به صورت نموداری مشخص شده و درباره هر یک مختصری بحث و پیام آیات تشریح شده است تا با تأمل و تدبر در چگونگی اتصال وحیانی و انفصال ظاهری آیات فهم بهتری از سوره‌ها حاصل شود.

بی‌شک قرآن بهترین راهنما و پاسخ‌گوی نیازهای بشر در همه زمان‌هاست. در این نوشتار با توجه به سؤالاتی که نسل جوان از کتاب آسمانی دارند، پاسخ‌هایی از منابع مختلف علوم قرآنی و کتب تفسیری گردآوری شده و به معنی لغوی قرآن، مراتب انس با آن و چگونگی جمع‌آوری قرآن پرداخته شده است.

درباره چگونگی فهم و تفسیر متشابهات قرآن دیدگاه‌های متفاوتی وجود دارد که نظریه «وضع الفاظ بر ارواح معانی» از آن جمله است. طبق آن، ویژگی‌های مصادیق در اصل معنا دخالت ندارند بلکه الفاظ بر روح یا گوهر مشترک بین مصادیق گوناگون وضع شده‌اند. غزالی نخستین کسی است که از این منظر سخن گفته است. در این کتاب، ضمن بررسی و تحلیل نظریه فوق، سیر تاریخی آن از غزالی تا زمان حاضر پی گرفته می‌شود.

این اثر در رویکردی تنزیلی، گزارشی از 114 سوره قرآن کریم شامل نام، مناسبت نام‌گذاری، کلی و مدنی بدون سوره، رتبه نزولی، رتبه مصحفی، تعداد آیات، مقصود و محتوای سوره، ارتباط سوره با سوره پیش از خود در ترتیب نزول، فضیلت و شأن نزول می‌آورد. کتاب کوشیده است با تأمل در این موضوعات، راه شناخت و فهم معارف قرآن و علوم تفسیری آسان‌تر شود.

موضوع کتاب‌ حاضر مروری است بر آداب و احکام شرعی مربوط به تلاوت و قرائت قرآن، اعم از آداب و احکام ظاهری و باطنی و بررسی آیات و روایات وارد شده در این زمینه. تدبر در آیات قرآن، مراعات کردن حق آیات و رعایت ترتیل از آداب تلاوت قرآن کریم‌ هستند که در این کتاب به آن‌ها اشاره شده است.