علوم قرآنی

این اثر در رویکردی تنزیلی، گزارشی از 114 سوره قرآن کریم شامل نام، مناسبت نام‌گذاری، کلی و مدنی بدون سوره، رتبه نزولی، رتبه مصحفی، تعداد آیات، مقصود و محتوای سوره، ارتباط سوره با سوره پیش از خود در ترتیب نزول، فضیلت و شأن نزول می‌آورد. کتاب کوشیده است با تأمل در این موضوعات، راه شناخت و فهم معارف قرآن و علوم تفسیری آسان‌تر شود.

موضوع کتاب‌ حاضر مروری است بر آداب و احکام شرعی مربوط به تلاوت و قرائت قرآن، اعم از آداب و احکام ظاهری و باطنی و بررسی آیات و روایات وارد شده در این زمینه. تدبر در آیات قرآن، مراعات کردن حق آیات و رعایت ترتیل از آداب تلاوت قرآن کریم‌ هستند که در این کتاب به آن‌ها اشاره شده است.

این کتاب شامل مباحث نظری و عملی مربوط به واژه‌شناسی الفاظ قرآن کریم است. بحث‌های مربوط به دانش مفردات، وجوه و نظایر آن که از بحث‌های زیربنایی معناشناسی است، مطرح شده تا با ارائه دیدگاه‌های واژه‌شناسان درباره واژه‌های قرآنی و نقد و بررسی آن‌ها، روحیه اجتهاد در موضوع واژه‌شناسی در میان دانش‌پژوهان پرورش یابد.

سوره‌شناسی عبارت است از قرآن‌شناسی تفصیلی و بازشناسی سوره به سوره قرآن کریم، در گام نخست از این کتاب به بیان و تبیین کاربردگرایانه مراحل چهارده‌گانه سوره‌شناسی پرداخته می‌شود. در گام بعدی، مبانی، اصول و فلسفه سوره‌شناسی تحلیل می‌شود تا خاستگاه‌ها و مستندات عقلی، نقلی، حدیثی، تاریخی، علمی و ادبی مطالبی که در گام نخست بیان شده‌اند، بازنمایی شود.

در این مطالعه، پس از پرداختن به ویژگی‌های قرآن کریم، به معرفی سوره‌های قرآن، نام سوره، ‌علت نام‌گذاری، معنای لفظی نام سوره، تعداد آیات، ترتیب نزول، سیمای کلی سوره، آیات خاص، نام پیامبران در سوره‌، سوگندهای مطرح در سوره و ویژگی‌ها و فضیلت‌های سوره پرداخته شده است. هدف اصلی از نگارش این کتاب آشنایی بیشتر خوانندگان با قرآن و الگو و سرمشق قرار دادن آن در تمام مراحل زندگی است.

وحی و عقل مهم‌ترین منابع شناخت آدمی هستند که میزان اعتبار ، جایگاه و نسبت هر یک با هم از دیرباز مورد پرسش اذهان کنکاشگر بوده است. این نوشتار در عین حال که به عقل و معارف بشری برای یررسی نسبت عقل و دین توجه می‌کند، کوشیده است با محوریت قرآن و کلمات معصومان به کشف رابطه وحی و عقل، تعیین جایگاه عقل در دین‌شناسی، کارآمدی‌ها، موانع و عوامل شکوفایی عقل بپردازد.

مسئله حقوق مادی و معنوی زن در جامعه از موضوعات چالش‌برانگیز بوده و هست و در طول تاریخ می‌توان دید که افراط و تفریط در برخورد با قضایا و حقوق زن چه ناهنجاری‌های مذهبی، اجتماعی، اخلاقی و روانی را در پی داشته است. مؤلف در این پژوهش با توجه به صراحت الفاظ «نسا» و «رجال» در قرآن و منابع اهل سنت، مقایسه‌ای بین حقوق مردان و زنان کرده و به صورت گسترده در این باره بحث نموده است.

همه دانشمندان مسلمان، از گذشته تاکنون، عبدالله بن عباس را چهره‌ای بارز و تأثیرگذار در پیدایش و تکوین علوم مختلف اسلامی مانند تفسیر، واژه‌شناسی، تاریخ و فقر می‌دانند. در این کتاب به معرفی، تبیین و نقد دو اثر لغوی منسوب به ابن‌عباس، یعنی «مسائل نافع بن ارزق» و «اللغات فی القرآن» پرداخته می‌شود. همچنین، نظریه «ونزبور» درباره تدوین و تثبیت نهایی قرآن و شیوه تحلیل ادبی آن بررسی می‌شود.

چارچوب یک سوره، بهترین و مناسب‌ترین بسته برای آموزش قرآن است. لذا این کتاب بر آن است که در روندی کاملاً آموزشی و با طی مسیری نظام‌مند، مهارت انتقال خودآگاه به ترجمه، مفاهیم و معانی واژگان آیات قرآن کریم را در قرآن‌آموزان ایجاد کند. کتاب از سوره «غاشیه» تا «انفطار» را تحت پوشش قرار می‌دهد. آشنایی با چارچوب هدایتی سوره‌ها و ارائه تمرین‌های تطبیقی از جمله بخش‌های این کتاب هستند.

برای دستیابی به توسعه فرهنگ قرآنی، نخستین و زمینه‌سازترین قدم، فهم واژگان و عبارت‌ها و در یک کلام فهم زبان قرآن و ارتباط با آن است. در این کتاب در روندی آموزشی و با سیری نظام‌مند، با تکیه بر سوره‌های قرآن کریم و با طرح چند پرسش، چارچوب هدایتی آن سوره‌ها تبیین شده و مخاطبان با طرح تمرین‌های تطبیقی و شیوه ترجمه و نحوه استفاده از مشتقات واژگان قرآنی آشنا می‌شوند.