علوم قرآنی

مهم‌ترین راه دستیابی به معارف عمیق قرآن،‌ آشنایی با ترجمه صحیح و توانایی استخراج مفاهیم آن بر اساس اصول و قواعد علوم مختلف و مرتبط با حوزه فهم قرآن است. در این کتاب قرآن‌آموزان به صورت روشمند با ترجمه و مفهوم قرآن آشنا می‌شوند. به این منظور به بیان علومی چون لغت، نحو، حروف و بلاغت پرداخته شده و بخشی نیز به معناشناسی واژه‌هایی اختصاص یافته که در قرآن فقط یک‌بار به کار رفته‌اند.

این اثر نگاهی دارد به جایگاه و مراتب قرآن و حقیقت و ماهیت معرفت‌خیز بودن آن. نویسنده پس از شرح روش تأویل قرآن و تأکید بر نقش تزکیه نفس در آن نسبت بین ظاهر و باطن قرآن را بررسی و نقش عقل را در کشف معیارهای باطنی قرآن بیان می‌کند. فرق بین تأویل قرآن را با تفسیر به رأی شرح می‌دهد. به بررسی رابطه میان شریعت، طریقت و حقیقت با رویکردی عرفانی می‌پردازد. نقش اساسی اهل بیت(ع) را در تأویل به عنوان راسخون در علم ثابت می‌کند و اصول و مبانی تأویل قرآن را از نظر مفسران شیعه و سنی بیان می‌نماید.

بر پایه برخی روایات معناشناسانه حروف مقطعه مفاهیم باطنی و ژرفی دارند. از دید بعضی، این حروف بیانگر اسما و صفات الهی هستند. روایات مصداق‌گرایانه آنها را نشان‌دهنده برخی نمودهای بیرونی همچون نام پیامبر (ص) و رویداد کربلا می‌دانند. نظر مفسران معناگرا و قرآن‌پژوهان ظاهرنگر نیز چیز دیگری است. این اثر پژوهشی درباره روایات تفسیری اهل بیت (ع) و دیدگاه مفسران درباره حروف مقطعه و نقدهایی است که هر یک از نظریه‌ها با آن روبه‌رو هستند.

تلاوت قرآن و تفکر در معارف آن از توصیه‌های دینی ماست. الفاظ قرآن جسم است و روح آن، مفاهیم و تفسیر آیات است. این اثر گزیده‌ای است از درس‌گفتار آیت‌الله مکارم شیرازی که موضوعات سوره را در دوازده محور دسته‌بندی کرده و پیرامون هر کدام به تفصیل شرح داده‌اند. جنگ احزاب، مسئله حجاب و ممنوعیت ازدواج همسران پیامبر از موارد مورد بحث هستند. نکات دقیق و تازه‌ای در این تفسیر آمده که در تفسیر نمونه به آنها پرداخته نشده است.

نیرویی که می‌تواند تمام قوای برون و درون آدمی را در برابر خود تسلیم و همه غرایز را مهار کند، اخلاق است. در مذهب ما به ریزه‌کاری‌های مسائل اخلاقی اشارات فراوان شده و می‌دانیم که یکی از اهداف بعثت پیامبر(ص) تکمیل مکارم اخلاق بوده است. اثر حاضر شامل شرح و تفسیر بیش از صد حدیث اخلاقی است.

شیعیان به مخفی‌کردن عقیده واقعی برای حفظ جان و مال خود یا دیگری از شر دشمن؛ یعنی تقیه معتقدند. در این اثر به معنای فقهی و عقیدتی، موارد وجوب، جواز، آثار وضعی و تکلیفی مترتب و احکام و فروع الحاقی آن پرداخته شده است. در این راستا با استناد به آیات و روایات اسلامی به ابهامات و سوالات موجود در این زمینه پاسخ داده شده است.

خداوند قرآن را از هر گونه اشتباهی مبرا می‌داند و در آیه‌ای مخالفان را به مبارزه و یافتن اختلافی در آن دعوت می‌کند. اما نه تنها بعد از قرن‌ها معاندان و دانشمندان خطایی نیافته‌اندبلکه خبر از انطباق یافته‌های علمی با قرآن می‌دهند.محقق با استناد به منابع مؤثق از کتاب‌های پژوهشگران جهان و تفاسیر علمای اسلام به دور از افراط به معجزات و شگفتی‌های علمی و تاریخی کتاب آسمانی پرداخته است.

در قرآن واژه‌هایی برای ذهن‌شناسی و معرفت‌شناسی انسان عرضه شده‌اند. این کتاب درصدد است مسائل معرفتی را از درون آیات کشف کند و دیدگاه قرآن را نسبت به آنها به دست آورد. بر پایه آیات قرآن طبیعت، وحی آسمانی و فطرت انسان از منابع معرفت هستند. مجموع دستاوردهای این پژوهش نشان می‌دهد که نظام معرفت‌شناسی از منظر قرآن با نظام معرفت‌شناسی غربی به طور کامل متفاوت است و قرآن در تک‌تک مسائل معرفتی دیدگاه ویژه‌ای دارد.

نوشتار پیش‌‌رو گام کوچکی در راه معرفی روش تفسیری راغب اصفهانی است. این تحقیق با هدف شناساندن تفسیر راغب و تبیین اهداف آن و نیز آشنا شدن با کیفیت نگاه مفسران گذشته به علم تفسیر نگاشته شده است. همچنین در بخش آغازین کتاب ابعاد شخصیتی و مذهبی راغب با تکیه بر آثارش بررسی شده است.

در این اثر تمام شواهد قرآنی از مباحث و فروع نحوی در زبان عربی ارائه می‌شوند. این کتاب نمونه‌ای از معجم‌های ادبی به‌شمار می‌آید. درواقع نحو، دانش بشری و کوششی است برای یافتن قواعد و روابط زبانی در میان واژگان جملات زبان عربی. شناخت ساختارهای قرآنی در این کتاب، فراتر از تنگناهای قواعد پیچیده نحو کلاسیک، برای فراگیرندگان آسان‌تر شده است.