علوم قرآنی

این نوشته تلاشی است برای آشناکردن مخاطب با هدایت‌های استوار قرآنی. نویسنده با علم بر اینکه از رهگذر درک درست مفاهیم « یاسین» می‌توان به طرح کلی از کتاب حکیم دست یافت، در قالب گفت‌وگوی دوستانه معلم و شاگردان، گامی در جهت شناخت این سوره و آموزه‌های معنوی آن برداشته است.

در این اثر آموزه‌های تربیتی و معرفتی در قالب گفت‌وگوی معلم با شاگردان آمده است. معلم می‌کوشد با بهره‌گیری از پژوهش دینی خود، آنچه را از سوره «طاها» به دست آورده است به دانش‌آموزان انتقال دهد، ذهن آنان را به تکاپو وا دارد و با قرآن کریم مأنوس سازد.

مهم‌ترین راه دستیابی به معارف عمیق قرآن،‌ آشنایی با ترجمه صحیح و توانایی استخراج مفاهیم آن بر اساس اصول و قواعد علوم مختلف و مرتبط با حوزه فهم قرآن است. در این کتاب قرآن‌آموزان به صورت روشمند با ترجمه و مفهوم قرآن آشنا می‌شوند. به این منظور به بیان علومی چون لغت، نحو، حروف و بلاغت پرداخته شده و بخشی نیز به معناشناسی واژه‌هایی اختصاص یافته که در قرآن فقط یک‌بار به کار رفته‌اند.

این اثر نگاهی دارد به جایگاه و مراتب قرآن و حقیقت و ماهیت معرفت‌خیز بودن آن. نویسنده پس از شرح روش تأویل قرآن و تأکید بر نقش تزکیه نفس در آن نسبت بین ظاهر و باطن قرآن را بررسی و نقش عقل را در کشف معیارهای باطنی قرآن بیان می‌کند. فرق بین تأویل قرآن را با تفسیر به رأی شرح می‌دهد. به بررسی رابطه میان شریعت، طریقت و حقیقت با رویکردی عرفانی می‌پردازد. نقش اساسی اهل بیت(ع) را در تأویل به عنوان راسخون در علم ثابت می‌کند و اصول و مبانی تأویل قرآن را از نظر مفسران شیعه و سنی بیان می‌نماید.

بر پایه برخی روایات معناشناسانه حروف مقطعه مفاهیم باطنی و ژرفی دارند. از دید بعضی، این حروف بیانگر اسما و صفات الهی هستند. روایات مصداق‌گرایانه آنها را نشان‌دهنده برخی نمودهای بیرونی همچون نام پیامبر (ص) و رویداد کربلا می‌دانند. نظر مفسران معناگرا و قرآن‌پژوهان ظاهرنگر نیز چیز دیگری است. این اثر پژوهشی درباره روایات تفسیری اهل بیت (ع) و دیدگاه مفسران درباره حروف مقطعه و نقدهایی است که هر یک از نظریه‌ها با آن روبه‌رو هستند.

تلاوت قرآن و تفکر در معارف آن از توصیه‌های دینی ماست. الفاظ قرآن جسم است و روح آن، مفاهیم و تفسیر آیات است. این اثر گزیده‌ای است از درس‌گفتار آیت‌الله مکارم شیرازی که موضوعات سوره را در دوازده محور دسته‌بندی کرده و پیرامون هر کدام به تفصیل شرح داده‌اند. جنگ احزاب، مسئله حجاب و ممنوعیت ازدواج همسران پیامبر از موارد مورد بحث هستند. نکات دقیق و تازه‌ای در این تفسیر آمده که در تفسیر نمونه به آنها پرداخته نشده است.

نیرویی که می‌تواند تمام قوای برون و درون آدمی را در برابر خود تسلیم و همه غرایز را مهار کند، اخلاق است. در مذهب ما به ریزه‌کاری‌های مسائل اخلاقی اشارات فراوان شده و می‌دانیم که یکی از اهداف بعثت پیامبر(ص) تکمیل مکارم اخلاق بوده است. اثر حاضر شامل شرح و تفسیر بیش از صد حدیث اخلاقی است.

شیعیان به مخفی‌کردن عقیده واقعی برای حفظ جان و مال خود یا دیگری از شر دشمن؛ یعنی تقیه معتقدند. در این اثر به معنای فقهی و عقیدتی، موارد وجوب، جواز، آثار وضعی و تکلیفی مترتب و احکام و فروع الحاقی آن پرداخته شده است. در این راستا با استناد به آیات و روایات اسلامی به ابهامات و سوالات موجود در این زمینه پاسخ داده شده است.

خداوند قرآن را از هر گونه اشتباهی مبرا می‌داند و در آیه‌ای مخالفان را به مبارزه و یافتن اختلافی در آن دعوت می‌کند. اما نه تنها بعد از قرن‌ها معاندان و دانشمندان خطایی نیافته‌اندبلکه خبر از انطباق یافته‌های علمی با قرآن می‌دهند.محقق با استناد به منابع مؤثق از کتاب‌های پژوهشگران جهان و تفاسیر علمای اسلام به دور از افراط به معجزات و شگفتی‌های علمی و تاریخی کتاب آسمانی پرداخته است.

در قرآن واژه‌هایی برای ذهن‌شناسی و معرفت‌شناسی انسان عرضه شده‌اند. این کتاب درصدد است مسائل معرفتی را از درون آیات کشف کند و دیدگاه قرآن را نسبت به آنها به دست آورد. بر پایه آیات قرآن طبیعت، وحی آسمانی و فطرت انسان از منابع معرفت هستند. مجموع دستاوردهای این پژوهش نشان می‌دهد که نظام معرفت‌شناسی از منظر قرآن با نظام معرفت‌شناسی غربی به طور کامل متفاوت است و قرآن در تک‌تک مسائل معرفتی دیدگاه ویژه‌ای دارد.