ادبیات نوجوانان

چهار نوجوان برای شرکت در کلاس «انتخاب»، معرفی شده‌اند. معلم این کلاس، حاضر نیست به مدرسه برود و قبول کرده است که فقط به این چهار نفر درس بدهد! معلمی که در همسایگی بچه‌ها خانه دارد؛ ولی هیچ‌کدام او را نمی‌شناسند و هیچ‌کدام نمی‌دانند درس انتخاب چیست. جلسه اول کلاس، آقای معلم توضیح می‌دهد، انتخاب درسی است که به ما یاد می‌دهد چشم و گوشمان را باز کنیم. او درباره آفرینش انسان و نافرمانی شیطان می‌گوید و اینکه شیطان سوگند خورده است فرزندان انسان را فریب دهد و... .

زمان جنگ است. «ایاز» به خاطر نمره ریاضی‌اش هر روز کتک می‌خورد. معلم ریاضی، لاک‌پشت صدایش می‌کند و ایاز فکر می‌کند شاید به علت بلوز کاموای سبزی است که می‌پوشد. یه روز خبر شهادت دایی ایاز را می‌آورند. او همچنان در مدرسه کتک می‌خورد تا اینکه پدرش با معلم ریاضی دست‌ به یقه می‌شود و ریاضی را به او یاد می‌دهد. حالا دل ایاز گرم شده است؛ اما روزی متوجه می‌شود که پدرش هم می‌خواهد به جبهه برود. او سعی می‌کند مانع شود؛ ولی بی‌نتیجه است و او همچنان با معلم ریاضی مشکل دارد. بچه‌های دیگری هم هستند که با این معلم مشکل دارند و گویا براش نقشه‌ای کشیده‌اند.

این کتاب دربردارنده دَه داستان کوتاه است. «قاصدک»، «بافه‌کنفی»، «غلط املایی»، «چای ترش» و «ایستگاه گورخوان»، نام برخی از این داستان‌هاست. داستان «ایستگاه گورخوان»، درباره مرد جوانی است که به روستای دورافتاده‌ای می‌رود، روستایی که هیچ‌وقت مسافری ندارد! مرد مجبور می‌شود در اتاقک خشتی امامزاده بماند که پشت آن گورستان است. شب‌هنگام، مرد جوان، زنی را در گورستان می‌بیند که فانوس به دست، میان قبرها راه می‌رود و آواز می‌خواند. صبح روز بعد، وقتی ماجرا را برای متولی امامزاده تعریف می‌کند، پاسخش این است: «تا حالا تو گورستان خوابیدی؟ از ترس فکر و خیال اومده تو سرت»؛ اما مرد جوان شب‌های بعد هم زن را می‌بیند و... .

کتاب حاضر مجموعه‌ای از شش داستان کوتاه است. «سفر در شب»، «آن روز برفی» و «پرچین‌ها»، نام سه داستان از این مجموعه‌ است. داستان «پرچین‌ها»، درباره دخترکی است که چشم‌هایش ضعیف است و باید عینک بزند؛ اما پدر و مادرش، ضعف چشم‌های دخترشان را عیب او می‌دانند و نمی‌خواهند که کسی از این موضوع باخبر شود. با اصرار و پیگیری معلم و مدیر مدرسه، بالاخره دخترک صاحب عینک می‌شود؛ ولی باز هم بدون عینک به مدرسه می‌رود. وقتی علت را جویا می‌شوند... .

«فخرالدین احتشام»، تاجر سرشناس و ثروتمند اهل ساری، در نیمه‌شب، پس از پایان مهمانی دوستانه‎ای که در خانه بزرگش برگزار شده بود، در خواب، به قتل می‌رسد. به درخواست همسر مقتول، پسرعموی مقتول، از کارآگاه خبره و سرشناسی در تهران، به نام «اقبال» دعوت می‌کند تا به ساری بیاید و از راز این جنایت پرده بردارد. اقبال ابتدا با کمک منشی و مباشر مقتول، نامه‌های مشکوک و تهدیدآمیزی پیدا می‎کند و... .

کتاب حاضر مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه است. «سفالگر و تاجر»، «کینه شتری»، «نذر پادشاه»، «آهنگر مهربان» و «چوپان طمعکار»، نام برخی از این داستان‌هاست. داستان «سفالگر و تاجر» درباره سفالگر زحمتکشی است که تاجری مقدار زیادی ظرف به او سفارش می‌دهد؛ اما موقع تحویل ظروف، دستمزد سفالگر را کامل نمی‎دهد. سفالگر به قاضی شکایت می‌برد و... . در «چوپان طمعکار»، چوپان قدیمی روستا آسیب می‌بیند و مردم مجبور می‌شوند فرد دیگری را جایگزین او کنند؛ اما مرد جوان هیچ تجربه‌ای ندارد و... .

این داستان روایتی از مبارزات چریکی و خانگی مردم در سال‌های قبل از پیروزی انقلاب اسلامی است. «رمضان» همراه خانواده‌اش در محله «بهار» زندگی می‎کند. مأموران که او را از اغتشاش‌گران می‌دانند، در جست‌وجویش هستند. رمضان از خانه فرار می‌کند و همسرش با دیدن مأموران، بسیار می‌ترسد. برادر همسر رمضان، سعی می‌کند او را آرام کند تا همسایه‌ها متوجه موضوع نشوند؛ اما بی‌نتیجه است. مدتی بعد، خبرِ خراب شدن محله بهار به گوش پسر خانواده می‌رسد که برای تماشای مسابقه‌ای رفته است. او به سرعت به خانه بازمی‎گردد و... .

این کتاب شامل هفت داستان کوتاه است. «بعد از تو هیچ‌کس»، «بی تو با یادت»، «پرواز» و «ماهرخ»، نام برخی از این داستان‎هاست. موضوعات چشم انتظاری، مرگ و عشق الهی، با تکیه بر روایتی از شهیدان مدافع حرم، به ویژه شهید حُججی، خاطره‌های قدیمی و نقش آن‌ها در زندگی و عشق پوشش داده می‌شوند. در «بعد از تو هیچ‌کس»، شخصی که برای اولین‌بار، وارد آسایشگاه روانی شده، با زن جوانی روبه‌رو می‌شود که پسر هفت ساله‌اش در دریا غرق شده است. زن جوان مرد را کنار حوض بزرگ بیمارستان می‌برد و از او می‌خواهد که به دریا نگاه کند و... .

این رمان مضمونی از فرهنگ اصیل و بومی مردم شمال است. «ژاله» دختری است که قبل از تولد، پدرش را از دست می‎دهد. مردم روستا معتقدند که ژاله، دختری بدقدم و نحس است و اوست که برای خانواده مصیبت آورده است. ژاله این حرف‌ها را می‌شنود؛ اما پاسخی برای آن‌ها ندارد و هر روز افسرده‌تر می‌شود. با بزرگ‌شدن ژاله وضع مالی‌ خانواده بهتر می‌شود و... . در طول داستان به خرافات و تعصبات خشک انتقاد شده است.

کتاب حاضر حاوی هفده داستان کوتاه است. «افسانه مترو»، «رانش سرایدار»، «اوقات مهم»، «ساعت اسب» و «تأثیر امواج مثبت بر فلافل»، نام برخی از این داستان‎هاست. داستان «تأثیر امواج... »، درباره مرد کارگری است که در کارخانه پفک‌سازی کار می‌کند؛ اما شش ماه است که حقوق نگرفته و اجاره خانه، ماه‌ها عقب افتاده است. مرد هر روز صبح جملات مثبتی را تکرار می‎کند و فکر می‎کند که نتیجه می‎دهد. او بعد از مدت‌ها تصمیم می‎گیرد مغازه فلافل‎فروشی باز کند و در خانه آن‌قدر فلافل درست می‎کند تا استاد می‌شود؛ اما گرفتن مجوز سال‌ها طول می‌کشد و... .