روان‌شناسی

دفاع از خود به شیوه‌ای آرام و بدون پرخاشگری، نیازمند تصحیح بینش و نگرش و آموختن روش‌ها و فنون آن است. کتاب حاضر در شش فصل، به ترتیب شامل «آشنایی با سبک‌های ارتباط، حقوق و مسئولیت‌های جرات‌ورزی، موانع جرات‌ورزی، حیطه‌های جرات‌ورزی، سنجش و اندازه‌گیری، و آموزش فنون جرات‌ورزی» است. این کتاب با توجه به فرهنگ ایران و بر اساس تجربه و تخصص مؤلفان با مراجعان ایرانی تنظیم شده‌است.

کتاب حاضر با رویکرد رشدنگر، ظهور اختلالات را در انسان و در دوران کودکی و نوجوانی بررسی می‌کند و خطرات و عوامل مؤثر بر فرآیند و مسیرهای رشدی را با لحاظ‌کردن بافت اجتماعی فرهنگی خانواده، توصیف و بیان می‌کند. انواع اختلالات، اعم از رشدی، مخل و مصرف مواد، هیجان و تفکر، و اختلالات مرتبط با سلامت، هر کدام در یک فصل از کتاب بررسی شده‌اند. بیان اهداف و خلاصۀ هر فصل، اصطلاحات کلیدی، تمرین‌های تفکر انتقادی، و پرسش‌های چندگزینه‌ای و نگارشی، مخاطبان را در فهم مطالب کمک می‌کنند.

نویسندۀ این کتاب اضطراب را اصلی‌ترین موضوع روان‌شناسی می‌داند. بررسی منشأ اضطراب، وارسی نگاه فیلسوفان، روان‌شناسان، وزیست‌ـ‌شناسان و متخصصان علوم اعصاب، و سیر تحول آن در نوع انسان و نیز در گسترۀ زندگی فردی و اجتماعی او، از جمله مباحث این کتاب هستند. اضطراب آشکار و پنهان، بهنجار و نابهنجار، اضطراب جمعی و نشانه‌‌ها و چگونگی بروز آن، تحلیل و تبیین رویکردهای روان‌شناختی و دست آخر ارائۀ نتایج پژوهش‌ رولومی در خصوص زنان مجرد و سرانجام پیشنهاد نظریه‌ای منسجم در خصوص اضطراب، عنوان‌های فصل‌های کتاب هستند.

در رابطۀ بین مراجع و درمانگر، می‌توان بر درک چارچوب تکاملی چالش‌های مراجعان بیشتر تمرکز کرد. نویسندۀ این کتاب ابعاد علمی و متنوع و چگونگی درمان مبتنی بر شفقت را به طور کاربردی برای درمانگران شرح می‌دهد. خاستگاه موضوعات اساسی، نقش درمانگر، نقش تکامل در شکل‌گیری مغز، درک احساس‌ها، پرورش ذهن‌آگاهی، تمرین خودِ چندگانه و شکل‌گیری اجتماعی، عنوان‌های فصل‌ها هستند.

در هر کلاسی معمولاً چند دانش‌آموز در امتحانات و آزمون‌ها بهتر عمل می‌کنند. نویسندۀ کتاب حاضر علت موفقیت این افراد را بالابودن سطح تحصیلی نمی‌داند، بلکه آن را اطلاعات و مهارت‌های ویژه‌ای می‌داند که افراد در این زمینه دارند. مخاطب این کتاب با این دانش‌‌ها و مهارت‌ها آشنا می‌شود و می‌آموزد چطور با تأمین سلامت مغز، اصلاح عادت‌های ذهنی و برنامه‌ریزی و رقابت، تمرکز، مطالعۀ صحیح و دوری از عوامل کاهندۀ توان مغز، پیشرفت تحصیلی بهتری داشته‌باشد.

روان‌شناسی اسلامی، افزون بر استفاده از تحقیقات تجربی دانشمندان، از منابع معرفتی متصل به منبع وحی و دیدگاه بزرگان دینی نیز استفاده می‌کند. نویسندگان کتاب حاضر کوشیده‌اند علاوه بر بیان دیدگاه‌ها و نظریات متخصصان روان‌شناسی جدید، به روان‌شناسی تحولی در اسلام بپردازند که با رشد کودک و نوجوان و جوان ارتباط دارد. تعریف روان‌شناسی تحولی، ابعاد رشد دورۀ کودکی، روان‌شناسی رشد دورۀ نوجوانی، سلامت روانی در دورۀ بلوغ و اولویت‌های مراحل رشد طبق روایات، از جمله مباحث کتاب هستند.

مبحث فرسودگی تحصیلی از مهم‌ترین مباحث قابل پژوهش در مدرسه‌هاست. فرسودگی ارتباط دانش‌آموزان را با محیط آموزشگاه و میزان علاقه و اشتیاق او را به تحصیل تحت تأثیر قرار می‌دهد. کتاب حاضر مفهوم فرسودگی تحصیلی را شرح می‌دهد و عوامل و نشانه‌های آن را می‌گوید. سپس دربارۀ رویکردهای فرسودگی تحصیلی صحبت می‌کند. از اشتیاق و اشتیاق تحصیلی و ابعاد آن نیز می‌گوید. عملکرد تحصیلی و عوامل مؤثر بر آن و نیز رابطۀ متغیرهای فرسودگی تحصیلی با اشتیاق و عملکرد تحصیلی در فصل‌های انتهایی بررسی می‌شوند.

عزت نفس از عوامل بیرونی و درونی متأثر است. عوامل درونی عبارت‌اند از نقطه‌نظرها، باورها و اعمال یا رفتار. عوامل بیرونی نیز همان عوامل محیطی هستند. این کتاب مهم‌ترین عواملی را که عزت نفس به آن‌ها متکی است، بررسی می‌کند. نویسنده کوشیده است چیستی عزت نفس، دلیل اهمیت آن، راه‌های افزودن بر عزت نفس و نقش دیگران را در ایجاد و تقویت عزت نفس بررسی کند.

موضوع این کتاب رابطۀ من با خودم و رابطۀ نفس با خویشتن است. کتاب به این می‌پرازد که عزت نفس، استقلال و خودمختاری شخصی، شرایط ضروری رفاه و سعادت انسان هستند و معنای این حالت‌ها و شرایط تحقق آن‌ها چیست. مخاطب متوجه می‌شود که نفس و خود، بازدارندۀ موفقیت نیستند، بلکه وسیله‌ای هستند که بدون آن امکان موفقیت وجود ندارد. محتوای کتاب در سه بخش خلاصه شده‌است: دینامیسم عزت نفس؛ تلاش برای تفرد؛ خودپرستی.

این کتاب راهنمایی‌ کاربردی و خودآموزی است کامل برای کشف و بیان چرایی‌های هر فرد در زندگی. دو فصل اول اطلاعات زیربنایی هستند برای کشف چرایی خود. فصل سوم گام به گام کشف چرایی در گروه است و فصل بعد، مواد لازم برای کشف چرایی تیم یا سازمان. فصل پنجم راهکارهای راهنمایی یک تیم در فرایند چرایی را می‌گوید. در فصل‌های بعد چگونگی تحقق چرایی و اشتراک‌گذاشتن چرایی با دیگران و عملی‌کردن آن آمده‌است.