آموزش و پرورش

کتاب «خشت نو» حاوی بیانات رهبر شهید انقلاب‌اسلامی درباره‌ی آموزش و پرورش است که مجموعه‌ای جامع از نقشه، طرح و راهبردها و سیاست‌های نظام در امر تحول بنیادین آموزش‌وپرورش را شامل می‌شود. این اثر با رجوع به تمامی بیانات، پیام‌ها و ابلاغیه‌های معظم‌له از ابتدای دهه 60 تا سال 1401، تدوین شده‌ است.
کتاب حاضر مشتمل بر چهار فصل است: گفتار اول: جایگاه و کارکرد آموزش و پرورش در جامعه؛ گفتار دوم: لزوم و ضرورت تحول در آموزش و پرورش؛ گفتار سوم: معنا و مختصات تحول در آموزش و پرورش؛ گفتار چهارم: ضروریات و بایسته‌های تحول در آموزش و پرورش.
در گفتار اول، جایگاه و اهمیت نهاد آموزش‌وپرورش بررسی شده که مبنایی برای درک ضرورت تحول در گفتار دوم فراهم می‌آورد. مخاطب با درک نقش حساس این نهاد در سرنوشت جامعه، به اهمیت تحول و تعالی آن پی برده و با دغدغه‌ای آگاهانه به مطالعۀ ضرورت تحول می‌پردازد. سپس در گفتار سوم، معنای تحول از دیدگاه معظم‌له و ملاحظات مربوط به چیستی آن تبیین شده است. در ادامه، گفتار چهارم به چگونگی محقق ساختن تحول و بایدها و نبایدهای این فرآیند اختصاص یافته است. این بخش که هستۀ اصلی کتاب محسوب می‌شود، حاوی حدود هشتاد توصیۀ کاربردی برای اصلاح، تعالی و کارآمدسازی آموزش‌وپرورش است.

کتاب «تربیت کودک» اثری پژوهشی و کاربردی است که با هدف تجهیز مربیان، معلمان، طراحان آموزشی و برنامه‌ریزان عرصه‌ی تربیت کودک و نیز یاری‌رسانی به والدینی که دغدغه‌ی تربیت اسلامی فرزندان خود را دارند، منتشر شده است. این کتاب، الگویی جامع و عملی برای تعلیم و تربیت در دوره‌ی کودکی بر پایه‌ی اندیشه‌های نورانی حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (مدّظلّه‌العالی) ارائه می‌دهد. در این اثر، موضوعاتی همچون: عرصه‌ها و اهداف تربیت؛ اصول تربیت در دوران کودکی؛ رویکردهای طراحی برنامه‌ی آموزش کودک؛ و ضوابط تولید محصولات آموزشی و تربیتی کودک به شکلی منسجم و علمی بررسی شده‌اند. این کتاب دربردارنده‌ی مباحث نو و منتشرنشده‌ی رهبر شهید انقلاب اسلامی حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (مدّظلّه‌العالی) در حوزه‌ی تربیت کودک است و با بهره‌گیری از نظارت و مشاوره‌ی متخصصان حوزه‌ی کودک تحقیق و تدوین شده است. این اثر مرجعی ارزشمند برای والدین، معلمان و طراحان برنامه‌های تربیتی کودکان به شمار می‌آید.

سال‌های پیش از دبستان، دوره‌ای است بسیار مهم و مؤثر، چراکه شخصیت کودک در این دوره شکل می‌گیرد. بچه‌ها از کنجکاوی نسبت به خود و جهان پیرامونش می‌آموزد. شرکت در دوره‌ی پیش‌دبستانی، تعامل با مربی و همسالان را به کودک می‌آموزد و زمینه‌ی فکری کودک را برای یادگیری مفاهیم پایه در دبستان آماده می‌کند. گذراندن دوره در قبل از ورود به دبستان باعث پذیریش استقلال در کودک و آسان شدن فرایند جدایی از پدر و مادر می‌شود و مهارت دوست‌یابی، ارتباط، اعتماد و پرسشگری را در کودکان تقویت می‌کند، کتاب حاضر، می‌تواند برای درک چگونگی شکل‌دهی به پداگوژی یا آموزش پیش‌دبستانی بر اساس فلسفه‌ها و نظریه‌های یادگیری و روش تدریس و یادگیری مؤثر مطالب مفیدی برای خوانندگان ارائه کند.

آموزش دادن در بهترین وضعیت نیز کار دشواری است، ولی نادیده گرفتن نیازهای دانش‌آموزان یا معلمان، این شغل ذاتاً دشوار را به شغلی غیرممکن تبدیل می‌کند. هر روش آموزش‌دهی که نیازهای دانش‌آموزان و معلمان را نادیده بگیرد، به شکست خواهد انجامید. نویسنده این کتاب در این کتاب، مؤلفه‌های بنیادین مدرسه و کلاس درس کیفی را با مثال‌های عینی ارائه داده است. وی «سیستم» آموزش و مدرسه را مسئول ایجاد محیطی مناسب برای یادگیری دانش‌آموزان می‌داند و از این روی در این کتاب سعی شده است چارچوب نظری و راهکارهای عملی مؤثر بر یک تئوری منسجم با توجه تلاش‌های صورت گرفته در نیم قرن اخیر در عرصه تعلیم و تربیت ارائه گردد.

نویسنده در این اثر، نشان می‌دهد تا چه اندازه هنر، موسیقی، ادبیات، شعر و مجموعه علوم انسانی، برای احیای یک زندگی اخلاقی ضروری‌اند ‌و تا چه اندازه در معرضِ فراموشی قرار دارند. اگر انسان‌ها به واسطه پول می‌توانند کالاهای مصرفی را تهیه کنند و با سنگ و چوب و آهن، برای خود خانه بسازند و با خودروهایشان به سفر بروند و از طریق گوشی‌های هوشمند به دنیای مجازی سرک بکشند، تنها از طریق علوم انسانی و هنر است که می‌توانند به جهانِ یکدیگر قدم بگذارند، به هم گوش بسپارند و با همدلی و همبستگی، پادزهرِ معضلاتِ مشترک‌شان باشند. این کتاب مطالبی را برای دفاع از هر آن چیزی که سال‌ها برای یک زندگیِ فضیلت‌مندانه در جستجویش بوده‌ایم، بیان کرده است.

کتاب «مبانی و اصول تعلیم و تربیت» به بررسی مفاهیم، مبانی، اهداف و اصول اساسی آموزش و پرورش می‌پردازد. در این کتاب، مراحل و عناصر تربیت و همچنین مبانی علمی، زیست‌شناسی، روان‌شناسی، جامعه‌شناسی، فلسفی، دینی، فرهنگی و سیاسی تعلیم و تربیت معرفی می‌شوند. نویسنده در ادامه به چگونگی تعیین اهداف تربیتی و منابع مؤثر بر انتخاب آن‌ها پرداخته است. همچنین اصول مهم تعلیم و تربیت، ویژگی‌ها و منابع کشف آن‌ها و نقش این اصول در رفتار مربیان بررسی شده‌اند. این کتاب، تصویری جامع از پایه‌ها و اصول مؤثر در فرایند آموزش و پرورش ارائه می‌دهد.

کتاب «ایدئولوژی، برنامه درسی و جامعه‌شناسی نوین آموزش» یک اثر انتقادی در حوزه آموزش است که به بررسی روابط بین دانش، تدریس و قدرت در بستر ایدئولوژی و برنامه درسی می‌پردازد. این کتاب به دنبال تحلیل چگونگی شکل‌گیری و انتقال دانش در نظام آموزشی و تأثیر آن بر جامعه است. موضوع کتاب دربارۀ کتاب ایدئولوژی و برنامۀ درسی نوشتۀ مایکل اپل است که هرکدام از نویسندگان در فصل مربوط به خود، دیدگاه خود را درباره کتاب ایدئولوژی و برنامۀ درسی و دیگر کتاب‌های اپل بیان می‌کند. مایکل اپل در دانشگاه ویسکانسین‌مدیسن مطالعات سیاست آموزشی، پیوند آموزش و قدرت و برنامه‌های درسی را دنبال می‌کند. آنچه به مطالعات و نوشته‌های اپل ارزشی دوچندان می‌دهد، تجربه‌های او در زندگی شخصی و پیوند نزدیک با آن چیزی است که دربارۀ آن می‌نویسد. اپل سال‌ها معلم بوده و در محیط‌های گوناگون از نزدیک با آموزش و سیاست‌های آن درگیر بوده است.

کتاب «آیا آموزش می‌تواند جامعه را تغییر دهد؟ » به بررسی رابطه پیچیده بین آموزش و پرورش و تغییرات اجتماعی می‌پردازد. این کتاب به این سؤال اساسی پاسخ می‌دهد که آیا آموزش می‌تواند به عنوان نیرویی برای دگرگونی جامعه عمل کند یا خیر؟ این کتاب، یک پژوهش در حوزه جامعه‌شناسی است که به بررسی نقش آموزش در شکل‌دهی و دگرگونی جامعه می‌پردازد. نویسنده در این اثر به بررسی رابطه بین آموزش، قدرت و تغییرات اجتماعی پرداخته و نشان می‌دهد که چگونه آموزش می‌تواند به عنوان ابزاری برای حفظ یا تغییر ساختارهای اجتماعی عمل کند.
این کتاب را می‌توان به دو بخش کلی تقسیم‌بندی کرد، بخش اول کتاب سه فصل اول کتاب (بعد از فصل مقدماتی) از لحاظ نظری به بررسی اهمیت تاریخی و ربط کنونی مباحث پائولو فریره، جورج کاونتس، دوبوآ و کارتر وودسون اختصاص دارد. تمام این افراد دغدغه این سؤال را داشتند که آیا آموزش می‌تواند جامعه را تغییر دهد. بخش دوم کتاب از لحاظ عملی نشان می‌دهد که همیشه کنش مقاومتی وجود دارد. نویسنده در این کتاب می‌کوشد تا نقش آموزش را به منزله ابزار اساسی ایجاد تغییرات در سطح اجتماعی معرفی کند.

کتاب جان کلام چکیده‌ای از یکصد و ده درس گفتار در حوزه‌ی آموزش و پرورش است و به صورت موضوعی تألیف شده و منبعی بسیار غنی برای سخنرانی و اداره جلسات است. این گفتارها حاصل سخنرانی‌هایی است که دکتر حسین هژبری در مسئولیت‌های مدیریتی در وزارت آموزش و پرورش در کسوت معاونت وزارتخانه و مدیریت‌های ارشد دیگر در سطوح مختلف وزارت آموزش و پرورش داشته‌اند. سخنرانی‌ها و مطالعات ایشان در طی آن سال‌ها نگهداری شده و پس از بازنویسی و دسته‌بندی تقدیم به مدیران و برنامه‌ریزان امروز گردیده است. این مجموعه برای کسانی که در حوزه آموزش و پرورش مشغول سخنرانی هستند کارگشا می‌باشد.

کتاب «کلاس درس غوطه‌وری» به بررسی شیوه‌های طراحی و پیاده‌سازی تجربه‌های یادگیری نوآورانه با استفاده از فناوری‌های واقعیت مجازی (VR) و واقعیت افزوده (AR) در محیط‌های آموزشی می‌پردازد. نویسنده با ارائه‌ی مثال‌های کاربردی، پروژه‌های عملی و راهکارهای فنی، نشان می‌دهد چگونه می‌توان آموزش سنتی را با ابزارهای دیجیتال تلفیق کرد تا فضای یادگیری شخصی‌سازی‌شده، مؤثرتر برای دانش‌آموزان خلق شود. کتاب به بیان اصول طراحی تجربه‌محور، انتخاب مناسب پلتفرم‌ها، و نحوه‌ی ادغام این فناوری‌ها با اهداف درسی می‌پردازد. نثر کتاب رسمی، تخصصی و راهبردی بوده و تمرکز آن بر آموزش گام‌به‌گام معلمان برای بهره‌برداری عملی از VR و AR در کلاس درس است.