ادبیات شفاهی

این کتاب شرحی مختصر بر زندگی آیت‌الله العظمی سیدعلی خامنه‌ای از بدو تولد تا سال‌های کودکی و نوجوانی آورده شده است و همچنین کارنامه‌ای است مختصر از آغازین کنش‌های سیاسی اجتماعی ایشان تا پیروزی انقلاب اسلامی. کتاب «شرح اسم» مشتمل بر 80 عکس تاریخی است که تعدادی از آن‌ها برای اولین‌بار منتشر شده است. این کتاب 766 صفحه‌ای همچنین مشتمل بر ده‌ها سند از ساواک، شهربانی و دادرسی ارتش شاهنشاهی درباره دوران مبارزه و تبعید آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای است که ناگفته‌های فراوان تاریخی را ارائه کرده است. در تألیف کتاب «شرح اسم»، برات‌علی طبرزدی، منصور غفوری، مجتبی سلطانی، علی‌اکبر رنجبر کرمانی، لیلا قدیانی و سیما موسی‌پور به هدایت الله بهبودی در فیش‌برداری، جمع‌آوری و بازخوانی اسناد و خاطرات کمک کرده‌اند. شرح اسم در بخش مستندنگاری پنجمین دوره جایزه ادبی جلال آل‌احمد به عنوان اثر شایسته تقدیر شناخته شد.

کتاب «روایت آقا» روایت دقیقی است از انسانی که تأثیر تربیتی و معرفتی او در شکل‌گیری شخصیّت رهبر انقلاب نقش بنیادینی داشته و هیچ تحلیلی از منش و سلوک ایشان، بدون شناخت آن پدر، کامل نخواهد بود. این کتاب تصویری روشن و صادق از پدر و استاد محبوب رهبر انقلاب اسلامی را ارائه می‌دهد.
این کتاب با یک مقدمه، یک دیباچه، در شش فصل و سه پیوست از گاه‌شمار زندگی، تصاویر و اسناد دست اول از مراودات با علما، نامه‌ها و اجازات اجتهاد آیت‌الله سیّدجواد خامنه‌ای به زیور طبع آراسته شده است.

«آواز حجاز» سفرنامه‌ای از تجربه عمره دانشجویی است که روایت سفر محمدصالح سلطانی به سرزمین وحی در نخستین کاروان عمره دانشجویی ایران پس از حدود 9 سال را بازگو می‌کند. اثر، همراهی نویسنده با فضای معنوی مدینه و مکه و روایت تجربه زیارت، در کنار مشاهده جامعه و تحولات عربستان امروز است. نویسنده تنها به توصیف حال‌وهوای زیارت بسنده نمی‌کند و از مواجهه خود با فرهنگ، شهر، سبک زندگی و تغییرات اجتماعی و اقتصادی عربستان نیز سخن می‌گوید؛ به همین دلیل کتاب را می‌توان ترکیبی از سفرنامه زیارتی، روایت شخصی و مشاهده اجتماعی دانست. زبان صمیمی، توصیف مکان‌های مقدس و طرح پرسش‌هایی درباره جامعه جدید عربستان، سفرنامه را از یک گزارش معمولی فراتر می‌برد. این اثر می‌تواند مهارت‌های مشاهده دقیق، خودشناسی، تأمل معنوی، شناخت فرهنگی، مقایسه اجتماعی، ارتباط با تجربه‌های دینی و تفکر انتقادی را تقویت کند.

کتاب «زندگی و زمانه‌ی علی‌اکبر معین‌فر» روایتی مستند و خاطره‌محور از زندگی یکی از چهره‌های اثرگذار تاریخ معاصر ایران است. این اثر حاصل بیش از 110 ساعت گفت‌وگو با علی‌اکبر معین‌فر است و خاطرات او را از دوران کودکی و نوجوانی تا سال‌های پرالتهاب پیش از پیروزی انقلاب اسلامی دنبال می‌کند. زندگی معین‌فر بستری برای روایت رویدادهای مهمی مانند تحولات سیاسی، انتخابات، فعالیت‌های اجتماعی، اعتصابات و فضای منتهی به انقلاب اسلامی می‌شود. خاطرات او به دلیل حضور مستقیم در بسیاری از این وقایع، تصویری از جامعه و تصمیم‌های سیاسی آن دوران ارائه می‌کند؛ هرچند مانند هر خاطره‌نگاری دیگری، روایت‌ها از زاویه نگاه راوی بیان شده‌اند. این کتاب مهارت‌های تحلیل تاریخی، تفکر انتقادی، شناخت منابع شفاهی، تشخیص رابطه علت و معلول، تحلیل رویدادهای سیاسی و اجتماعی و مقایسه دیدگاه‌ها را تقویت می‌کند و به مخاطب یادآوری می‌کند که مطالعه تاریخ می‌تواند به فهم بهتر جامعه و تصمیم‌های امروز کمک کند.

کتاب «محمدابراهیم باستانی پاریزی» اثری پژوهشی و مستند درباره زندگی، اندیشه و کارنامه یکی از چهره‌های برجسته تاریخ‌نگاری و فرهنگ معاصر ایران است. این اثر در شش فصل، از دوران کودکی و شکل‌گیری شخصیت او در پاریز تا مسیر تحصیل، فعالیت‌های علمی و نویسندگی، ویژگی‌های اخلاقی، شیوه تاریخ‌نگاری و آثارش را بررسی می‌کند. برای تدوین کتاب از منابع متعدد، اسناد، روایت‌های نزدیکان، دوستان و شاگردان بهره گرفته شده و همین موضوع به آن ارزش پژوهشی و مستند بخشیده است. کتاب تصویری چندبعدی از زندگی و فعالیت‌های باستانی پاریزی ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد چگونه علاقه به تاریخ، ادبیات و فرهنگ عامه، همراه با مطالعه و پشتکار، او را به پژوهشگری اثرگذار تبدیل کرد. سبک نوشتاری او نیز با استفاده از داستان، شعر، ضرب‌المثل و حکایت، تاریخ را برای مخاطب جذاب و خواندنی می‌کرد.

کتاب «خانوم ماه» روایتی است از زندگی خانم‌ناز علی‌نژاد، همسر شهید شیرعلی سلطانی. برجستگی این اثر در تقریظ رهبر معظم انقلاب اسلامی بر آن نهفته است که گواهی بر اهمیت و غنای محتوایی آن است. با پیشروی در صفحات، درمی‌یابیم که با زنی 27 ساله و مادر پنج فرزند روبرو هستیم که داغدار همسر شهید خود است؛ روایتی که به شکلی کاملاً زنانه به تصویر کشیده شده است. لحن کتاب، گویی بازتابی از گفت‌وگوهای صمیمانه است؛ شهیدی که در نگاه همسرش زنده است و گویی همچنان در کنار خانواده حضور دارد، مراقب فرزندان است و نقش او به عنوان پدر هیچ‌گاه کمرنگ نشده است. این پایداری و حضور معنوی شهدا در زندگی همسرانشان، وجه تمایز این دسته از روایت‌هاست. حاج شیرعلی، در کوشک قوامی شیراز، به مکانی متبرک بدل شده که زیارتگاه عاشقان و حاجت‌مندان از سراسر ایران است. «خانوم ماه» در نهایت، داستانی حقیقی و عاری از پیرایه‌های تخیلی است که به صبر، استقامت و زندگی بانوی فداکار، هم در دوران حیات همسر و هم در سال‌های پس از شهادت او، می‌پردازد و به عنوان نمادی از پایداری زنانه مورد ستایش قرار گرفته است.

کتاب «شاه است حسین» روایتی مستند و میدانی از تجربه و خاطرات زائران پاکستانی اربعین حسینی است که از مسیر سیستان و بلوچستان وارد ایران می‌شوند و خود را به کربلا می‌رسانند. این اثر حاصل گفت‌وگوی نویسنده با بیش از 50 زائر پاکستانی در طول دو سال است. کتاب تلاش می‌کند صدای زائرانی را بازتاب دهد که با وجود دشواری‌های مالی، محدودیت‌ها، ناامنی و سختی‌های مسیر، عشق و ارادت خود به امام حسین(ع) را با حضور در راهپیمایی اربعین نشان می‌دهند. روایت‌های کتاب از شهرها و مناطق مختلف پاکستان گردآوری شده و علاوه بر تجربه‌های شخصی، به باورها، فرهنگ و زمینه‌های اجتماعی زائران نیز توجه دارد. عنوان کتاب برگرفته از شعر معروف خواجه معین‌الدین چشتی درباره امام حسین(ع) است؛ شعری که در میان محبان امام حسین(ع) در پاکستان نیز جایگاه ویژه‌ای دارد.

کتاب «شب‌های سفید» روایتی خاطره‌نگارانه و جذاب از بخشی از حوادث و تجربه‌های تاریخ معاصر ایران اسلامی است که با نثری جزئی‌نگر، مخاطب را با فضای زندگی و رخدادهای اثرگذار همراه می‌کند. نویسنده در این اثر، تنها به بازگویی وقایع بسنده نکرده، بلکه تلاش کرده است ریشه‌های مقاومت، پایداری و ایستادگی را در شکل‌گیری شخصیت انسان بررسی کند؛ ریشه‌هایی که بخشی از آن‌ها در دوران کودکی و نوجوانی و در بستر خانواده و شیوه تربیتی افراد شکل می‌گیرند. «شب‌های سفید» برای علاقه‌مندان به خاطرات تاریخی، ادبیات انقلاب و دفاع مقدس و روایت‌های مربوط به سبک زندگی و تربیت، اثری خواندنی است و می‌تواند مخاطب را به تأمل درباره نقش خانواده، تربیت، ایمان و مقاومت در شکل‌گیری شخصیت انسان دعوت کند.

کتاب «قلبی که دوبار فرو ریخت»، روایتی ادبی و عاطفی درباره سیدعباس موسوی، از چهره‌های برجسته مقاومت اسلامی لبنان، است که از زاویه نگاه و خاطرات شیخ محمدعلی خاتون روایت می‌شود و در قالبی روایی، بخشی از زندگی، شخصیت و تأثیرگذاری سیدعباس موسوی را به تصویر می‌کشد. عنوان کتاب، «قلبی که دوبار فرو ریخت»، به دو لحظه دردناک و ماندگار در روایت اشاره دارد؛ دلبستگی و علاقه‌ای عمیق که در زندگی راوی شکل می‌گیرد و سپس اندوه فقدان شخصیتی بزرگ را به همراه می‌آورد. سیدعباس موسوی، روحانی شیعه لبنانی و از بنیان‌گذاران و دومین دبیرکل حزب‌الله لبنان بود و در سال 1992 همراه همسر و فرزندش در حمله اسرائیل ترور شد. کتاب با تکیه بر خاطره، عاطفه و روایت شخصی، مخاطب را با ابعاد انسانی و معنوی شخصیت سیدعباس موسوی آشنا می‌کند و تصویری از محبت، ایمان، مبارزه و شهادت ارائه می‌دهد.

کتاب «دویدن تا آرزوی سوم» مستند داستانی از زندگی شهید مدافع حرم، سعید مسلمی است که با بهره‌گیری از مصاحبه‌ها، خاطرات خانواده و روایت نزدیکان او، تصویری داستانی و ملموس از زندگی این شهید ارائه می‌دهد. این اثر از دوران کودکی و نوجوانی سعید آغاز می‌شود و مسیر رشد شخصیتی، علاقه او به ورزش‌های رزمی، فعالیت‌های فرهنگی و مذهبی، ورود به سپاه و تلاش‌های اجتماعی‌اش را تا رسیدن به میدان دفاع از حرم دنبال می‌کند. ساختار کتاب در هفت فصل با عنوان‌های «روییدن»، «ایستادن»، «رویاندن»، «دویدن»، «رفتن»، «پریدن» و «رسیدن» شکل گرفته است؛ عنوان‌هایی که هرکدام بخشی از مسیر زندگی و تعالی شخصیت شهید مسلمی را روایت می‌کنند. «دویدن تا آرزوی سوم» در کنار روایت زندگی شهید، به مفاهیمی همچون ایمان، خانواده، تلاش، مسئولیت‌پذیری، ورزش، فعالیت فرهنگی و ایثار توجه دارد.