مهارت‌های رفتاری

ارزش‌های اخلاقی هر فرد مسیر زندگی و راهنمای رفتاری او را شکل می‌دهند و پایه و اساس زندگی اجتماعی او خواهند بود. جلد اول از مجموعۀ دو جلدی «مهارت‌های زندگی» در 5 فصل به آموزش مهارت‌های «شجاعت، مهربانی، صداقت، همکاری و استقلال» پرداخته‌است. کتاب سه بخش کلی دارد. ابتدا معرفی مهارت و بیان ضرورت پرورش آن در کودکان که مخاطب آن‌ها والدین هستند و توصیه‌هایی به آن‌ها شده‌است. در بخش دوم مهارت‌ها در قالب داستان برای کودکان ارائه می‌شوند و در بخش سوم نویسنده از دیدگاه‌ روان‌شناختی و با مطرح‌کردن نکات کلیدی و راهنمایی والدین در چگونگی خلق بازی‌ها و فعالیت‌های کودکانه، آن‌ها را در آموزش صحیح‌تر مهارت‌ها یاری می‌دهد.

دارایی‌ها برای زندگی مانند چاشنی برای غذا‌ها هستند. نویسندۀ کتاب حاضر معتقد است که دارایی‌ها باعث می‌شوند هر فرد توانایی و مهارت‌های فردی و اجتماعی لازم برای رویارویی با مشکلات زندگی را کسب کند. توانایی‌های اجتماعی شامل برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری، توانایی‌های بین فردی، فرهنگی، مهارت‌های مقاومت و حل صلح‌آمیز اختلافات است که در این کتاب بررسی شده است. نویسنده در ابتدا و انتهای هر فصل به داستان‌هایی از وقایع روزمرۀ زندگی اشاره کرده است. کتاب حاوی نقاشی‌های رنگی و متناسب با عنوان مطالب است.

کودکان می‌توانند مهارت‌های بسیاری کسب کنند، اگر بزرگ‌ترها فرصت آموزش این مهارت‌ها را برایشان فراهم کنند. در این کتاب، مخاطب با مهارت‌های لازمۀ زندگی اجتماعی، مثل «امانت‌داری، تشکرکردن، کنارگذاشتن تنبلی، خواهش‌کردن از دیگران، درست‌خوابیدن، رازداری، معذرت خواهی و گوش کردن» آشنا می‌شود و نکاتی را دربارۀ آن‌ها می‌آموزد. نویسنده نمونه‌هایی از شرایط زندگی واقعی را که هر مهارت در آن به کار می‌آید، به او می‌آموزد. سپس مخاطب باید در صفحۀ مقابل نمونه‌ای از تصویر مربوط به آن مهارت را رنگ‌آمیزی کند.

این کتاب به شکل پرسش‌نامه تدوین شده و برای ارزیابی مهارت-توانایی‌های کودکان در یک دورۀ مشخص است.مربیان می‌توانند با توجه به تغییرات کودک در هر مرحله از رشد او، آن را تکمیل کنند. این تغییرات در حوزه‌های جسمانی-حرکتی، اجتماعی-عاطفی، خود یاری‌گری، زبانی و شناختی قرار می‌گیرند و در قالب جدول تقسیم‌بندی شده‌اند. هر جدول برای یک دورۀ چهار ماهه است. مربیان با سنجش مهارت-توانایی کودک در این بازۀ زمانی،"بله" یا "خیر" را در مقابل فعالیت مورد نظر انتخاب می‌کنند. اگر کودکی در یک یا چند مهارت پاسخ "خیر" بگیرد مربی باید تلاش کند تا پایان آن دامنه او را به آن مهارت-توانایی برساند. پاسخ پرسش‌ها بهتر است در شرایط طبیعی و روزمره و با مشاهدۀ غیر مستقیم کودک به دست آید.

این کتاب، پرسش‌نامه‌ای است که مربیان با توجه به تغییرات کودک در هر مرحله از رشد او، آن را تکمیل می‌کنند. این تغییرات در حوزه‌های جسمانی-حرکتی، اجتماعی-عاطفی، خود یاری‌گری، زبانی و شناختی قرار می‌گیرند و در قالب جدول تقسیم‌بندی شده‌اند. هر جدول برای یک دورۀ چهار ماهه است. مربیان با سنجش مهارت-توانایی کودک در این بازۀ زمانی، گزینۀ "بله" یا "خیر" را مقابل هر فعالیت علامت می‌زنند. اگر کودکی در یک یا چند مهارت پاسخ "خیر" بگیرد، مربی تا پایان آن دامنه فرصت دارد او را به آن مهارت-توانایی برساند.پاسخ پرسش‌ها بهتر است در شرایط طبیعی و روزمره و با مشاهدۀ غیر مستقیم کودک به دست آید.

بچه‌ها باید بیاموزند در رویارویی با مشکلات زندگی چه کار کنند. در این کتاب، کودک می‌آموزد که احساس نگرانی را بهتر بشناسد، نگرانی دیگران را متوجه شود، و چطور از نگرانی خلاص شود و در این‌باره با دیگران صحبت کند. این موضوع در بیانی کودکانه مطرح شده‌است و راهکارهای موردی کنترل نگرانی عنوان شده‌اند. ‌ در واقع، نویسنده این احساس را به کودک شناسانده است.

توانایی ادامۀ یادگیری کاری جدید و انجام‌دادن بهتر آن، همان پشتکار است که اراده را نیز تقویت می‌کند. این کتاب، پشتکار را در کودک تقویت می‌کند. در متن کتاب، نمونه‌هایی از کارهایی آمده‌اند که کودک با انجام آ‌ن‌ها حس توانستن پیدا می‌کند. در صفحه‌های پایانی کتاب، راهنمایی برای بزرگ‌ترها آمده‌ است تا کودک را در درک مفهوم پشتکار کمک‌کنند.

"مَدیسون" دختر خیلی خوبی است. او می‌داند که همیشه باید راست بگوید، حتی وقتی که کار اشتباهی می‌کند. اما یک اتفاق ناراحت‌کننده باعث دروغ گفتنش می‌شود. او حال خوبی ندارد و احساس می‌کند تا واقعیت را به مادرش نگوید حالش خوب نمی‌شود. اگر مادرش بعد از شنیدن واقعیت او را تنبیه کند چه؟ برای فهمیدن این موضوع می‌توانید با مَدیسون همراه شوید.

"پیشی‌کوچولو" خیلی دلش می‌خواست با آدم‌ها حرف بزند. اما تنها چیزی که می‌داند "میومیو" است. "ریحانه" می‌خواهد به او حرف زدن را یاد دهد؛ مثلا پیشی بتواند بگوید سلام، حالت چطور است؟ بیا با هم دوست شویم. به نظر شما پیشی‌کوچولو چقدر می‌تواند پیشرفت کند؟ اصلا صبر می‌کند تا پیشرفت کند؟

"ریحانه" و "پیشی‌کوچولو" تمام وسیله‌هایشان را در اتاق پخش کرده‌اند و حالا که یک مهمان کوچک به اسم "صبا" می‌خواهد به اتاقشان بیاید باید همه چیز مرتب باشد؛ چون صبا کوچولو ممکن است چیزی از آن‌ها را در دهانش بگذارد. ریحانه وسایل خود را جمع می‌کند اما پیشی دست به چیزی نمی‌زند و در سبدش می‌خوابد. ریحانه و صبا به اتاق می‌آیند تا بازی کنند. ناگهان صبا کوچولو تیله‌های پیشی را زیر تخت می‌بیند و...