استثنایی

یکی از مهم‌ترین اختلال‌های دوران نوجوانی اختلال سلوک و رفتارهای پرخاشگرانه و ضد اجتماعی است. کتاب حاضر ویژگی‌های چنین اختلالی را توصیف می‌کند و سپس اختلال‌های روانی همراه با آن را شرح می‌دهد. در فصل دیگر، دیدگاه‌های روان‌شناختی، روان‌پزشکی، زیست‌شناسی، و جامعه‌َشناختی دربارۀ ‌آن را برمی‌شمارد. سبب‌شناسی، ارزیابی و سنجش بالینی، طراحی برنامة‌های مداخله‌ای، درمان‌شناختی رفتاری، آموزش مهارت‌های حل مسئله، آموزش مدیریت رفتاری به والدین و معلمان، درمان چندوجهی و سرانجام دارودرمانی از دیگر مباحث این کتاب هستند که در 10 فصل به آن‌ها پرداخته شده است.

تاب‌آوری نوعی سازگاری مثبت در واکنش به شرایط ناگوار است. کتاب حاضر دربارۀ حوزه‌های تاب‌آوری و عوامل مرتبط با آن در سال‌های آغازین کودکی توضیح می‌دهد. در بخش اول این اثر احساس امنیت و کیفیت دلبستگی، روابط کودک با هم‌سالان، والدین و مراقبان، شایستگی‌های اجتماعی و هیجانی، به همراه چک‌لیست‌های سنجش امنیت، استعداد، هیجانات و شایستگی‌های اجتماعی کودکان بررسی می‌شوند. بخش دوم با عنوان «مداخلات» به ارائۀ روش‌های عملی تقویت تاب‌آوری و راهبردهای مداخله‌ای با ذکر موردپژوهی دو کودک سه و چهار ساله اختصاص یافته‌است.

اتیسم اختلالی است که در صورت مداخلۀ درست و به موقع می‌تواند فرد را در بزرگ‌سالی به جنبه‌هایی از زندگی عادی نزدیک کند. این کتاب بر روش‌های کمک به کودکان دچار اتیسم که در مکالمۀ روزانه با والدین، معلمان و هم‌سالان مشکل دارند تمرکز می‌کند.در فصل اول، بعضی از دلایل شرکت نکردن کودکان اتیستیک در مکالمه ذکر شده‌اند. فصل دوم منظور نویسنده از «متون و حذف متون» را شرح می‌دهد و دربارۀ پرورش مهارت‌های پیش‌نیاز و آماده‌شدن برای آموزش استفاده از متون به کودکان اتیستیک مباحثی ارائه می‌دهد. در ادمه، نحوۀ استفاده از متون برای کودکانی که کلمه و عبارت را می‌گویند و دربارۀ ارزیابی پیشرفت‌ها و تعامل آنان مطالب مهمی به میان می‌آید. فصل‌های بعدی چگونگی استفاده ار این روش‌ها را در جوانانی که سطوح زبانی متفاوتی دارند توضیح می‌دهد.

کودکان دچار اختلال در‌خود‌ماندگی در حوزه‌های ارتباطی، زبان‌بیانی، مهارت‌های اجتماعی و رفتار سازشی نقصان آشکاری از خود نشان می‌دهند. والدین و خواهروان و برادران چنین کودکانی نیز استرس زیادی را تحمل می‌کنند. کتاب حاضر در مقدمه ویژگی‌های چنین کودکانی را بررسی می‌کند. سپس در فصل‌های اول و دوم چالش‌های زندگی با این کودکان را ذکر ونیازهای اساسی والدین کودکان اتیسم را بیان می‌کند. ارتقای ارتباط بین اعضای خانواده و شناخت نیازهای اعضای خانواده، و اولویت ‌بندی و سازمان‌دهی آن‌ها برای پاسخ‌گویی به نیازهای تک تک اعضای خانواده نیز موضوع فصل‌های سوم و چهارم هستند. آموزش مهارت‌های جدید برای هدایت کودک دچار درخودماندگی در راستای رسیدن به استقلال فردی موضوع فصل‌های پنجم تا هشتم است. پس از آن، بر افزایش خود مهارگری و مشارکت فعالانه در جامعه تأکید شده است. در فصل سیزدهم روش‌های مقابله‌ای مؤثر در شرایط اضطراری بیان شده‌اند. فصل نهایی کتاب نیز ابزارهایی برای سنجش اثربخشی درمان‌های مناسب این کودکان معرفی می‌کند.

بازی درمانی والدینی روشی است که والدین به درمانگرانی برای کودکان خود تبدیل شوند. کتاب حاضر که والدین و بازی‌درمانگران را هدف قرارداده‌است، در فصل اول ابتدا مبانی نظری و سابقۀ بازی درمانی، بازی درمانی کودک محور و و والدینی را توضیح می‌دهد. در فصل بعد، مدل 10 جلسه‌ای درمان مبتنی بر رابطۀ والد-فرزند، دوره‌های آموزشی مورد نیاز، اسباب‌بازی‌های منتخب و مهارت‌های لازم را شرح می‌دهد. فصل پایانی به برنامۀ 10 روزۀ چگونگی اجرای برنامۀ عملی بازی با کودک اختصاص دارد.

دانش‌آموزان کم توان و دارای نیازهای ویژه، به منظور یادگیر ی بهتر درس‌ها، به کتاب‌هایی متفاوت از کتاب‌های دانش‌آموزان عادی نیاز دارند. کتاب حاضر در واقع کتاب کار ریاضی پایۀ دوم دبستان برای دانش‌آموزان دچار اختلال ذهنی است و مطالب آن با نیازهای این گروه سنی و خاص متناسب‌سازی شده‌است. تمرین‌های این کتاب در راستای ترغیب کودک به فکر کردن و توانمند‌شدن او در حل مسئله طراحی شده‌اند. نویسنده کوشیده است محتوای آموزشی را با تصویرهای جذاب همراه سازد تا به‌خصوص دانش‌آموز کم توان ذهنی را جذب و جلب کند.

کم شنوایی مشکل دسترسی مغز به محرک های شنیداری را دشوار می کند و فرد را در کسب مهارت های گفتاری با مشکل روبه رو می‌کند. در کتاب حاضر، رویکردی معرفی می‌شود که بر مدل اکتساب گفتار متمرکزشده و دیدگاه های سنتی در زمینۀ آموزش گفتار را با دانش روز یکپارچه کرده است. در این کتاب، بر استفاده از شنوایی، فناوری‌های نوظهور و چگونگی کاربرد آن‌ها برای کودکان کم شنوا تأکید شده است. در ادامه نیز دربارۀ «آکوستیک و رشد گفتار، تجربۀ حاصل از کاربرد این کتاب، یادگیری غیر رسمی، آموزش رسمی زبان گفتاری و اصول زیربنایی کاربرد این کتاب توضیحاتی آمده است. دیگر مطالب کتاب عبارت اند از: مسیرهای حسی در تولید گفتار، سطوح اکتساب گفتار و خودکاری، کنترل تنفس و صوت، واکه ها، هم‌خوان ها، تمایز جایگاه تولید هم خوان‌ها و تمایز واک‌داری و بی واکی.

کودک کم‌شنوا در مسیر رشد از نظر ذهنی و جسمی تواناتر می‌شود. در پی این توانایی او می تواند با جهان اطراف ارتباط بیشتری برقرار کند. کتاب حاضر به والدین و مراقبان چنین کودکی کمک می‌کند عناصر موسیقایی موجود در زندگی روزمره را شناسایی کند تا بتواند کودک کم‌شنوا را یاری دهد از ویژگی‌های موسیقایی اشیای آشنای اطراف مثل زنگ تلفن، تق‌تق پاشنۀ کفش، صدای باد و به‌هم خوردن پنجره باخبر شود. نویسنده سازهای موسیقی کودک را معرفی می‌کند و مزایای کاربرد آن‌ها را در آموزش کودک کم‌شنوا توضیح می‌دهد. سپس با ارائۀ تمرین‌ها یی می‌کوشد کودک را برای توانمند شدن بیشتر یاری کند.

تاب‌آوردن و توانایی مقابله با شرایط دشوار و دادن پاسخ انعطاف‌پذیر از جمله ویژگی‌هایی است که افراد باید آن را بیاموزند. کتاب حاضر به بیان موضوع «تاب‌آوری» و نقش عوامل فردی و محیطی حمایتی و خطرساز مؤثر بر تاب‌آوری در کودکان و نوجوانان می‌پردازد. همچنین، به شناخت دانش‌آموزان تاب‌آور و شرایط تاب‌آوری در مدرسه می‌پردازد و در این‌باره روابط معلم با دانش‌آموزان، روابط با هم‌سالان و روابط خانه و مدرسه را نیز توضیح می‌دهد. در فصل بعد، دربارۀ تاب‌آوری هیجانی و اجتماعی در مدرسه صحبت می‌کند و گام های افزایش قدرت تاب آوری، ویژگی‌های محیط تاب‌آور و روش‌های پرورش فرزندان تاب آور را شرح می‌دهد. در فصل آخر نیز مقیاسی برای سنجش میزان تاب‌آوری جوانان به دست می‌دهد. در واقع، نویسنده کوشیده ‌است راه‌های رفتار بهتر با چنان دانش‌آموزانی را به مشاوران و مربیان ارائه دهد.

تاب‌آوردن و توانایی مقابله با شرایط دشوار و دادن پاسخ انعطاف‌پذیر از جمله ویژگی‌هایی است که افراد باید آن را بیاموزند. کتاب حاضر به بیان موضوع «تاب‌آوری» در کودکان و نوجوانان می‌پردازد. در فصل دوم، به اولیا ملاک‌هایی برای تشخیص میزان تاب‌آوری فرزندان ارائه می‌دهد و راهکارهایی برای پرروش چنین فرزندانی پیشنهاد می‌کند؛ از جمله توصیه می‌کند اولیا این کارها را انجام دهند: همدلی، ارتباط مؤثر و گوش‌دادن فعال، تغییر روش‌های منفی و دوست‌داشتن بچه‌ها. همچنین، نویسنده برای افزایش تاب‌آوری توصیه می‌کند اولیا حس مسئولیت پذیری، همدردی، قدرت تصمیم‌گیری و حل مسئله را در کودکان تقویت کنند.