علوم تربیتی

چند پایه‌بودن کلاس‌های بعضی مدارس روستایی را می‌توان فرصت قلمداد کرد. کتاب حاضر نگاهی تحقیقی به پنج مقاله دارد که در زمینۀ مدارس چند پایه انجام شده‌اند. در بخش اول کتاب با عنوان «ویژه‌نامۀ کلاس‌های چندپایه» پنج مقاله از پژوهشگران جهانی چندپایه به تفصیل آمده است. در بخش دوم نیز چکیدۀ حدود 20 مقاله در همین موضوع گنجانده شده است. در انتهای کتاب نیز واژه‌نامه‌ای همراه با ترجمۀ انگلیسی کلمات آمده است.

خواندن تجربه‌های مدرسه‌داری می‌تواند به بهتر شدن کیفیت کار معلمان کمک کند. کتاب حاضر روایت آموزگاری موفق است که هم توصیف دقیق ویژ‌گی‌های شناختی، عاطفی و اخلاقی کودکان را در مراحل متفاوت رشد شامل می‌شود و هم چگونگی رابطۀ معلم با آن‌ها را. این آموزگار از بچه‌های مهد کودک سخن می‌گوید؛ هم از سن شکل‌گیری تصویرسازی ذهنی آن‌ها و مراحل اندیشیدن، احساس‌کردن و اراده ‌کردن و هم از آموزش خلاق. نویسنده در عین حال که نشان می‌دهد چگونه از بیان داستان‌های ملی و تاریخی و اجرای نمایش‌های کلاسی، روح شجاعت و معنویت در بچه‌ها شکوفا می‌شود، موضوع نوجوانی و خصوصیات این دوره را نیز با خواننده در میان می‌گذارد.

وجود شادی و نشاط در مدرسه باعث رشد و تکامل همۀ ابعاد وجودی دانش‌آموز در بعد جسمانی، عاطفی، اخلاقی و معنوی می‌شود. کتاب حاضر با توجه به اهمیت موضوع شادی در بین دانش‌آموزان، نظریه‌ها و عوامل مؤثر بر شاداب‌سازی مدرسه را ارائه می‌دهد. کتاب در دو فصل کلی ارائه شده است که در فصل اول شادی تعریف می‌شود. سپس دیدگاه‌های مربوط به‌ آن و کاربرد نظریه‌های مربوط به شادکامی ذکر شده‌اند. در فصل بعد نیز مدارس برتر جهان از نظر شادی و عوامل مؤثر بر شادی در آن‌ها بررسی شده‌اند. در نهایت هم نویسنده پیشنهادهایی برای شاد‌بودن داده است.

ناتوانی در یادگیری مطلوب نوعی نارسایی شناختی در فرایند ذهنی در حوزه‌های گوناگون است. نویسنده این کتاب در 13 فصل به موضوع اختلال‌های یادگیری می‌پردازد. آن‌ها را طبقه‌بندی می‌کند، انواع اختلال در نوشتن، گفتاری، شنوایی، نارساخوانی، و اختلال در خواندن را معرفی می‌کند، نقش معلم را در برخورد با هر اختلال و نیز در مواجهه با ‌دانش‌آموزان دیرآموز و ناسازگار می‌گوید، و دربارۀ نقش خانواده و معلم در شناسایی و درمان کودک دارای اختلال یادگیری و جدیدترین روش‌های درمان اختلالات یادگیری و بیش فعالی توضیح می دهد.

یکی از ویژگی‌های معلم خوب توانایی مدیریت کلاس درس است، یعنی توانایی معلم برای ایجاد نظم، ایجاد انگیزه، درگیر‌کردن دانش‌آموزان و جلب مشارکت آن‌ها در فرایند یادگیری. در این کتاب، پس از طرح شیوه‌های مدیریت کلاس، شرایط کلاس دموکراتیک در برابر کلاس سنتی، نقش نظم و انضباط در محیط آموزشی و چگونگی جلب‌توجه معلم و نیز جلب مشارکت دانش‌آموزان در کلاس مطرح می‌شوند. هدایت دانش‌آموزان به سوی بحث‌های گروهی، نحوۀ برخورد با دانش‌آموزان ناسازگار و دیرآموز نیز از موضوعات کتاب هستند. پیشنهادهایی نیز دربارۀ نقش معلم در برابر دانش‌آموزان دچار اختلال نوشتن یا خواندن عنوان می‌شوند. مسائل تشویق و تنبیه در کلاس نیز از دیگر موضوعات کتاب است.

ایجاد مدرسۀ بانشاط و داشتن دانش‌آموزانی شاد از دغدغه‌های امروزی مدرسه‌ها و خانواده‌هاست. کتاب حاضر می‌کوشد در ابتدا با تعریف شادی مفهوم آن را در ذهن مخاطب روشن سازد. سپس با ذکر عوامل مؤثر بر شادی دانش‌آموزان در خانواده ، مدرسه و کلاس درس، نکته‌های مربوط به هر محیط و شادسازی دانش‌آموزان در آن‌ها را گوشزد کند. به این ترتیب، کتاب شامل راهکارهایی دربارۀ انواع فعالیت‌هایی‌است که به منظور شادسازی محیط‌های اطراف دانش‌آموزان می‌توان آن‌ها را پیاده‌سازی واجرا کرد.

مدیریت موفق هنری است که بسیاری آرزوی آن را دارند. نویسندۀ کتاب حاضر می‌کوشد در قالب ماجرایی دربارۀ یک مدیر، همۀ آنچه را هر مدیری برای موفق بودن و توانمندی در تشکیل تیم‌های کاری بزرگ و کارامد نیاز‌دارد، به مخاطب بیاموزد. با توصیه‌های این کتاب، مخاطب می‌آموزد، برای مدیری موفق بودن باید: برای طی مراحل پیشرفت به اعضای گروه کمک کند، روش‌های خود را در جهتی تنظیم کند که اعضا بتوانند اجرا کنند، همگان در گروه به سوی یک هدف حرکت کنند.

دربارۀ تندخوانی و تکنیک‌های برتر تقویت حافظه مطالب زیادی نوشته‌شده‌اند. کتاب حاضر در همین باره می‌کوشد مخاطب را با مهارت‌های مطالعه با کمک نقشه‌بندی ذهنی، آماده کند. محتوای کتاب در هفت فصل خلاصه شده است: در فصل اول، نویسنده شگفت‌انگیز بودن مغز را برای مطالعه گوشزد می‌کند. در فصل دوم، مشکلات و موانع ذهنی، حسی و فیزیکی مربوط به مطالعه بررسی می‌شوند. فصل سوم شامل روشی هشت مرحله‌ای به منظور آمادگی برای مطالعه است. فصل چهارم تندخوانی را معرفی می‌کند و در فصل ششم تکنیک‌های تقویت حافظه معرفی می‌شوند. در فصل بعد، موضوع اصلی کتاب که معرفی و آموزش روش «نقشۀ ذهنی» است مطرح می‌شود و در فصل آخر نویسنده می‌کوشد مهارت مطالعه را در مخاطب با استفاده از روش نقشۀ ذهنی متحول کند.

نقشۀ ذهنی روشی است برای به خاطر‌سپردن اطلاعات. کتاب حاضر نقشۀ ذهنی را معرفی می‌کند و چیستی آن را توضیح می‌دهد. در فصل دوم دربارۀ کاربردهای نقشۀ ذهنی در به خاطر سپردن مطالب، نکته‌برداری و خلق ایده‌های جدید می‌گوید. نقشۀ ذهنی و کارهای مدرسه عنوان فصل بعدی است که دربارۀ نقشه‌بندی ذهنی درس‌هایی مثل ریاضی، جغرافی و علوم توضیح می‌دهد. در فصل 4 نویسنده کمک می‌کند دانش‌آموز بتواند با استفاده از ایدۀ نقشۀ ذهنی در امتحان‌ها نمره ‌های بهتری بگیرد. در فصل پنجم نیز مخاطب می‌آموزد چگونه با نقشۀ ذهنی مهمانی را برنامه‌ریزی کند، برای پروژه‌های درسی برنامه‌ریزی کند، نامه بنویسد، به تعطیلات برود و...

استفاده از نقشۀ ذهنی برای یادگیری مطالب از روش‌های جدید یادگیری وبه خاطر سپردن محسوب می‌شود که می‌تواند مشکلات ذهنی را برطرف کند. کتاب حاضر با پیشنهاد و معرفی ایدۀ نقشه ذهنی به دانش‌آموزان، در رفع مشکلات تحصیلی مثل خوانش‌پریشی، کمک می‌کند. کتاب در هفت فصل به مخاطب می‌آموزد چگونه بهتر و راحت‌تر مرور کند، نقشه‌بندی ذهنی را به عادت تبدیل کند و منظم باشد.در فصل چهارم، نمونه‌هایی برای نقشه‌بندی ذهنی درس‌هایی مثل ادبیات، تاریخ، انگلیسی و جغرافی ارائه می‌دهد و در نهایت، دانش‌آموز را تشویق می‌کند با کاربرد نقشۀ ذهنی در درس‌خواندن، بتواند بر امتحان‌ها غلبه کند.